“Nhẹ nhàng” rời chốn nhân gian

“Nhẹ nhàng” rời chốn nhân gian.

Trái tim của một trong những tài hoa kỳ cựu hiếm hoi của sân khấu cải lương Việt Nam - NSND Phùng Há đã giã từ cõi nhân gian vào lúc 0g30 phút ngày 5/7/2009, hưởng thọ 99 tuổi.

Bà là người Việt gốc Hoa, tên thật của bà là Trương Phụng Hảo, sinh ngày 30 tháng 4 năm 1911 tại làng Điều Hòa – huyện Châu Thành, Tiền Giang.

Từ năm 13 tuổi, bà đã phải đi làm công ở lò gạch để kiếm sống và nuôi người Mẹ của mình. Cũng chính nơi lò gạch, giọng hát của cô bé Trương Phụng Hảo đã đến tai các ông bầu gánh hát và đó là bước ngoặt cuộc đời để cô bé đi theo con đường nghệ thuật với nghệ danh Phùng Há.

Thời gian đầu bà đi hát cho gánh hát Tái Đồng Ban. Vai diễn đầu tiên đánh dấu cuộc đời hoạt động nghệ thuật của bà đó là vai Giả Thị trong vở tuồng Hoàng Phi Hổ Quy Châu của soạn giả Nguyễn Công Mạnh. Sau đó là các vở tuồng: Thôi Tử Thí Tề Quân, Mổ tim Tỷ Can, Anh Hùng Náo Tam Môn Nhai của soạn giả Nguyễn Châu Thành; vở tuồng khúc Oan vô lượng; Tôi của Ai của soạn giả Tư Chơi. Lúc đó, bà đóng cặp với nghệ sĩ Năm Châu được công chúng rất yêu thích.

Hơn 80 năm gắn chặt đời mình cho nghệ thuật Việt Nam từ sân khấu cải lương dân tộc cho đến điện ảnh, nữ nghệ sĩ tiền phong và tài hoa Phùng Há cùng với cố nghệ sĩ Năm Phỉ là những viên ngọc quý của nghệ thuật sân khấu Việt Nam.

NSND Phùng Há gắn liền với các vai diễn như cô Lựu trong Đời Cô Lựu, Tô Ánh Nguyệt trong vở diễn cùng tên, Lan trong Lan Và Điệp…rồi những vai diễn trong Mộng Bá Vương, San Hậu,Vợ Và Người Tình, Bích Vân Cung Kỳ Án,Đoạn Tuyệt….NSND Phùng Há còn thành công trong những vai giả trai anh hùng như: Lữ Bố trong Phụng Nghi Đình, An Lộc Sơn trong Chuyện Tình An Lộc Sơn….

Tên tuổi bà gắn liền với nghệ thuật sân khấu cải lương dân tộc với nhiều giải thưởng trong và ngoài nước. Cùng với nghệ thuật sân khấu Việt, NSND Phùng Há chu du khắp chân trời góc biển để giới thiệu văn hóa Việt cho khán giả Pháp, Đức, Nga, Nhật, Hồng Kông, Đài Loan, Philippin, Thái, Campuchia, Lào, Singapore… Cụ thể là nữ nghệ sĩ đã  nhận được những  huy chương, những bội tinh của vua Bảo đại, của quan toàn quyền Pháp ở đông Dương, của vua Miên, vua Lào, vua Thái Lan, của đại sứ Trung Hoa Dân Quốc ở Việt Nam, của chánh phủ Việt Nam Cộng Hòa và của Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa  Việt Nam…nhiều bằng khen, bằng tưởng niệm, huy hiệu danh dự của các nước mà cô có dịp đến biểu diễn tài nghệ như ở Pháp, Anh, Tây Ban Nha, Bồ đào Nha, Maroc, Sénégal, Thụy Diển, Thụy Sĩ, Thái Lan và Liên Xô cũ.

Bên điện ảnh bà là một trong những gương mặt diễn viên đầu tiên trong thời kỳ điện ảnh phát triển tại Việt Nam. Bà tham gia đóng rất nhiều phim từ những năm 1952 tại Sài Gòn.

Các dịp tổ chức đón tiếp các phái đoàn nghệ sĩ quốc tế đến thăm Sài Gòn, bà là gương mặt tiêu biểu và đại diện đón tiếp. Hình ảnh bà bên cạnh các minh tinh quốc tế như: Yves Montand, Lý Lệ Hoa, Lăng Ba….ngập tràn trên báo chí thời trước.

NSND Phùng Há cũng là người từng đào tạo nên nhiều lớp nghệ sĩ sau mình thành danh xuất chúng như: Thành Được, Thanh Nga, Ngọc Giàu,  Bạch Tuyết, Nam Hùng, Thanh Thanh Tâm….

Trong cuộc sống thường ngày, NSND Phùng Há là một nghệ sĩ yêu nước , thương đồng báo. Nữ  Phùng Há có mặt trong các biểu tình của các sinh viên học sinh yêu nước chống Pháp, xuất hiện trong đám tang của Trần Văn Ơn, cùng các nghệ sĩ khác tham gia các phong trào yêu nước, vận động quyên góp, quyên tiền lập ra Nhà truyền thống nghệ sĩ, viện Dưỡng Lão nghệ sĩ, tổ chức hát Hội quyên góp hàng tháng, đồng thời vận động đóng góp hàng tháng của các nghệ sĩ có thu nhập cao và những nhà hàng tâm hàng sản để có tiền nuôi dưỡng thuốc men lo cho các nghệ sĩ không gia đình, không vợ con và già yếu cũng như lập chùa và nghĩa trang nghệ sĩ.

Khi sức khỏe còn cho phép, NSND Phùng Há vẫn hướng dẫn và truyền nghề cho các lớp con, cháu thế hệ trẻ sau này tại trường Nghệ thuật sân khấu 2 hoặc nhà hát Trần Hữu Trang, cô vẫn hăng say biểu diễn vai Lã Bố hoặc ra những bộ khó để dạy dỗ.

Cuộc đời bà đã quá trọn vẹn với nền nghệ thuật dân tộc, quá đẹp với những hoạt động trong và ngoài ngành. Nữ NSND đã ra đi nhẹ nhàng, thanh thản với chín mươi chín mùa xuân để mãi mãi về sau người người ngưỡng mộ! Bà đã về với những kỷ niệm thân thương một thời để gặp Tư Chơi, Bạch Công Tử, Năm Châu, gặp Ba Vân, gặp con gái nuôi mà bà rất mực thương yêu NSUT Thanh Nga….và gặp người con gái duy nhất của mình là cô Lý Bữu Trân.

Chương trình tang lễ:

Tang lễ diễn ra tại nhà tang lễ Lê Quý Đôn - Quận 3, để tại đây đến sáng thứ 4.

Sáng thứ 4, lúc 10h sẽ đưa quan tài về tại chùa NS - Gò Vấp. Quan tài sẽ để tại chùa NS đến sáng thứ 6, lúc 8h sẽ chôn cất tại phần mộ của bà tại chùa NS.

LÊ QUANG THANH TÂM