Kết nối ra quốc tế

Tuần này, FPT Telecom nâng băng thông kết nối quốc tế lên 7.5 Gbps và trở thành nhà cung cấp Internet Băng rộng có dung lượng ra quốc tế lớn nhất ở Việt Nam. Chúng tôi không dừng ở đó, chúng tôi sẽ có thêm 40 Gbps kết nối với tuyến cáp quang biển xuyên lục địa AAG sẽ cập bờ ở Vũng Tàu trong vài quý tới, chúng tôi sẽ nối thông 20 Gbps nữa với China Telecom, China Netcom tại Lạng Sơn, Lào Cai ngay trong Quý 2 này.

Trong vòng 3 năm, chúng tôi đã nâng tổng băng thông quốc tế lên hàng trăm lần. Chúng tôi vinh dự được góp một phần sức lực trong kỷ nguyên hội tụ số đang tới và đem lại tiềm năng phát triển mới cho Việt Nam.

Cho đến cuối năm 2004, FPT mới có vẻn vẹn 90 Mbps kết nối ra quốc tế, 45 Mbps thuê của VTI3 ở Đà Nẵng, 45 Mbps thuê của VDC2 ở SG. Nhu cầu băng thông của chúng tôi ngày càng lớn, trong khi cả VTI lẫn VDC đều là những cầu thủ “đá cực rắn”, thật khó thuyết phục họ giảm giá. Hơn bao giờ hết, tôi hiểu rõ sức mạnh của các tổ chức độc quyền và các thiết chế không “driven by profit” tạm gọi là “được lèo lái bởi lợi nhuận”.

Mặc dù Việt Nam đã chuyển sang cơ chế thị trường mười mấy năm, nhưng nếu Nhà nước vẫn dung túng cho sự độc quyền thì đó cũng chỉ là “cơ chế thị trường nói xuông” mà thôi.
Về thị trường viễn thông quốc tế ở Việt Nam, có thể nói cho đến năm 2005, vẫn là hoàn toàn đóng cửa và độc quyền.

Duy nhất có một công ty sở hữu kết nối ra quốc tế là VTI của Tập đoàn VNPT luôn bán hàng với một biểu giá ở mức cao nhất, không mặc cả, không giảm giá mà khách hàng chỉ có thể trông mong vào sự rủ lòng thuơng của Nhà nước khi thi thoảng yêu cầu VNPT điều chỉnh giá. Ngoài ra có thêm một ông con út là VDC của VNPT, bán các kênh IP.

Chính sách bán kết nối quốc tế như vậy dẫn đến chất lượng dịch vụ Internet vô cùng kém và cản trở toàn bộ ngành công nghiệp Internet ở Việt Nam, điều đó thể hiện rõ khi Việt Nam chỉ nối ra quốc tế bằng 02 tuyến cáp quang biển mong manh và liên tục bị đe dọa đứt cáp.

Có lần, trong một cuộc gặp gỡ với một vị Lãnh đạo Nhà nước, tôi nói khôi hài là việc Nhà nước duy trì các thể chế kinh doanh độc quyền là một trò chơi vô cùng xa xỉ.
Nhà nước đã nuôi một vườn thú toàn những con khủng long.
Những con khủng long này to xác, ục ịch, lười nhác đứng trong những ô chấn song được rào chặt, không sợ những con thú khác tấn công nhờ được bảo vệ bằng hàng rào thuế quan cao ngất ngưởng, bằng quyền kinh doanh độc quyền.

Và khốn khổ hơn cả, là vườn thú đó nằm chắn ngang con đường độc đạo mà ngày nào người tiêu dùng cũng phải đi ngang qua.
Sáng sáng, khủng long chỉ việc thò đầu ra, táp chơi người tiêu dùng, cắn mỗi người một miếng là đã sống khỏe. Khủng long không cần luyện tập cơ bắp, không cần nâng cao kỹ năng săn mồi nhưng vẫn sống no đủ.

Nhưng vườn thú này không thể tồn tại mãi do Việt Nam phải hội nhập, phải vào WTO, bởi áp lực của người tiêu dùng. Khi Nhà nước không còn duy trì hàng rào bảo vệ nữa, khủng long là con vật yếu ớt nhất. Do lâu năm chỉ làm mỗi việc là thò đầu ra táp người tiêu dùng, khủng long đâu có quen với luật chơi nghiệt ngã ngoài hàng rào – nơi đầy những con thú hung dữ khác, mà để tồn tại thì phải chiến đấu, phải giành giật sự sinh tồn.

Khủng long sẽ bị những con thú khác cắn xé và quan trọng hơn cả là bị người tiêu dùng tẩy chay vì vết cắn đã thành chai nhưng in hằn mãi mãi. Và khủng long sẽ có số phận của loài khủng long khi kỷ nguyên Jura kết thúc.

Tháng 9 năm 2004, tôi gặp Anh Nam - Giám đốc Công ty Truyền dẫn Viettel. Anh Nam cho biết, Viettel được cấp phép xây dựng kết nối quốc tế mới qua biên giới Việt Nam - Trung Quốc và có giá cước thuê kênh quốc tế hấp dẫn hơn nhiều. Chúng tôi nhanh chóng đi đến hợp đồng đầu tiên - 45 Mbps với giá rẻ bằng một nửa VTI. Chỉ hai tháng sau, tôi đề nghị nâng cấp lên 155 Mbps với giá rẻ bằng 1/4 VTI.

Với dung lượng mở rộng, chúng tôi có cơ hội mở rộng kinh doanh, nâng cao chất lượng dịch vụ. Tuy nhiên, câu chuyện về thị trường viễn thông tự do vẫn còn xa vời. Khi trở thành nhà cung cấp quan trọng đối với FPT, phía Viettel cũng nhanh chóng nhiễm căn bệnh độc quyền tương tự như VTI. Phía Viettel dứt khoát giữ giá, họ cho rằng như thế quá rẻ so với VTI và chúng tôi không còn lựa chọn nào khác nữa.

Đàm phán với Viettel cũng là một việc vô cùng khó khăn, không biết có phải do tác phong quân đội không mà mọi việc đều tập trung hết về một đầu mối - Anh Hùng - PTGĐ - một người lúc nào cũng bận. Thông thường, tôi hay hẹn gặp được Anh Hùng vào lúc 07:00 sáng, khi Anh kết thúc họp trực ban. Tôi vô cùng khâm phục Anh và đội Viettel về kỷ luật thép của họ, ngày này họ cũng có thể họp trực ban vào lúc 06:00 sáng.

Đàm phán với Viettel đi vào ngõ cụt thì chúng tôi có cứu tinh - EVN Telecom. Sau 5 - 6 năm im tiếng, EVN Telecom có Giám đốc mới - Anh Bằng - một người quen cũ đã lắp đặt kênh liên tỉnh HN - SG cho chúng tôi từ năm 1998. EVN Telecom có lợi thế cực lớn khi Tập đoàn Điện lực sở hữu cột điện trên khắp lãnh thổ Việt Nam. Trên các đường dây cao thế, có sợi chống sét mà lõi của nó là những sợi cáp quang, những đường dây cao thế được bảo vệ tốt, kết nối đến nhiều địa bàn mà rất khó kéo cáp viễn thông. Viettel cũng ký sinh trên rất nhiều tuyến cáp của EVN và khi Viettel xây dựng kết nối quốc tế qua biên giới Việt Nam - Trung Quốc, EVN Telecom đương nhiên có mặt và sở hữu dung lượng tương tự.

EVN Telecom muốn tiến mạnh vào lĩnh vực thuê kênh, giá của họ rất hấp dẫn, tôi lập tức ký thuê dung lượng lớn trên tuyến cáp của họ với giá chỉ bằng 2/3 giá của Viettel. Tôi gửi cho Viettel một tối hậu thư sẽ chuyển hết các kết nối sang EVN Telecom nếu họ không giảm giá. Viettel im lặng, chỉ vài giờ trước khi đến hạn cuối cùng của tối hậu thư, Viettel mới đồng ý đáp ứng yêu cầu của chúng tôi. Tôi đùa là Viettel chỉ chịu thương lượng khi bị chĩa súng.

Với EVN Telecom và Viettel, chúng tôi lúc nào cũng có nhiều hơn một lựa chọn, chúng tôi biết, họ kiếm được rất nhiều tiền từ FPT khi dung lượng kết nối Internet của chúng tôi tăng gấp 5 - 6 lần mỗi năm. Tôi nói với các đồng nghiệp, FPT làm viễn thông như một kẻ ăn mày, hàng ngày nhặt nhạnh tiền lẻ từ hàng trăm ngàn khách hàng, đến tối, cả họ nhà chúng tôi đổ ống bơ ra cộng sổ, phần này nộp Anh Bằng, phần kia nộp Anh Hùng và buồn thay các anh thu mất phần nhiều.

Chúng tôi đã tồn tại bằng cách xoay sở và đánh đu giữa hai ông lớn đến tận tháng 10 năm 2007. Bộ trưởng Lê Doãn Hợp sau khi tiếp nhận nhiệm sở tại Bộ Thông tin Truyền thông đã thay đổi chủ trương cấp phép của người tiền nhiệm. Ngày 12 tháng 10 năm 2007, FPT được cấp phép xây dựng kết nối liên tỉnh và quốc tế. Chúng tôi lập tức bắt tay vào việc.

Chúng tôi lục lọi dữ liệu và mọi tuyến cáp quang quốc tế đang xây dựng và có thể cập bờ ở Việt Nam. Lựa chọn khả thi duy nhất hiện nay là AAG - Asia America Gateway - dung lượng 1.92 Tbps dài 19.000 km, vốn đầu tư là 560 triệu USD nối Châu Á với Mỹ. Tôi lập tức nộp đơn xin gia nhập consortium AAG do Telekom Malaysia và AT&T đứng đầu cùng 18 công ty viễn thông hàng đầu khu vực.

Các nhân viên điều hành AAG thật chuyên nghiệp, họ lập tức thụ lý đơn của chúng tôi. Với tư cách một consortium quốc tế, họ chào đón tất các thành viên có thể tham gia. Có người góp thêm tiền, cùng chia sẻ rủi ro, cùng chung sức xây dựng thì mừng còn không hết nữa là.

AAG thông báo, theo điều lệ của họ, đơn xin gia nhập của FPT phải được các thành viên sáng lập đồng thuận ủng hộ. Tôi vô cùng lo ngại khi VNPT là một thành viên sáng lập. Và đúng như tôi lo ngại, VNPT phản đối kịch liệt việc cho phép FPT tham gia AAG consortium. Các Đồng Chủ tịch AAG đã hết sức giúp đỡ chúng tôi, họ đã thuyết phục hầu hết các thành viên bỏ phiếu ủng hộ FPT, chỉ còn duy nhất VNPT không đồng ý.

Xử lý một cách chuyên nghiệp, Ban điều hành AAG yêu cầu VNPT giải thích lý do tại sao họ phản đối, VNPT nêu nhiều lý do nhưng đều bị Ban điều hành phân tích, lý giải, bác bỏ và khi không còn một nguyên do nào nữa, VNPT đành đồng ý với đề nghị của Ban Điều hành.

Sự phản đối của VNPT đã có tác dụng, họ đã làm chúng tôi trễ mất thời hạn được hưởng giá ưu đãi cuối cùng là 30 tháng 11 năm 2007 - ngày sinh nhật con trai thứ hai của tôi. FPT phải chịu giá đắt hơn 2.5% tương đương với việc chúng tôi bị giảm mất 01 Gbps kết nối quốc tế trong suốt thời gian vận hành của tuyến cáp quang AAG. Chúng tôi sẽ có 40 Gbps trên tuyến cáp quang này.

Với điểm tựa AAG, chúng tôi tiếp tục hành quân lên biên giới Việt Nam - Trung Quốc, chúng tôi nhanh chóng đạt được thỏa thuận với China Telecom, China Netcom để kết nối qua Đại lục tới Hồng Kông, Thượng Hải. Chúng tôi sẽ có 20 Gbps trên hai tuyến cáp kết nối tại Lạng Sơn, Lào Cai.

Sau 11 năm, ráng sống và cố sống, chúng tôi đã có được cơ hội để tự làm chủ hoạt động kinh doanh của mình. 7.5 Gbps kết nối ra quốc tế chỉ là bước tăng tốc đầu tiên, tôi ước đoán, chỉ một năm tới, chúng tôi sẽ nâng tốc độ kết nối ra quốc tế lên hàng chục, thậm chí hàng trăm Gbps và cam kết của chúng tôi là chất lượng dịch vụ Internet ở Việt Nam sẽ thực sự ở mặt bằng quốc tế.