Cơn sóng thần

Đây là câu chuyện về những ngày đầu tiên FPT phát triển dịch vụ Internet Băng rộng. Chúng tôi đã vượt qua những thời điểm khó khăn nhất, để sống sót, để tồn tại và để phát triển. Cơn sóng thần ADSL đã mở ra một kỷ nguyên Internet mới ở Việt Nam, trò chơi bây giờ trở nên phức tạp hơn nhiều. Sân chơi chỉ có chỗ cho những người khổng lồ và những người năng động liều lĩnh.

Cơn sóng thần

Chúng tôi quyết định phải phát triển hạ tầng của mình vì không còn con đường nào khác, đó là con đường sống duy nhất mà đối thủ VNPT đã dồn chúng tôi vào.

Tháng 7 năm 2003, dịch vụ ADSL MegaVNN ra đời đã tạo ra cơn sóng thần cấp 12 trên thị trường Internet. Cơn sóng thần này có thể quét sạch mọi thành quả mà chúng tôi đã có và tự hào trong quá khứ. MegaVNN đã chinh phục hàng chục ngàn khách hàng Dialup của chúng tôi bằng mức cước rẻ và tốc độ trong mơ. Nhìn khách hàng của mình bỏ đi từng ngày, nhìn biểu đồ cước như máy bay hạ cánh, chúng tôi ở ranh giới của sự sống và cái chết.

Tôi tâm đắc câu nói của Bill Gates – người sáng lập Microsoft – đại ý là: trong lĩnh vực CNTT & Internet, việc chúng ta thành công ngày hôm nay không có gì đảm bảo cho sự thành công vào ngày mai vì trò chơi và luật lệ đã hoàn toàn đổi thay.
Hơn bao giờ hết, tôi thấm thía ý nghĩa của câu nói nói này.

Năm 2002, FPT là nhà cung cấp Dialup lớn thứ hai ở Việt Nam. Chúng tôi đã tạo ra 1 tỷ phút truy cập Internet, đối thủ của chúng tôi – VNPT – tạo ra 1.5 tỷ phút. Sản lượng của FPT tương đương 10% tổng số phút gọi điện thoại nội hạt của cả Việt Nam năm đó. Chúng tôi đã từng thuê tới 250 kênh E1 của Bưu điện để tạo ra truy cập đồng thời cho gần 8 ngàn khách hàng.

Giờ đây, những con số đó trở nên vô nghĩa trong thời đại của ADSL. Nhà nhà nối băng rộng, tốc độ bây giờ đếm bằng hàng megabit mỗi giây chứ đâu còn là 28.8, 33.6, 56 kilobit mỗi giây. Và chúng tôi thì đếm sự tồn tại của mình theo đơn vị hàng tuần.

FPT đã tiến hàng cuộc thương lượng nhiều tháng trời với VNPT nhằm xin phép được thuê lại sợi cáp đầu cuối của họ để cung cấp ADSL.
Sự tồn vong của chúng tôi phụ thuộc vào sợi cáp nối nhà cung cấp đến nhà khách hàng. Chúng tôi được phép cung cấp Internet, Internet Băng rộng nhưng lại không có quyền được sở hữu sợi cáp.

VNPT cũng hiểu điều đó, họ cũng đếm rằng chúng tôi cũng chỉ còn giãy chết được vài tuần nữa, họ nghĩ rằng chúng tôi phải chết. Chết một cách quằn quại, đau đớn, từ từ, không lối thoát.

Sách lược trên nhìn qua thì rất hợp lý nhưng đó không phải là sự lựa chọn khôn ngoan của hầu hết các nhà viễn thông sở hữu hạ tầng ở nhiều quốc gia khác.
Các cụ có câu “đừng dồn người ta đến chân tường”, “chó gặp đường cùng phải cắn càn”, …

Nếu VNPT cho chúng tôi thuê sợi cáp của họ thì giờ đây chúng tôi vẫn là một nhà cung cấp không có hạ tầng. Chúng tôi sẽ đời đời kiếp kiếp làm thuê cho VNPT và kính nộp cho họ phần lớn lợi nhuận của mình.
Nếu vậy, số phận của FPT rồi cũng sẽ như những anh nông dân suốt đời khốn khó làm trâu cày cho địa chủ.

Giờ đây, trao đổi với đồng nghiệp, tôi nói đùa: FPT, Viettel, … khi đó muốn xin làm trâu làm chó cho Tập đoàn VNPT nhưng không được. Họ đã buộc chúng tôi phải làm người.
Và lịch sử Ngành Viễn thông Việt Nam đã lật sang một trang mới khi có hàng loạt công ty ùa ra cùng phát triển hạ tầng để giành lại sự sống cho chính mình.

Vào mùa hè năm 2003, tôi chưa nghĩ được thông suốt như bây giờ. Bước dịch chuyển từ người nông dân quen làm thuê thành ông chủ đất mới khó làm sao. Trước đây, chúng tôi thuê mọi thứ từ Bưu điện, đóng gói lại rồi bán cho khách hàng. Chúng tôi có biết sợi cáp đi đâu về đâu? Chúng tôi đã sống như vậy 5 năm nhưng giờ đây không được quyền sống như vậy nữa.

Chúng tôi họp, họp nhiều lần mà không quyết được là có kéo sợi cáp của mình hay không? Các Giám đốc của tôi đều e ngại hàng núi công việc mới lạ, e ngại tính pháp lý của việc chúng tôi sẽ chăng sợi cáp của mình. Thậm chí, chúng tôi lo sợ là liệu mình có bị Bưu điện quy kết kéo cáp lậu và đối diện với nguy cơ hình sự như nhiều công ty kinh doanh điện thoại chiều về không phép.

Cuối cùng, tôi đã lần đầu tiên dùng đến quyền phủ quyết là phải kéo cáp, bất chấp mọi phản đối từ nhiều thành viên Ban Giám đốc. Anh Mai Sung - PTGĐ, CTO đã nhiệt thành ủng hộ quyết định này.

Chúng tôi đã chọn nền tảng IP cho mạng băng rộng của mình, thay vì những kết nối TDM truyền thống. Tôi suy nghĩ rất đơn giản, IP DSLAM kết nối với nhau bằng vòng Ring tốc độ Gigabit, giá thành rẻ hơn, không phải đầu tư nhiều thiết bị truyền dẫn.

Chúng tôi liên lạc với Huawei - nhà sản xuất thiết bị băng rộng lớn nhất Trung Quốc, văn phòng của họ ở Hà Nội. Nhưng Huawei đón nhận chúng tôi khá lạnh nhạt, họ đang bận chăm sóc khách hàng tiềm năng lớn nhất là VNPT, họ cũng rất am hiểu thị trường viễn thông Việt Nam và họ không tin là chúng tôi sẽ có hoặc sẽ thuê được những sợi cáp đầu cuối để kinh doanh Internet Băng rộng. Huawei đã từ chối FPT bằng một biểu báo giá ở trên trời, chúng tôi chia tay Huawei.

Rất tình cờ, một người bạn của Anh Mai Sung ở Công ty Nam Trường Sơn (NTS) đã tới giới thiệu Zyxel cho chúng tôi. NTS là đại lý duy nhất của Zyxel ở Việt Nam. Giá chào rẻ hơn Huawei một chút nhưng Zyxel nhiệt tình hơn nhiều.

Nhưng rồi, đàm phán với NTS cũng không đi tới đâu, NTS là một công ty nhỏ, họ không có đủ vũ khí và dũng cảm để đàm phán được giá tốt với Zyxel. Chúng tôi đã chọn giải pháp làm việc trực tiếp với Zyxel. Chúng tôi lấy cớ FPT là công ty CNTT lớn nhất ở Việt nam, chúng tôi chỉ mua trực tiếp, nhất quyết không mua quan trung gian. Có lẽ Zyxel cũng ngạc nhiên về sự năng động và nhiệt tình của chúng tôi. Sau hơn hai tuần, tôi đã tiếp xúc với Mr. Kerming Chen - Phó chủ tịch phụ trách bán hàng và đã đạt được mức giá dưới 50 USD/port. Đó là mức giá trong mơ vì chúng tôi biết khi đó, VNPT vẫn mua với giá trên 200 USD/port, tất nhiên, thiết bị của họ do Alcatel sản xuất, có thể trong khía cạnh nào đó xịn hơn thiết bị mà chúng tôi mua.

Chúng tôi đã dựng lên mạng lưới băng rộng đầu tiên của mình với vẻn vẹn 5 DSLAM, 5 POP phủ được một vùng nhỏ bé ở Quận 1, 3 TP HCM. Các DSLAM của chúng tôi được đấu thành vòng Ring bằng cáp quang ở tốc độ Gigabit. Chúng tôi thuê một đơn vị của Bộ Công An kéo các tuyến cáp quang và treo biển "Cáp quang Bộ Công An".

Tháng 10 năm 2003, FPT bắt đầu cung cấp dịch vụ ADSL với các gói MegaNet, MegaBiz. Ngay tháng đầu tiên, chúng tôi kiếm được gần 300 khách hàng - gặm nhấm vào đống hồ sơ hàng chục ngàn khách hàng đang chờ lắp ADSL của Bưu điện.

Do mật độ khách hàng thấp, vốn đầu tư ít, chúng tôi không có khả năng xây dựng các hệ thống cáp đa sợi. Chúng tôi đã kéo cáp đầu cuối trực tiếp từ nhà khách hàng đến POP, dây cáp tua tủa như mạng nhện nhưng phần thưởng lớn nhất là mạng đã chạy, chúng tôi khiêm tốn góp tên vào danh sách những nhà cung cấp ADSL đương thời.