Có
một nghịch lý rất khó lý giải: Người VN thi các giải quốc tế (toán, vật
lý, cờ vua, robotcom...) đều được đánh giá rất cao, thế nhưng lại chưa
thành đạt nhiều trong công việc. Năm
nào nước ta cũng có rất nhiều giải vàng, giải bạc quốc tế - điều mà
nhiều nước trong khu vực phải ghen tị. Nhưng mỗi khi nói về năng lực
của lao động VN thì chắc chắn chúng ta dừng ở một vị trí đáng buồn. Tại
sao lại thế? Rõ ràng là có một khoảng hẫng hụt lớn giữa cái được dạy và
nhu cầu xã hội, thực tế sản xuất kinh doanh.
Trong hội nghị
với bộ Đại học, UNESCO đề xướng mục đích học tập: “Học để biết, học để
làm, học để chung sống, học để tự khẳng định mình”. Trường học chúng ta
hiện đang nặng về học để biết, nghĩa là chỉ đạt được một trong bốn mục
tiêu của UNESCO.
Ngân hàng Thế giới gọi thế kỷ 21 là kỷ nguyên
của kinh tế dựa vào kỹ năng - Skills Based Economy
(http://www.librarything.com/work/5395375). Năng lực của con người
được đánh giá trên cả 3 khía cạnh: kiến thức, kỹ năng và thái độ. Các
nhà khoa học thế giới cho rằng: để thành đạt trong cuộc sống thì kỹ
năng mềm (trí tuệ cảm xúc) chiếm 85%, kỹ năng cứng (trí tuệ logic) chỉ
chiếm 15% (http://www.softskillsinstitution.com/faq.htm).
Chúng
ta đã bước vào thế kỷ 21 đã 10 năm, thế mà chương trình đào tạo và việc
đánh giá năng lực của học sinh, sinh viên vẫn dựa chủ yếu vào kiến
thức. Peter M. Senge nói “Vũ khí cạnh tranh mạnh nhất là học nhanh hơn
đối thủ”. Rõ ràng muốn tăng cường năng lực cạnh tranh chúng ta không
những phải học nhanh mà phải học đúng.
Ngày xưa, nhà trường là
nơi duy nhất để ta có thể tiếp cận với kiến thức. Thế giới ngày càng
phẳng hơn, nhờ internet mọi người đều có thể tiếp cận được thông tin,
dữ liệu một cách bình đẳng, mọi lúc, mọi nơi. Kiến thức ngày càng nhiều
và từ việc có kiến thức đến thực hiện một công việc để có kết quả cụ
thể không phải chỉ có kiến thức là được. Từ biết đến hiểu, đến làm việc
chuyên nghiệp với năng suất cao là một khoảng cách rất lớn. Vậy câu hỏi
đặt ra là: “Kỹ năng nào là cần thiết cho mỗi con người để thành công
trong công việc và cuộc sống?”
Tại Mỹ, Bộ Lao động Mỹ (The
U.S. Department of Labor) cùng Hiệp hội Đào tạo và Phát triển Mỹ (The
American Society of Training and Development) gần đây đã thực hiện một
cuộc nghiên cứu về các kỹ năng cơ bản trong công việc.
