Thư mục: Tổng hợp |
Quan trọng
Đăng ngày: 11:02 06-08-2009
PGS. TS. KTS Trần Trọng Hanh Quy hoạch đô thị Hà Nội “vẫn bề bộn” sau một năm mở rộng.
(VnMedia) - Sau một năm mở rộng, Hà Nội
mới với quy mô diện tích 3.344 km2, dân số 6,232 triệu người, gồm 27
quận, huyện và 1 thị xã trực thuộc đã có những chuyển biến mạnh mẽ
trong công cuộc quy hoạch xây dựng và phát triển đô thị. Tuy nhiên,
PGS. TS. KTS Trần Trọng Hanh, Hiệu trưởng Trường Đại học Nguyễn Trãi
(Nguyên hiệu trưởng Đại học Kiến trúc Hà Nội), đại biểu HĐND Thành phố
Hà Nội cho rằng, Hà Nội còn nhiều vấn đề phải giải quyết. Trong đó, có
những vấn đề mang tính quyết định như đường lối, quan điểm, quyền hạn
của địa phương hay các vấn đề về quy hoạch sao cho phù hợp, sao cho hài
hòa giữa các vùng quy hoạch. 
Thưa ông, sau một năm chính thức
sáp nhập Hà Nội và Hà Tây, Hà Nội mới đang gặp phải những vấn đề gì
trong quá trình quy hoạch và phát triển đô thị?
Theo
tôi, vấn đề lớn nhất chính là vấn đề về đường lối, quan điểm để phát
triển thủ đô. Tìm ra được cái mô hình thích hợp, tìm ra cái mới khác
biệt với các đô thị khác để tại nét đặc sắc riêng cho Thủ đô là rất
khó. Có thể là do địa phương chưa hiểu hết chỉ đạo của cấp trên, chưa
hiểu hết đường lối phát triển đô thị Việt Nam và tiến tới cái ngưỡng
của thủ đô mà trong lòng dân mong muốn. Tôi nhấn mạnh, không phải chỉ
có cấp trên mà cả trong lòng dân nữa. Bây giờ nếu thiết kế một cái mà
chưa hiểu nhân dân thủ đô, nhân dân cả nước nghĩ gì, cần gì thì sẽ vấp
phải nhiều luồng dư luận không đồng tình. Nếu làm không tốt, thì đấy
không có nghĩa sự chỉ đạo của cấp trên chưa cụ thể về đường lối, mà ấy
là do đơn vị tư vấn chưa sâu sắc, chưa hiểu nhân dân.
Thứ hai
là sự tham gia của UBND, Hội đồng xét duyệt cấp Tỉnh, Thành phố như
theo luật định, nhưng hiện nay vai trò của hai cơ quan này còn mờ nhạt,
mọi sự đều do Bộ Xây dựng trực tiếp chủ trì và bên tư vấn thực hiện
theo ý kiến của Bộ Xây dựng. Theo điều 19 đến 21 của bộ luật xây dựng,
điều kiện độc lập trong nhiệm vụ thiết kế, lập dự án thuộc thẩm quyền
cấp Tỉnh, Thành phố. Các cơ quan này tiến hành lập quy hoạch, đồ án quy
hoạch chung của khu đô thị đặc biệt, loại 1 hay loại 2 rồi trình trước
HĐND cùng cấp thông qua. Bộ Xây dựng có chức năng thẩm định để trình
chính phủ, nhưng hiện nay ko làm theo hướng đó, nhưng đây là quy định
chung của Quốc hội mà nếu như ta làm khác thì rất khó. Trong khi đó,
địa phương là đơn vị tiếp nhận và quản lý cuối cùng, nếu vai trò của
người ta mờ nhạt trong việc lập quy hoạch, triển khai quy hoạch, thì rõ
ràng người ta sẽ làm không tốt rồi.
Cái thứ ba là về nội
dung, trong nội dung quy hoạch đơn vị tư vấn cũng rất cố gắng hoàn
thành, nhưng thời gian quá ngắn chỉ có 12 tháng, chiến lược thì rất là
dài và cần phải kỹ càng. Trong khi thủ đô của chúng ta đã có từ lâu
đời, với hàng nghìn năm lịch sử. Hồn thiêng sông núi quy tụ về cùng non
nước, do đó để am hiểu một đối tượng hết sức phức tạp, hết sức thiêng
liêng như Hà Nội là rất khó khăn cho nhà từ vấn nước ngoài. Đấy là một
khó khăn, khó khăn thứ hai là phạm vi nghiên cứu quá rộng, vì nó gốm
hai tỉnh, hai đơn vị hành chính nhập lại. Do đó hết sức lúng túng trong
việc điều tra, thu thập và xử lý số liệu.
Hơn thế nữa, do chưa
lựa chọn được bản đồ đất đai phù hợp nên nhà tư vấn trong nhiều lần
nghiên cứu chọn đất, chọn hướng phát triển vẫn dựa vào cảm tính, chứ
không căn cứ vào đánh giá thực trạng đất đai và môi trường để xác định
được tiềm năng ở đây bao nhiêu đất thuận lợi, bao nhiêu đất ít thuận
lợi, bao nhiêu đất không thuận lợi. Trên cơ sở đó mới xác định được
rằng có khả năng xây dựng ở đó hay không. Việc đó mang tính chủ quan,
cảm tính, nhập cảng những lý thuyết cứng ngắc trong xây dựng. Cái khó
thứ ba nữa là cái tầm nhìn, triết lý còn khá chung chung.
Bởi
vì có một thực tế đưa ra là bốn nguyên tắc, bốn quan điểm để chỉ đạo
việc này. Một là xác định tầm của Thủ đô trong thế kỷ 21 phải tương
xứng với tiềm năng của nó. Hai là tạo ra khối đô thị năng động, có sức
cạnh tranh mạnh mẽ so với các thủ đô, đô thị khác trong khu vực và Thế
giới. Ba là phải xây dựng kiến trúc Thủ đô có tính độc lập với đặc điểm
riêng. Bốn là phải giữ được nét hóa truyền thong đặc sắc của Thủ đô.
Với định hướng là xóa dần sự chênh lệch giữa các cùng lân cận, đi đến
quan điểm chống siêu thành phố, chống bệnh đầu to siêu thành phố và tạo
ra một cấu trúc hài hòa giữa đô thị và nông thôn, thì có lẽ là tư vấn
có quá ít thời gian để hiểu cái độ sâu sắc trong sự lãnh đạo của Đảng
và Nhà nước. 
So với mục tiêu ban đầu đã đề ra, đến thời điểm này Hà Nội mới đã làm được những gì, thưa ông?
Đến
thời điểm này, tôi thấy công việc vẫn còn rất bề bộn, rất nhiều việc
cần làm. Sau khi sáp nhập Thủ đô, chính phủ đã giao cho Thành Phố chọn
các nhà tư vấn Hàn Quốc và Mỹ liên danh cộng tác với Viện quy hoạch đô
thị nông thôn – Bộ Xây dựng và Viện quy hoạch đô thị Hà Nội.
Qua
các lần tiếp xúc, tôi cho rằng: Thứ nhất, đây là một nhiệm vụ rất là
mở, và đã mở thì nó đồng nghĩa với khá là chung chung. Trên cơ sở đó,
xác định những chỉ tiêu, những khung để khống chế chỉ tiêu, nó cần có
sự nghiên cứu, cần một luận cứ khoa học sâu sắc. Tôi lấy ví dụ chỉ tiêu
GDP theo như dự báo là 20.000 USD trong tương lai, nhưng phải dựa trên
cơ sở nào để hoàn thành? Căn cứ đâu để làm việc đó?
Thứ hai
là quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo tầm nhìn năm 2030 thế
nào? Năm 2050 thế nào? Tương tự như vậy, với quy mô dân số - quy mô đất
đai, vấn đề nhu cầu nhà đầu tư và các chỉ tiêu kinh tế - xã hội cũng
thế. Cái này rất quan trọng, nó giống như một ông chủ nhà khi muốn xây
nhà của mình phải đặt hàng với Kiến trúc sư, phải nói rõ điều kiện và
yêu cầu: Chúng tôi có từng này tiền, tôi cần phải xây bao nhiêu phòng,
phòng ấy để làm gì? Chúng ta cần thêm một bước nữa sẽ tốt hơn nhiều so
với bây giờ, khi mà chỉ vừa có dự án thì tư vấn bước vào thiết kế ngay,
vẽ ngay.
Về mô hình cấu trúc đô thị thì người ta vẫn theo một
mô hình chùm không có gì đổi mới so với bản quy hoạch chung 1998, cơ
bản được vẽ lại với một đô thị trung tâm với nhiều vệ tinh xung quanh.
Và vùng đát đã chọn thì chọn từ trước rồi, tốn rất nhiều tiền nhưng đi
vẽ lại cái không có gì mới như thế thì không phải là điều mong ước và
kỳ vọng của nhân dân. Thế nên việc người ta cơi nới, mỏ rộng ra vùng
ven đô, cũng như Phú Xuyên là không hay. Đó là một vùng đất rất trũng
mà bị nguy cơ úng ngập, lũ lụt thường xuyen, trong khi Thế kỷ 21 là Thế
kỷ biến đổi khí hậu. Mà việc phát triển sâu trong nội đồng đẫn đến ảnh
hưởng về vấn đề thoát nước, tình trạng ngập úng, vấn đề ách tắc giao
thông rất dễ xảy ra.
Với một quy
hoạch không mới như thế, cùng quy mô dân số trên 6 triệu người và đang
có xu hướng là đổ về trung tâm đô thị để sinh sống, vậy theo ông Hà Nội
đang phải đối mặt với những vấn đề gì?
Các trung tâm đô
thị thì có khả năng buôn bán khá lớn, nên nó tập trung rất nhiều người
buôn bán. Vừa rồi chúng ta đương đầu với khá nhiều vấn đề như: Sự biến
đổi khí hậu, vấn đề ô nhiễm môi trường, giao thông… rồi là các vấn đề
về công ăn việc làm, tăng trưởng dân số, mất cân bằng giới tính hết sức
là cao. Thường thì mỗi trung tâm đô thị sức chứa nó có hạn, trong khi
sức chứa của trung tâm Hà Nội đang quá tải. Ví dụ khả năng dung nạp của
trung tâm Hà Nội chỉ khoảng 2 triệu người đến 3 triệu người, trước đây
chúng ta đã từng tính toán như thế rồi, nếu như mà tất cả đều dồn về
đây, vượt qua ngưỡng đó thì nó sẽ không thể chịu nổi, nó sẽ kinh khủng
lắm. Không khác gì cái tải trọng, cái cấu kiện nó chỉ có thể chịu được
khoảng khối lượng như vậy, nhưng rồi để nhiều quá thì nó sẽ đứt, sẽ đổ
vỡ.
Vậy trong tương lai, quy hoạch đô thị Hà Nội phải làm thế nào để cho hài hòa, tránh sự quá tải, thưa ông?
Phát
triển hài hòa, đó chính là cái mô hình mà chúng ta đang tìm kiếm, đó
chính là vấn đề mà các cấp trên quy hoạch đô thị tìm kiếm. Mục tiêu là
xây dựng một môi trường đô thị thịnh vượng trên cơ sở kết hợp hài hòa
giữa quá khứ và hiện tại để cải tạo, tạo nên những diện mạo mới hài hòa
giữa đô thị với nông thôn, giữa ngoại ô với nội thành.
Vậy
thì mô hình thứ nhất vẫn là đầu não hành chính của thủ đô đặt tại trung
tâm đang hiện hữu này trên cơ sở quy hoạch đô thị năm 1998 và cố gắng
hạn chế việc cơi nới mở rộng ra. Chúng ta nên tăng cường cải tạo và
chỉnh trang đô thị của chúng ta cho nó đúng tầm của khu vực, rồi là các
thiết bị công cộng, điện máy, kết cấu hạ tầng… Và theo dự báo của tôi,
đô thị có thể chứa được ba triệu dân, tầm đó là vừa. Khu vực Sông Hồng
thì có khu vực phía Nam sông Hồng, phía Bắc sông Hồng thì thì gồm có
khu Nam Đông Anh và thứ ba là khu vực bên Gia Lâm. Tất cả cái đó là
khoảng độ trên 10.000 hecta. Nơi này chính là đầu não, là ngôi sao lớn
nhất, xung quanh nó thì có các khu đô thị vừa và nhỏ gắn với vùng công
nghiệp ngoại thành.
Ví dụ như các thị trấn làm sao có thể liên
kết các khu đô thị lại với nhau thành một thể thống nhất, người dân
người ta có thể cung cấp các cái dịch vụ theo nhu cầu. Các khu làng xã
xung quanh họ có thể bám các hành lang giao thông, bám vào các hành
lang công nghiệp đó, trục đó như khu tiểu công nghiệp, khu nhà ở và họ
có thể đi vào khu trung tâm làm việc hàng ngày. Ở ngoài Hà Nội có thể
đi vào Hà Nội, như vậy nó có thể tạo nên sự cân bằng giữa các đô thị
lớn với các vùng ven đô, các vùng ven đô có thể như một bộ phận cấu
thành thủ đô Hà Nội, nghĩa là có thể mở rộng thanh phố với một hệ thống
giao thông tốc hành như tàu điện là rất thuận lợi.
Tiếp theo
nữa là chúng ta xây dựng hệ thống đô thị yếu trọng, tôi cho là chỉ có
vài vùng yếu trọng để mở rộng là: Sơn Tấy, Hòa Lạc, Xuân Mai, Chúc Sơn…
có thể lên tới hơn một triệu dân. Ở đây đã có cái nền tảng, cơ sở để
phát triển công nghệ cao, các trường đại học rồi là các khu công
nghiệp, nhà văn hóa dân tộc rồi trường quay rồi các khu nhà khác… Thì
đấy là các vùng đặc trưng, để vứt ra các khu vực kinh tế các vùng kinh
tế còn lạc hậu.
Thêm nữa là khu vực Tây Bắc Thành phố, khu này
cũng có thể mở rộng trên một triệu người, đó cũng là một vùng rất có
giá trị để hỗ trợ mở rộng đô thị. Chúng ta mở rộng đô thị với 5 ngôi
sao lớn mà ngôi sao lớn nhất chính là đô thị trung tâm, nơi đây là đầu
não, trung tâm đầu não về tất cả các lĩnh vực của cả nước và là trái
tim của cả nước. Bốn ngôi sao lớn nữa khác hỗ trợ đó là đô thị lớn Vĩnh
Phúc, tức là trên cơ sở TP. Vĩnh Yên, phối kết với Bình Xuyên và Vĩnh
phúc, cũng như Xuân hòa và Phúc Yên tạo thành ngôi sao thứ 2. Ngôi sao
thứ 3 nữa là Bắc Ninh – Khu đô thị Bắc Ninh - Kinh Bắc nơi đó là nơi
Văn vật rất quan trọng tới phát triển. Có Văn hiến cũng như là công
nghiệp, giáo dục, các ngôi trường đại học…. rất giá trị, rất hấp dẫn
đầu tư.
Tiếp theo nữa là Hưng Yên với Phố Hiến cũng mang nhiều
giá trị văn hóa và bây giờ do có sự kết nối giữa Hải phòng – Hà Nội, nó
nằm trên cái vùng danh giới đó thì cũng rất thuận lợi, rất phát triển.
Và để làm được điều đó chúng ta phải quy hoạch ngay từ bây giờ,
Xin cảm ơn ông.
Việt Dũng
L.N.ANH 06:45 10-08-2009
Alanin 18:23 08-08-2009
bychange02 21:27 06-08-2009