Nón Huế

Từ thuở các chúa Nguyễn (1600-1802) vào Nam mở cõi khi xây dựng thủ phủ Đàng Trong ở Phú Xuân, dọc hai bờ sông Hương và vùng phụ cận xuất hiện nhiều làng nghề nổi tiếng, trong đó có nghề làm nón. Hát ru xứ Huế có câu: "Chợ Dinh bán áo con trai, Triều Sơn bán nón, Mậu Tài bán kim".



Trải qua năm tháng, nghề chằm nón lá ở Huế phát triển khắp nơi, nhỏ lẻ thì dăm bảy gia đình, có nơi cả xóm cả làng như Triều Sơn, Dạ Lễ, Đồng Di, Tây Hồ, Đốc Sơ... Riêng cư dân giáo xứ Phú Cam chọn nghề chằm nón làm kế sinh nhai từ khi họ Đạo ra đời (từ năm 1680 đến nay).



Chiếc nón bài thơ như một nét riêng của xứ Huế. Sách sử triều Nguyễn (1802-1945) "Đại Nam nhất thống chí" ghi: "Nón bài thơ xứ Huế có dáng mỏng như tờ giấy, nhẹ nhàng như cánh nhạn, đẹp và bền được nhiều người ưa thích".  Nón Huế thanh mảnh và đẹp nhờ được làm kỹ lưỡng từng khâu: từ khâu đầu tiên trau chuốt bộ vành và lên khung, xử lý nguyên liệu lá đến hoàn thiện sản phẩm. Chiếc nón nên thơ thanh lịch này được chằm bằng mười sáu vành tre cột chuốt nhỏ như tăm, lợp bằng những tấm lá cọ trắng muốt xếp đều đặn; những sợi móc, sợi cước trong suốt, khâu kín đáo tỉ mỉ vào thân nón, thắt thêm quai nón bằng dải lụa nõn màu tím, màu xanh, màu hồng, hay trắng bạch hoặc gấm đen tuỳ theo sự chọn lựa. Nằm giữa các lớp lá là những hình vẽ, những bài thơ ca ngợi non sông đất nước, tình yêu... Chúng hiện lên mỗi khi soi lên ánh nắng mặt trời.     



Nón lá xứ Huế gắn bó mật thiết với người dân trong sinh hoạt, đời sống và trở thành món quà kỷ niệm đặc biệt của Huế cho khách du lịch bốn phương mỗi lần đến với Cố đô. 



Chiếc nón Huế  góp phần tạo vẻ đẹp bản sắc riêng cho di sản văn hóa Huế và ngày nay là thành phố Festival Huế. Hình ảnh cô gái Huế trong trang phục áo dài, đội nón bài thơ, tóc thề xõa ngang vai từ lâu đã đi vào thi ca, nghệ thuật như một biểu tượng về nghệ thuật sống và phong cách dịu dàng, đằm thắm, thanh lịch của con người đất Cố đô xưa.

Chị Trần Thị Thúy, người đã có tay nghề 30 năm chằm nón Huế.

“Sóng nón” tại lễ hội du lịch biển Lăng Cô.

Những chiếc nón Huế duyên dáng trong tác phẩm nghệ thuật sắp đặt “Giàn thiên lý” của Đặng Thịnh tại Festival Huế 2006.

Du khách nước ngoài rất thích thú khi dạo chơi dưới những giàn nón Huế!