Tràng An (Khu du lịch sinh thái hang động Tràng An) là một khu du lịch tổng hợp thuộc tỉnh Ninh Bình. Nơi đây gồm các thung nước được tạo bởi hệ thống dãy núi đá vôi có cảnh quan ngoạn mục. Các thung nước này được nối thông nhau bằng những hang động xuyên thủy và những khe suối nhỏ. Trong danh thắng này còn có nhiều rừng cây và các di tích lịch sử liên hệ mật thiết với kinh thành xưa của cố đô Hoa Lư. Khu sinh thái Tràng An cũng là danh thắng của Việt Nam ứng cử di sản thiên nhiên thế giới với giá trị nổi bật về cảnh quan thiên nhiên, đa dạng sinh thái và kiến tạo địa chất, là địa danh được Việt Nam đầu tư để trở thành một khu du lịch tầm cỡ quốc tế.
Tràng An là một vùng non nước, mây trời hoà quyện. Đáy nước trong xanh soi bóng những vách núi đá trùng điệp. Nơi đây có tới 31 thung nước được nối thông bởi 48 hang động đã được phát hiện. Tràng An có thể tạo thành hành trình xuyên thủy khép kín mà không phải quay ngược lại. Quần thể hang động này được ví như một trận đồ bát quái. Các dãy núi, thung nước và hang động tạo thành một thế trận liên hoàn. Mỗi thung là một bức tranh thủy mặc khác nhau về thế núi, dáng núi và hồ nước. Mây trời, non xanh, nước biếc hòa quyện với nhau, thoắt ẩn, thoắt hiện. Ðiều diệu kỳ ở đây là các thung được nối liền với nhau bởi các gạch nối là các động xuyên thủy có độ dài, ngắn khác nhau. Những hang, động này chuyển tải nước đối lưu chảy thông từ khe núi này đến khe núi kia. Núi giăng thành luỹ bao bọc quanh hồ nước và ở giữa nổi lên khu đất với rừng cây mọc thành đảo. Xa xa trên triền núi, dưới tán cây rừng lúp xúp là những đàn dê núi leo trèo trên các tảng đá chênh vênh.
Hiện nay khách đến Tràng An đều tham gia Tour du lịch rất thú vị bằng thuyền nan kéo dài 3 giờ qua: Bến đò - Đền Trình - xuyên hang Địa Linh - xuyên hang Tối - xuyên hang Sáng - xuyên hang Đền Trần - Đền Trần - xuyên hang Đền Trần chiều ngược lại - xuyên hang Si - xuyên hang Sính - xuyên hang Tình - xuyên hang Ba Giọt - xuyên hang Nấu Rượu - Phủ Khống - xuyên hang Phủ Khống - xuyên hang Trần - xuyên hang Quy Hậu - Bến đò (qua 12 hang khác nhau và 3 đền).
Bến đò Khu du lịch Tràng An, Ninh Bình
Toàn cảnh Đền Trình nơi thờ hai vị tướng nhà Đinh thuộc Khu du lịch Tràng An, Ninh Bình
Đền Trình thờ hai vị tướng nhà Đinh, Khu du lịch Tràng An, Ninh Bình.
Phong cảnh núi sông đoạn từ Đền Trình đến hang Địa Linh, Khu du lịch Tràng An, Ninh Bình
Cửa vào hang Địa Linh, Khu du lịch Tràng An, Ninh Bình. Thuyền qua hang khoảng hơn 300 m, hang rất quanh co, nhiều chỗ hẹp và thấp, ngồi thuyền phải cúi rạp.
Bên trong hang Địa Linh, Khu du lịch Tràng An, Ninh Bình
Cảnh sơn thủy trên đường đến Hang Tối
Hang Tối (dài khoảng 250 m) thuộc Khu du lịch Tràng An, Ninh Bình
Lối vào hang Sáng (dài 30 m), Khu du lịch Tràng An, Ninh Bình
Lối vào hang Đền Trần (dài 100 m), Khu du lịch Tràng An, Ninh Bình
Bến đò trước khi vào Đền Trần thờ Trần Quý Minh
Đền Trần thờ tướng Trần Quý Minh thuộc Đời Hùng Vương thứ 18, Khu du lịch Tràng An, Ninh Bình
Lối vào hang Si (dài 40 m), Khu du lịch Tràng An, Ninh Bình
Lối vào Hang Sính (dài khoảng 120 m) , Khu du lịch Tràng An, Ninh Bình
Lối vào hang Tình (dài khoảng 120 m), Khu du lịch Tràng An, Ninh Bình
Lối vào Hang Ba Giọt, Khu du lịch Tràng An, Ninh Bình. Chiều dài hang 100 m, khúc khuỷu, lòng hang rộng
Lối vào Hang Nấu Rượu (dài khoảng 200 m, rộng, nhiều nước nhỏ giọt từ trần hang), Khu du lịch Tràng An, Ninh Bình
Phủ Khống - nơi thờ 7 vị quan trung thần nhà Đinh, Khu du lịch Tràng An, Ninh Bình. Bên trái là cây thị 1000 tuổi
Cầu Phủ Khống (bên cạnh Phủ Khống, cầu bắc qua đường vào hang Phủ Khống), Khu du lịch Tràng An, Ninh Bình
Nhà nghỉ bên cạnh Phủ Khống
Lối vào Hang Phủ Khống (dài 40 m), Khu du lịch Tràng An, Ninh Bình
Lối vào Hang Trần (dài khoảng 120 m), Khu du lịch Tràng An, Ninh Bình
Lối vào Hang Quy Hậu, Khu du lịch Tràng An, Ninh Bình: hang dài 40 m, ánh sáng ở cuối hang là ánh sáng lọt vào từ cửa hang bên kia, hang mới đào để thuyền có thể quay lại Bến Gốc thành một chu trình khép kín.
Bùi Thế Tâm soạn 1/11/2009
