văn tế áo dài

Hôõi oâi !

Möôøi naêm caûi caùch, chöa chaéc coøn danh noåi tôï phao;

Moät laàn baõi boû, tuy laø tieác tieáng vang hôn moõ

Nhôù linh xöa:

Giaët giuõ haøng ngaøy, uûi laø thaúng thôùm,

Mang danh laø quoác phuïc Vieät Nam, ñöôïc quí troïng naâng niu hôn heát thaûy;

Ñöôïc tieáng thôm baûn saéc gioáng noøi, nhaân daân maëc nhieàu chöa töøng thaáy.

Moãi naêm moät laàn naêm thaùng chín, choán choán troâng tin nhö trôøi haïn troâng möa;

Quaàn taây aùo sô mi traéng, thöù lai caêng nôi nôi gheùt nhö nhaø noâng gheùt coû.

Than oâi !

Boãng nghe tin khoâng caàn maëc nöõa, töïa nghe tieáng seùt noå beân tai;

Ñeán khi ñoïc thoâng baùo roõ raøng, maét nhoeø ñi vì hai haøng leä chaûy.

Laïi coù ñieàu ñau ñôùn theá !

Thieát nghó:

Thaân mang phaän bieåu töôïng quoác gia, ngoaïi quoác nhìn vaøo, traàm troà thaùn phuïc laø ñeïp, laø sang;

Mình mang tieáng aùo traéng hoïc ñöôøng, ñaáng maøy raâu troâng laïi, taám taéc toân vinh laø trong, laø saùng.

Vöøa tónh vöøa ñoäng, vua Töï Ñöùc thaâm thuyù maáy ai baèng;

Luùc ren luùc gaám, taøi Minh Haïnh khoâng nôi naøo saùnh kòp.

Than oâi ! Chöôùng caên aáy bôûi vì ñaâu, oan khuaát aáy bôûi vì ñaâu?

Sao nôõ baõi boû, ñeå ñeán noãi xuaân taøn hoa nuï, thu laån traêng raèm! Nhöng nghó raèng:

Chính phuû anh minh, laøm vieäc gì aét cuõng coù nguyeân do;

Ban giaùm hieäu saùng suoát, suy tính moïi vieäc haún ñeàu caån thaän.

Lyù do baõi boû, ngaãm laïi coù ba ñieàu laø lôùn:

Ngöôøi sinh ra chaúng maáy ai veïn toaøn: coù ngöôøi maäp, ngöôøi gaày;

Moïi ngöôøi khoâng theå nhaát loaït gioáng nhau: coù ngöôøi xinh, ngöôøi xaáu.

Ñaõ mang thaân phaän cao quyù, aét keùn ngöôøi maëc laø trang tuyeät theá;

Cuõng laø trang phuïc ñeïp ñeõ, sao nôõ ñeå keû phaøm nhaân maïo phaïm.

Ba voøng ñaày ñaën, maëc vaøo caøng theâm röïc rôõ;

Ngöïc leùp moâng xeïp, khoaùc vaoø xaáu khoâng theå töôûng.

Chao oâi, aâu cuõng laø soá phaän !

Ta thöôøng nöûa ñeâm voã goái, tôùi böõa queân aên;

Ruoät ñau nhö caét, nöôùc maét ñaàm ñìa,

Ngaøy nghe tieáng thoån thöùc khoân nguoâi, traùch phaän mình bieåu töôïng quoác gia, maø sao bò ñem ra sæ nhuïc.

Ñeâm voïng lôøi næ non ai oaùn, giaän thaân mình hình töôïng daân toäc, ñeå ñeán noãi bò giaøy voø ñau ñôùn.

Giao löu quoác teá, nöôùc baïn troâng vaøo:

Ngöôøi ñeïp thì khoâng sao, maø ngöôøi xaáu maëc vaøo thì bò xaàm xì chæ trích, nhuïc chöa töøng thaáy!

Chöa noùi töï aùi baûn thaân, maø coøn vaï laây ñeán töông lai ñaát nöôùc, toån haïi danh döï cuûa quoác gia.

Soáng thì nhaân phaåm bò chaø ñaïp, thaân theå bò ñem ra sæ vaû;

Thaùc ñi cuõng khoâng yeân, do moái haän vaï laây ñaát nöôùc.

Bôûi vaäy, aâu cuõng khoâng phaûi laø khoâng coøn lí leõ.

Thaø mang tieáng xa rôøi truyeàn thoáng, maëc ñoà taây hoaø nhaäp cuøng theá giôùi;

Coøn hôn giöõ gìn baûn saéc maø hoaù ra laïi boâi tro traùt traáu leân danh döï quoác gia.

Coâng ôn baõi boû, ngaøn vaïn laàn ghi taâm khaéc coát !

Laïi troäm nghó:

Traêng treân trôøi coù khi troøn, khi khuyeát,

Ngöôøi ôû ñôøi ñaâu khoûi tieát gian nan.

Leõ nuùi soâng khoù chuyeån, moãi thaùng coù moät laàn, khoâng laøm sao ngaên caûn;

Suït toang ñeâ vôõ, taác loøng son göûi laïi boùng traêng raèm;

Nöôùc chaûy hueâ troâi, tuûi phaän baïc troâi theo doøng nöôùc thaãm.

Ñau ñôùn baáy: thieáu nöõ buoàn khoâng noùi, phöông ñoâng maøu traéng chuyeån sang hoàng;

Naõo nuøng thay: hoát hoaûng chaïy tìm proà, boùng xeá trôøi taây daät dôø tröôùc ngoõ.

Töø loøng soâng göông saùng buïi khoâng môø, boãng choác hoaù con soâng ñoû naëng phuø sa,

Chaúng nhöõng maát mó quan, coøn bò laàm sang loaøi caàm thuù;

Duø coù hoï haøng gaàn, nhöng bò so saùnh cuøng thì coøn ñaâu danh döï!

Hôn nöõa:

Hoå cheát ñeå da, ngöôøi cheát ñeå tieáng;

Ñaõ mang tieáng soáng ôû treân ñôøi, cuõng phaûi coù danh gì vôùi nuùi soâng !

Neáu khoâng thoaû yù nguyeän tang boàng, cuõng ñöøng ñeå tieáng nhô lan truyeàn muoân daëm, ñoàn caû ngaøn naêm.

Bôûi theá:

Thaáp thoûm baát an, ngaïi veát coøn löu laïi;

Phaäp phoàng lo sôï, e saéc khoù phai phoâi.

Ñöùng ngoài chaúng yeân, muoân phaàn baát tieän;

Suy nghó khoân nguoâi, xieát bao cöïc khoå!

Thoâi thì ngöôøi raùng chòu chuùt hi sinh, ñeå cho töông lai bao nöõ sinh töôi saùng, coâng ôn aáy lôùn lao voâ cuøng.

Neáu khoâng chæ e nöõ sinh lo sôï, khoâng daùm ñeán tröôøng, luùc aáy hoûng caû töông lai ñaát nöôùc, huyû hoaïi caû tieàn ñoà röïc rôõ cuûa haäu theá.

Vaû laïi thöôøng nghe:

Toát khoe xaáu che, ñoù laø truyeàn thoáng:

Thôøi ñaïi a coøng, laøm gì phaûi chaïy theo moát, moâñen !

Theá kæ hi-tech, caù tính môùi laøm neân soá phaän.

Bôûi leõ ñoù:

Nhaát loaït gioáng nhau, haù ai chòu cam taâm tình nguyeän;

Noåi baät giöõa ñaùm ñoâng, ai daùm noùi chöa töøng voïng töôûng?

Ñaõ gioáng beân ngoaøi, phaûi khaùc haún beân trong, nhö vaäy môùi phoâ tröông thanh theá;

Maøu traéng tinh khoâi, maëc vaøo trong ngoaøi ñeàu phaûi traéng, coøn ñaâu baûn saéc rieâng!

Nhöng laïi nghó:

Phuï tuøng maøu traéng, con nhaø coù giaùo duïc, phaåm haïnh ñoan chính thanh cao, ngöôøi ngöôøi neå troïng;

Maøu ñoû maøu ñen, saëc sôõ hoa laù caønh, coøn gì neà neáp gia phong, nhaø nhaø khinh gheùt.

Nöõ nhaân khoù xöû, beân mình beân xaõ hoäi, laøm sao cho oån thoaû?

Baõi boû chöôùng ngaïi, moïi söï xong xuoâi, coâng ôn lôùn lao khoâng keå xieát !

Töïa nhö aân thaùnh ñeá soi thaáu, moät traän möa nhuaàn röûa nuùi soâng.

Oâi thoâi thoâi!

Caøng keå leå nhieàu, caøng ñau loøng thöông tieác;

Ngöôøi ñaõ hi sinh vì danh döï quoác gia, töông lai ñaát nöôùc, bi traùng laém thay!

Taïi haï chuùt vaên chöông thoâ laäu, maïo phaïm noùi daêm ñieàu thoâ thieån, hoaï may cuõng an uûi vong hoàn nôi chín suoái.

Coù linh xin höôûng.

Catox – kuro.