Giới thiệu:
Chủ nghĩa nhân bản ở xã hội phương Tây ra đời trong thời kỳ được gọi là
“Phục hưng” (khoảng thế kỷ XV – XVII), phát triển mạnh mẽ cùng với thời
đại khoa học nhằm giải quyết vấn đề đời sống con người và những giá trị
liên quan đến các hiện tượng trên hành tinh. Trong khi đó, chủ nghĩa
nhân bản của Phật giáo cũng rất thịnh hành tại Á châu. Riêng với Nho
giáo và Lão giáo thì tuy không hình thành hẳn một chủ nghĩa nhân bản cụ
thể, nhưng quan điểm vẫn bàng bạc khắp trong các giáo thuyết.
Còn Kitô Giáo thì sao ? Kitô Giáo cũng không đưa ra một chủ thuyết nhằm
xây dựng một chủ nghĩa nhân bản như các chủ nghĩa theo trường phái
triết học (chủ nghĩa hiện sinh, chủ nghĩa hư vô, chủ nghĩa cộng sản
v.v…), vì tự bản tính, Kitô giáo không thể và không phải là một trường
phái ý thức hệ theo quan điểm triết học trần thế. Tại sao ? Chính bởi
vì Kitô giáo là một tôn giáo được xây dựng từ nguồn gốc của con người
nhằm phục vụ cho hạnh phúc con người, mà nguồn gốc con người (nhân bản)
lại xuất phát từ nơi Thiên Chúa. Nói khác hơn, tự bản chất Kitô giáo đã
là một “CHỦ NGHĨA NHÂN BẢN ĐÍCH THẬT” (Thông điệp “Thiên Chúa là Tình
yêu”, 9).
Vì tình yêu, Thiên Chúa đã dựng nên vũ trụ, muôn loài. Khi tạo
dựng loài người, Thiên Chúa đã phán bảo “hãy sinh sôi nảy nở thật
nhiều, cho đầy mặt đất, và thống trị mặt đất” (St 1, 28), và “Thiên
Chúa tôn trọng phẩm giá con người do chính Ngài tạo nên, con người ấy
phải được tự do và đuợc hướng dẫn theo chính phán đoán của mình”
(“Tuyên ngôn về Tự do Tôn giáo”, 11). Rõ ràng, nguồn cội con người xuất
phát từ Thiên Chúa Tình Yêu (“…chỉ có một Thiên Chúa thật duy nhất,
Đấng là nguồn mạch của mọi loài thọ sinh ; toàn thể thế giới này hiện
hữu bởi quyền năng của Lời sáng tạo. Hệ quả là tạo vật của Ngài là điều
rất thân thiết với Ngài, vì nó được an bài và ‘dựng’ nên bởi Ngài” – Tđ
“Thiên Chúa là Tình Yêu”, 9), nên Người chính là “nhân bản” vậy (“Lịch
sử quan hệ ái tình giữa Thiên Chúa và Israel, ở mức thâm sâu nhất, bao
gồm trong sự kiện là Ngài đã ban cho Israel Torah (Lề Luật), qua đó mở
mắt cho dân Israel thấy bản chất thật sự của con người, và chỉ cho dân
Người thấy con đường dẫn đến chủ nghĩa nhân bản đích thật. Quan hệ này
chứa đựng trong sự kiện là con người qua cuộc sống trung tín với Thiên
Chúa duy nhất, sẽ tự cảm nhận ra mình được Thiên Chúa yêu thương, và
khám phá ra những niềm vui trong sự thật và trong sự công chính – đó là
niềm vui nơi Thiên Chúa mà rồi ra sẽ trở nên hạnh phúc thiết yếu của
con người” – Tđ “Thiên Chúa là Tình Yêu”, 9).
