Tiền

Lúc nhỏ, ai trong chúng ta cũng từng ngêu ngao những câu sau:

Tiền là Tiên, là Phật

Là sức bật tuổi trẻ

Là sức khỏe tuổi già

Là cái đà danh vọng

Là cái lộng che thân

Là cái cân công lý

Tiền là hết ý

Lớn lên, chúng ta mới thấm thía việc không có tiền, hay việc không có nhiều tiền, khi gia đình chúng ta rơi vào cảnh túng quẩn, ngặt nghèo, và khi đó chúng ta ước mong có được thật nhiều tiền. Dù rằng tiền không phải là tất cả trên đời, nhưng tất cả sẽ vô nghĩa nếu chúng ta không có tiền, và đôi khi sẽ là bất công/ bất hạnh nếu chúng ta không có thật nhiều tiền trong túi.

Còn bây giờ, đi ra đường dạo này chỗ nào cũng nghe người ta nói sao lúc này làm ăn khó quá, sao lúc này kiếm đồng tiền sao mà vất vả quá chừng, chẳng bù lúc trước, tiền làm dễ lắm, easy money. Vậy hỏi lúc trước là lúc nào, chứ theo tui, lúc nào chúng ta cũng phải đổ mồi hôi, sôi nước mắt mới, kiếm được tiền, những đồng tiền chính đáng. Tiền không như lá cây, mọc sẵn trên cây, quơ tay ra là hái đươc, tiền là do lao đông làm ra- money doesn’t grow on trees. Chúng ta phải làm việc cật lực from dusk to dawn mới có thể sống sót, hay đắp đổi qua ngày- to make two ends meet. Cụm từ two ends meet các bạn thấy có quen không? Câu trả lời là rất quen, vì nó nằm chình ình trong bài hát Papa nổi tiếng một thời đó các bạn.

Nói đến việc có nhiều tiền, chắc hẳn ai trong chúng ta cũng nhớ đến hai thành ngữ thông dụng trong tiếng Việt: tiền nhiều như lá mít, hay tiền đông như quân Nguyên. Nhưng để sử dụng đống tiến ấy đúng mục đích thì không phải là một việc dễ dàng. Nếu biết cách dùng, thì tiền sẽ đẻ ra tiền- money begets money, còn nếu không, thì money is the root of all evil. Có nhiều tiền, sẽ nảy sinh là nhiều tật xấu như cờ bạc, rượu chè, hút xách, gái trai. Cuộc đời của nhiều người quanh ta đã chứng minh điều đó. Những thứ này hại ta, và hại cả nhiều người quanh ta. Danh từ evil trong tiếng Anh có nghĩa là cái xấu, cái tệ nạn, mà tệ nạn xã hội social evil thì ở đâu cũng có, vì nó là một thuộc tính của xã hội mà. Còn động từ to beget là một động từ đẹp, mà ta ít sử dụng. Một ví dụ khác cho các bạn với từ này mà tui đã học cách đây khoảng 20 năm: violence begets violence, nghĩa là nếu lấy xung đột, bạo lực, chứ không phải đấu tranh bằng con đường hòa bình hay bất bạo động là biện pháp giải quyết vấn đề, thì càng nảy sinh nhiều vấn đề phức tạp hơn. Hãy nhìn vào những xung đột hiện nay trên thế giới, các bạn sẽ thấy rõ điều đó.

Dân Việt chúng ta không chỉ tin rằng charity begins at home như dân Ăng-lê, mà còn ra sức đóng góp tiền của cho các tổ chức từ thiện để giúp đỡ cộng đồng chúng ta khi gặp hỏa hoạn, lũ lụt, mất mùa, hay hạn hán. Đây là một hành động đáng được hoan nghênh. Vấn đề mà nhiều người tỏ ra lo lắng là: liệu những đồng tiền ấy có đến được với dân chúng cần giúp đỡ hay là nó chui tọt vào túi của quan tham nào đó. Cho nên cách tốt nhất là hãy xuống tận nơi, đưa tiền tận tay, khỏi phải lo mất mát dọc đường. Điều này, người Anh đi trước chúng ta hàng chục năm, có khi là hàng trăm năm khi họ cho rằng: put money where your mouth is.

Nhưng nói gì thì nói, nhiều người vẫn cho rằng; đồng tiền là có sức mạnh vạn năng, money talks. Trong xã hội hiện nay, dường như tiền có thể biến nothing to everything, từ cái impossible thành cái possible. Tiền giúp nhiều người vượt qua nhiều cửa ải tưởng chừng như impassable. Tuy tiền có khả năng biến black to white mọi thứ trên đời, nhưng chúng ta đừng bao giờ trở thành kẻ nô lệ cho đồng tiền- a slave to money, bạn nhé.

-------------------

By Phạm Tấn Đức