Trong một hệ thống âm thanh, loa là thiết bị cuối
cùng trong việc tái tạo và truyền tải âm nhạc đến tai người nghe. Để
hiểu về loa, bạn sẽ cần tìm hiểu về tất cả các chi tiết cấu thành nên
cặp loa. Lấy ví dụ: 1. Củ loa:
Một
củ loa có chừng 15 chi tiết, củ loa kiểu đồng trục hoặc Ui-Q có tới 20
chi tiết cấu thành. Củ loa hay phụ thuộc nhiều vào những cái đơn giản
nhất như vật liệu màng loa; cuộn lõi rung âm, nam châm mạnh cỡ nào, kết
cấu của thùng loa… Thông thường, củ loa tép đại đa số là có kết cấu kín
sau, còn loa trầm có kết cấu hở sau. Một số loa trung có thể hoặc kín
sau, hoặc hở sau. (xem thêm ở phần Sóng Âm thanh)
2. Thùng loa:
Một
thùng loa cổ đóng của thập kỷ 80 trở về trước có kết cấu, thiết kế bên
trong đơn giản hơn nhiều so với ngày nay. Kết cấu ngày nay có chừng 17
chi tiết, ít hơn hay nhiều hơn phụ thuộc vào nhiều chi tiết liên quan
đến vật lý âm thanh, thông số kỹ thuật.
3. Sóng Âm thanh:
Để nói chuyện về Sóng âm thanh không thôi, nó sẽ ngốn của chúng ta không phải hàng tuần, mà vài tuần. Nôm na nó như sau:
Âm
nhạc chúng ta vẫn nghe hàng ngày, hoặc bất cứ một tiếng động nào khác,
đều được truyền đến tai của ta qua môi trường trung gian là Không Khí,
bằng Sóng Âm thanh.
Lại nói về Tai:
thính giác của con người có thể cảm nhận âm thanh (đại đa số) ở dải tần
từ 20Hz đến 20.000Hz. Một số người có khả năng đặc biệt, có thể nghe
thấy ở ngoài dải tần này. Âm trầm được định nghĩa cỡ khoảng 140 Hz trở
xuống, cực trầm là dưới 20Hz, những loa bass cực tốt có thể đạt 16Hz.
Tai con người có chừng 20 ngàn sợi lông cực nhỏ, mỗi sợi lông được tự
nhiên gán cho biệt tài cảm nhận một tần số nào đó.
4. Tần số:
Sóng
âm thanh truyền trong môi trường không khí với tần số tính bằng Hz.
Chẳng hạn, 100 Hz nghĩa là vật tạo âm rung với xung nhịp 100 lần trong
1 giây. Bài học về tần số rung, trên thế giới thường lấy một vật gọi là
Tuning Fork làm thí nghiệm: Khi lấy một chiếc búa cao su đập vào tuning
fork, nó sẽ rung lên. Biên độ rung và nhịp rung này, mắt thường rất khó
bắt kịp. Tức là: khi tuning fork rung, nó sẽ chuyển động cực nhanh về
phía trước và sau, chẳng hạn rung 100 lần/ giây. Nhịp rung ở đây người
ta tính cho 1 chu trình kín. Khi tuning fork bật về phía trước, nó tạo
ra một lực đẩy tức thì vào phân tử không khí cực nhỏ ngay trước nó, tạo
ra một áp suất tức thì và tạm thời giữa các phân tử khí bị dồn, nén ở
phía trước (đây chính là khái niệm về SPL - sound pressure level). Vì
chỉ là áp suất tạm thời, và do tuning fork ngay tức thì bật lại phía
sau, nên nó lại tạo ra một sự “sụt” áp suất ở đằng sau phân tử khí vừa
bị đẩy về phía trước, tức là áp suất gim tức thì, “kéo” phân tử khí đó
trở lại sau. Một chu trình kín như thế, được tính bằng Hz. .. Sơ qua
vậy, bạn có thể hình dung khi màng loa tép rung 20.000Hz, tức là 20.000
lần/1 giây đó.
Dải
tần càng thấp, bước sóng càng dài. Nói vậy, vì nó liên quan đến loa
Woofer. Do màng loa này rung, tạo ra bước sóng dài, và ta có thể hình
dung nó như 1 piston vậy. Nó cần được “thở” để tái tạo lại âm thanh
nguồn một cách chính xác.
Về quãng nhạc, nói tổng thể thì não của chúng ta sẽ cảm thấy “vui vẻ”
khi có hai âm thanh nguồn phát ra cùng lúc ở hai tần số tạo nên tỷ lệ
2:1 (tức là khi hai sóng âm thanh phát ra cùng lúc, với sóng âm thanh
này có tần số gấp đôi sóng âm thanh thứ hai kia). Tỷ lệ 5:4 cũng tạo
nên cảm giác vui, tức là nhạc hay đó. 5. Sóng đứng:
Mình
có đọc 1 bài gần đây của một bạn trên diễn đàn chúng ta, đại khái là
“bạn lắp nguyên củ loa vào gắn trên thùng. Sau đó thì bật lên và toàn
những tiếng dạng bum bum…” Đúng như vậy ! việc dựng thùng loa không đơn
giản như “đan rổ” là nhờ các bác thợ mộc đóng cho là xong. Nếu vậy, các
hãng loa đuổi hết đội kỹ sư Sound Engineering (kỹ thuật âm thanh),
Cabinet Engineering (ký thuật thiết kế thùng loa), mời toàn các bác nào
tay nghề mộc cao cấp vào làm cho hãng sao !
Sóng
đứng là tác nhân chủ yếu gây nên nhiều thứ bên trong thùng loa, dẫn đến
âm thanh bị phá, vỡ tiếng, méo tiếng, âm thanh nguồn cực hay, nhưng vào
đó làn sóng đứng chúng nó “chiến nhau” trong thùng, âm thanh nguồn ngọt
ngào bay đâu hết, giá trị củ loa coi như vứt đi, dây nối chất lượng cao
mơ mộng ôm ấp bao lâu mới có được nay cũng vô nghĩa mà thôi, hình dáng
bên ngoài loa có đẹp như tiên sa cũng chỉ biết dựng cặp loa làm đồ
trưng bày … mà thôi. Riêng về sóng đứng, tất cả các hãng loa lừng danh
đều đã và đang dày công nghiên cứu, và họ đều thừa nhận rằng chỉ “cố
gắng làm giảm thiểu” – chớ không triệt tiêu được. Bởi sóng âm thanh
cũng là một dạng năng lượng. Năng lượng không thể tiêu diệt được, chỉ
có cách chuyển từ dạng năng lượng này – sang dạng năng lượng khác.
Nhồi
bông mút chính là một kiểu biến từ dạng sóng âm sang năng lượng nhiệt…
Ví dụ đơn giản nhất : lấy vòm họng nơi phát âm của chúng ta đó. Cùng là
người Hà Nội, song phát âm chuẩn để được lên phát thanh truyền hình,
thì chọn lọc chỉ có ít người. Những người đó đều có cấu trúc vòm họng,
độ dài của lưỡi, thậm chí kết cấu hàm răng … tất cả đều ảnh hưởng tới
mức độ chuẩn khi phát âm. Mọt người có lưỡi ngắn, khi phát âm “th” nghe
sẽ khác với người bình thường. Nếu bị sứt một cái răng nào đó, âm thanh
cũng phát khác ngay… Vì vậy, khẳng định rằng: thiết kế bên trong của
thùng loa là cực kỳ Quan trọng. Các nước phương Tây từ lâu đã có khoa
Vật lý Âm thanh, với chuyên nghành là Sound Engineering, Cabinet
Engineering…
Đó, chúng ta nên thay đổi tư duy khi bước vào
hội nhập toàn cầu về Âm thanh nói chung , âm nhạc nói riêng. .. Nay là
năm 2006, việc các bác thợ mộc đóng được những chiếc tủ “cực đẹp” – với
việc đóng được những đôi loa nghe “được” – là 2 lĩnh vực rất khác nhau.
Lẽ vậy mà cặp loa Hi-Fi, Hi-End bán ở châu Âu, Nhật Bản; Mỹ… theo tiêu
chuẩn cho khu vực họ có giá cao ngất đến thế, tất nhiên nó đi kèm câu
chuyện thu nhập và tỷ giá tiền tệ !
Một
cặp loa hoàn chỉnh, phải đảm bảo vị trí của loa sao cho khi phát ra
phải đảm bảo đồng pha. Cho dù loa Woofer được cho là tạo ra các sóng âm
thanh không đẳng hướng, nhưng vị trí củ loa sẽ tạo ra những hiệu ứng âm
thanh nghe khác nhau, trong khi ngày nay chúng ta cố gắng đạt tới cái
thật, cái mộc của âm nhạc, kiểu “life-like giống như thật”. 6. Tổng thể về các hãng loa:
Tạm có thể chia các hãng : Các hãng loa thành lập trước thập ký 80’ đều đại đa số tự sản xuất củ loa, 1 số linh kiện bởi chính hãng. Các hãng loa thành lập sau thập kỷ 80’
đại đa số đi mua củ loa từ các nhà máy sản xuất củ loa (nhà máy ở Trung
Quốc cũng vô biên luôn !), mua linh kiện về và ráp vô. Họ chỉ thiết kế
thùng loa. Các hãng kiểu này có thể chia làm 2: các hãng thực sự có đầu
tư công nghệ, nghiên cứu và phát triển qui mô; kiểu hai là ít đầu tư
công nghệ, đặt hàng củ loa theo tiêu chí, thông số của hãng, và cố gắng
thiết kế hình dáng bên ngoài thật bắt mắt, tạo tâm lý “OK bởi con mắt”.
Mình cũng đã một vài lần ngất ngây trước vẻ đẹp bên ngoài của dòng loa
SF , nhưng sự thực thì củ loa của họ cũng như bao củ loa của các hãng
khác “toàn anh em sinh ba, sinh bốn”. Nói điều này có thể đụng chạm đến
các bạn dùng loa S.F, song cùng là dân Audiophile, chúng ta sẽ cố gắng
tìm ra nhiều sự thật - để đỡ bị thất vọng. âm nhạc là cái đẹp ở bên
trong, là chất nhạc phát ra, phải không các bạn?
Chủng loại loa:
các hãng chia làm nhiều tiêu chuẩn: loa thương mại – tức là loa sản
xuất tiêu chuẩn thấp, hàng loạt (và hình dáng khối chữ nhật – một hình
dáng được “mặc định” từ lâu, dễ thi công nhất, họ không thể vứt bỏ công
nghệ, thiết bị đang phục vụ cho hình dáng “khối chữ nhật”, chất liệu
MDF cũng được coi là kinh tế nhất trong việc chuyên chở từ châu lục này
sang châu lục khác…) . Loa thương mại lại được chia theo tiêu chuẩn
vùng: tức là khu vực EU có tiêu chuẩn, chất lượng khác (dĩ nhiên là cao
cấp); khu vực châu Á khác, cho Nhật Bản khác… Loa Hi-Fi đúng nghĩa lại
cũng được chia theo tiêu chuẩn vùng. Và loa Hi-End (entry level,
intermediate, advance…). Mình cũng rất đồng ý với bài viết của bạn ở
bên Đức. Sự thật luôn làm cho nhiều người vỡ lẽ. Nhiều tạp chí âm thanh
vô hình chung đã không đưa được người yêu nhạc đến đích thực với cái
đẹp của nhạc. Luôn bị những lời hoa mỹ miêu tả các cặp loa, làm cho ta
mê mẩn khi đọc… Nhưng thật khó thay đổi thế giới ngay lập tức . Mình
thích câu nói này “trước khi thay đổi thế giới, hãy thay đổi chính mình
trước”. Nếu bạn có những củ loa quí, hãy cứ giữ đó đã, nghiền ngẫm
thông tin tham khảo, tìm được người thiết kế chuyên nghiệp, hiểu sâu về
vật lý âm thanh, coi như cả đời mình chỉ có cặp loa đó … làm 1 lần cho
thật … đỡ thất vọng. 7. Hiểu một chút về công nghệ thu âm (âm thanh nguồn):
không cần biết nhiều lắm. Nhưng đọc xong bài viết của bạn ở bên Đức,
chắc bạn và tôi đều đồng ý một điểm rằng: nên hiểu thế nào là âm thanh
nguồn. Nguồn chính là ngay lúc ban đầu, khi nhạc cụ chưa được thu âm
đó. Qua nhiều thiết bị xử lý, âm thanh thực đã bị biến âm… từ lúc 5
tuổi, mình có may mắn được nghe, được nhìn bố mời bạn bè biết chơi nhạc
cụ về nhà: họ chơi nhạc sống, và âm thanh nhạc sống đó khác lắm, nó
không bị kích …
8. Kiểu thùng loa nhằm giảm thiểu Sóng đứng:
về lý thuyết có chừng 22 kiểu. Mỗi chúng ta đều có thể phát triển thêm
kiểu sau khi được phân tích bằng máy tính về sóng âm thanh phản ứng thế
nào trong thùng loa. Riêng kiểu cho Woofer lại có thêm 7-10 kiểu.
9. Công nghệ:
nhiều lắm, với các hãng danh tiếng nhất (và cũng đại đa số là các hãng
thành lập trước thập kỷ 80”), nhờ họ mà chúng ta được nghe âm nhạc ngày
càng hay !
11. Chất liệu thùng: gỗ MDF
cũng phải đảm bảo, các bạn ạ. Ngày nay, trên thế giới có nhiều công
nghệ, vật liệu thay thế MDF (dành cho loa đẳng cấp cao). Để áp dụng vật
liệu nào, nó phụ thuộc vào đặc tính vật lý của vật chất đó.
Chào bạn frozental-blog, chúc bạn có một ngày mới thật vui nè. Nếu bạn có nhu cầu marketing online trên blog, yahoo messenger, yahoo room chat thì liên hệ với mình nhé. Hiện nay mình có danh sách blog plus cập nhật nhất với hơn 500 ngàn blog Plus, hơn 5 triệu nick yahoo Việt, chương trình gửi tin nhắn trên yahoo chat room có thể gửi tới bất kỳ room nào của Việt Nam trên room chat. Bạn có thể ghé qua thăm mình tại blog của mình ở http://yahoobroadcastmessenger.wordpress.com. Nếu tin nhắn này làm phiền bạn thì cho mình xin lỗi nhé, mong được sự thông cảm của bạn.
Mặc dù "tuổi đời" chỉ trên dưới 30 năm, nhưng Avalon đã
đứng chân ở những vị trí cao nhất trong bảng xếp hạng các dòng loa cao
cấp.
Trong giới chơi âm thanh hi-en...
Các thầy cô giáo chấm chia sẻ: "Đi chấm văn bây giờ có nhiều cảm xúc từ bài làm của thí sinh lắm...!"
Càng cảm xúc, hồi hộp hơn, vì đây là những bài văn của lứa học...
DSC03031.JPG
DSC02745.JPG
Air Blade 18:54 27-09-2009
CosVn77 19:14 02-08-2009
add blog H zô