Những ngày cuối tháng 11 này, cả nước cùng hướng về thầy cô giáo với lòng tri ân sâu sắc nhất cho những người làm nghề cao quý trong xã hội. Hoa và quà có tràn ngập; huân, huy chương có lấp lánh đến đâu cũng không thấm bằng mồ hôi công sức của những “người lái đò” chuyên chở biết bao thế hệ sang sông.

Bấy lâu nay, chúng ta nghĩ về giáo dục với niềm tri ân lớn bởi công ơn cô thầy lớn lao khó có thể dùng lời lẽ nào tả xiết. Những bài thơ, bài hát hay, những thước phim, những câu chuyện đầy cảm động về công ơn thầy cô, về tình thầy trò dường như vẫn chưa đủ nói hết những gì người thầy đã làm để ươm mầm cho những thế hệ tương lai.

Người thầy vẫn lặng lẽ đi về sớm trưa

Từng ngày giọt mồ hôi rơi nhòe trang giấy

Để em đến bên bờ ước mơ

Rồi năm tháng sông dài gió mưa

Cành hoa trắng vẫn lung linh trong vườn xưa…

Thế nhưng tình cảm rất sâu sắc ấy nhiều khi lại chỉ được quan niệm theo từng lớp, từng mối quan hệ cụ thể. Rất ít khi nó được nhìn nhận từ chiều sâu tình cảm như một sự truy nguyên về cội nguồn. Câu trả lời đơn giản vì thầy chỉ là người đứng trước mặt khi ta ngồi học và dạy cho ta hiểu, còn cuộc sống hiện đại bận rộn làm ta ít suy nghĩ về điều xa xôi hơn…

Thời gian cứ thấm thoắt trôi qua, đã bao giờ bạn giật mình nhìn lại và tự hỏi: Sao mà nhanh thế nhỉ? Tuổi học trò đầy ắp những vui buồn kia vậy mà cũng đã trôi qua rồi đấy, còn với tôi tất cả vẫn sống dậy sau biết bao thăng trầm cuộc sống. Chỉ ngày mai nữa thôi sẽ đến Tết Thầy Cô. Bỗng dưng tôi thấy lòng mình vui lạ. Nửa khấp khởi như ngày trẻ thơ nhưng nay băn khoăn trước bộn bề công việc, sợ không kịp trở về với Thầy cũ trường xưa. Nửa nôn nao bồi hồi, bởi đêm qua mình như lắng nghe kỷ niệm đọng lại đâu đây mang hình giọt nhớ… nhớ ngày 20.11 trong suốt một quãng đời cắp sách đến trường mà tôi đã quá yêu thương!

… Sáng tinh khôi, tôi bước ngược dòng người, trong dòng vội vã ấy không biết có bao người nôn nao với mái trường xưa, ai bỗng nhớ ngày Nhà Giáo Việt Nam đang về trên từng ô cửa lớp…

“Khi thầy viết bài bụi phấn rơi rơi

Có hạt bụi nào rơi trên bục giảng

Có hạt bụi nào rơi trên tóc thầy…"

Bài hát như nhịp vỗ thời gian đập sóng vào ký ức…

Nhiều người vẫn tin rằng thời cắp sách đến trường là thời đáng nhớ nhất. Khi đó, ai cũng đủ trẻ để hồn nhiên trải qua những những ngày đi học dưới mái trường cùng thầy cô, bè bạn. Ai cũng tin rằng đó là khoảng trời trong trẻo nhất, những phiền muộn thường nhật, những nỗi lo “cơm áo gạo tiền” cũng dừng chân bên ngoài cổng lớp. Và chắc hẳn rằng, ai đã từng đi học, từng đi qua quãng đời áo trắng cũng đều có một miền ký ức ắp đầy những kỷ niệm ngọt ngào với hình ảnh của bao bạn bè, thầy cô thương mến.

Những bài giảng của thầy cô đã chắp cánh ước mơ cho chúng ta bay cao, bay xa trên đường đời và chỉ có thầy cô vẫn còn ở lại với mái trường xưa để tiếp tục “đưa đò” cho thế hệ tiếp nối, âm thầm góp mặt cho những thành công của học trò. Nền tảng cho thành công hôm nay của mỗi người đều đã được khởi nguồn và xây dựng từ những ngày đầu tiên cắp sách tới trường, được học, được chơi và cùng bạn bè lớn lên dưới sự dìu dắt yêu thương của thầy cô giáo. Đó là những năm tháng được chỉ bảo, dạy dỗ kiến thức và lễ nghĩa để thành nhân hôm nay. 

Kí ức khó mà phôi pha dù năm năm, mười năm, hai mươi năm hay nhiều hơn nữa. Kí ức vẫn còn hiện hữu trong ta, có thể buồn, có thể vui, có thể đậm nét hay có thể mong manh  nhạt nhòa nhưng chưa bao giờ biến mất. Mọi người vẫn nói rằng khách qua sông rồi sẽ không nhớ đến người lái đò là ai nữa. Nhưng liệu đó có phải là tất cả? Một ngày nào đó, trong chúng ta có người bước lên đỉnh vinh quang, có người bình dị với phấn trắng bảng đen hay cũng có khi lại bằng lòng với lẽ thường nhật của cuộc sống, nhưng chắc chắn một điều: kí ức về người thầy vẫn luôn hiện hữu, dẫu thời gian kia có phôi phai. Bởi lẽ, những gì mà họ nhận được từ mái trường xưa, từ những thầy cô bạc đầu vì phấn trắng bảng đen ấy chính là tri thức giúp họ nên người - Điều quan trọng hơn tất thảy! Chẳng vì thế mà nhà giáo dục vĩ đại Tiệp Khắc Comenxki đã từng viết: “Dưới ánh sáng mặt trời, không có nghề nào cao quý hơn nghề dạy học”

Ngày hôm nay, cho con xin được gọi “Thầy!”, tiếng gọi thiêng liêng cứ ngân vang đến vô bờ bến. Tiếng gọi ấy như thắm đượm từ thuở tập đánh vần để nhìn mặt, gọi tên từng con chữ, ngày ngồi giữa đám đông bạn bè, ê a bài học đầu tiên với người thầy đầu tiên. Ngẫm lại một thời chợt thấy mình nao nao trong dạ…

 Câu nói của đức Khổng Tử “Tiên học Lễ, hậu học Văn”, hay câu nói ngàn xưa “Nhất tự vi sư, bán tự vi sư” nơi cổng trường như vẫn còn đọng lại với thời gian, đọng lại bên trang sách. Buồn thay, thế hệ học trò bây giờ cảm xúc về ngày Tết Thầy như chạm dần vào sự nhợt lạt. Em tôi và những bạn bè cùng trang lứa không hình dung được ngày 20.11 bắt đầu từ đâu, và việc đi chúc mừng Tết Thầy cũng chỉ thể hiện trách nhiệm đối với sự phân chia của lớp... Thời chúng tôi, quà cho thầy là những bông hoa hồng, những cành lan tím hay những cánh hoa dại lung linh… Thế nhưng nơi lớp học em tôi bây giờ đã khác, món quà được định lượng bằng những phong bì lạnh ngắt đến vô hồn.

Ngày xưa, thầy Chu Văn An khắc chữ Nhân vào lòng bàn tay người học trò, nét chữ ấy trong lòng bàn tay đứa con của thủy thần như đậm mãi. Ngày nay, những câu chuyện giữa Thầy – Trò trong môi trường học đường thật đến khó tin mà ai cũng biết. “Cô giáo như Mẹ hiền…” – Câu hát ấy ai cũng nghe, nghe mà chạnh lòng bởi những người “mẹ hiền” ấy ngược đãi với những đứa con của mình. Học trò chưa kịp đóng tiền học phí, cô giáo phạt đứng ngoài nắng. Học trò nghịch vẽ phấn trắng lên ghế, cô giáo bắt phải liếm bằng sạch hết những hạt bụi phấn kia. Học trò mắc phải sai lầm nào đấy, thầy bắt đứng trước cửa lớp, đợi bất kì ai đó ngang qua chắp tay lạy một cái… Gần đây, có trường hợp một cô giáo ở Q.6 TP.HCM bắt học trò thụt dầu đến ngất xỉu. Buồn biết bao khi những chuyện ấy diễn ra ở chốn học đường thiêng liêng, nơi người ta đến để cho và nhận tri thức làm người.

Không chỉ Học trò trở thành nạn nhân, ngược lại không ít thầy cô cũng là nạn nhân của học trò. Chuyện hành hung thầy cô trước cổng trường, hay những cuộc trả thù có cả máu và nước mắt với những hậu quả thương tâm, sự hối hận muộn mằn… Tất cả không còn xa lạ với cuộc sống xã hội ngày nay nữa. Nhưng một khi mọi người trong xã hội vẫn thấy như chính mình bị tổn thương trước những hình ảnh như vậy tức là tình thầy trò lắng sâu chưa bị hoen ố.

Có câu chuyện từ trang sách văn học Nga kể rằng, một người học trò thành đạt đã quên cô giáo năm xưa nhưng cô vẫn dõi theo những thành công của anh, vẫn mua cuốn sách của đứa học trò cũ viết ra và trở thành độc giả. Trong cuộc gặp gỡ tình cờ, người học trò thảng thốt nhận ra đứa con tinh thần của mình trong trái tim cô giáo, anh vẫn xin được ký vào cuốn sách ấy dòng chữ để tặng cô dẫu có muộn mằn. Câu chuyện như neo lại một niềm tin ấm áp và trong trẻo đến vô cùng.

Mấy ngàn năm rồi lớp lớp học trò vẫn đặt hai chữ Tôn sư bên cạnh hai chữ Trọng đạo như khắc tạc một niềm tri ân. Với tôi, nếu được vẽ hai bức tranh cho ngày Lễ Thầy Cô. Một sẽ là chân dung Khổng Tử và 3000 học trò, dù sao dẫu ai bại ai thành cũng lớn lên từ một chữ Nhân. Một sẽ là cô bé Antưnai ngây thơ đứng giữa trời cao lộng gió, bên hai cây thông ngàn đời rì rào gợi nhớ hình dáng người thầy đầu tiên.

Có ai đó đã ví người thầy như người chèo đò và những đứa học trò là khách qua sông. Một mai bến vắng, khách sang sông rồi con đò vẫn như xưa miệt mài giữa đôi bờ đưa bao thế hệ đi ngang dòng sông tri thức, để viết tên mình thành chữ NGƯỜI viết hoa, để khách sang sông rồi đã bao lần ngoảnh lại

"... Qua sông ngoảnh lại thương đò

Xa thầy nỗi nhớ của trò nao nao…"

Bây giờ, giảng đường xa rồi. Tôi bâng khuâng xếp lại chuỗi kỷ niệm và cất tiếng gọi: “Thầy ơi!” như đang tìm về nơi bến cũ…với một tâm niệm"...Xin đừng bỏ lỡ cơ hội khi vẫn còn có những giây phút để nói lời cảm ơn đến một người thầy. Nếu bạn nghĩ người thầy đã tạo ra sự khác biệt cho cuộc sống của bạn, thì việc bạn dừng chân để nói lời cảm ơn sẽ tạo ra sự khác biệt cho chính cuộc đời của người thầy đó."