Chuyện thường ngày...

Một nữ sinh viên trường Đại học Khoa học xã hội & nhân văn TPHCM tên là Yoon Sun Ae, người Nam Hàn, viết trên báo Tuổi Trẻ rằng cô rất ngỡ ngàng khi thấy nhiều người VN không có thói quen xếp hàng, ý thức xếp hàng rất kém! Cô nêu ví dụ như hàng ngày khi đến căng tin của trường thì cô phải chờ rất lâu mới len lên được để gọi thức ăn, trong khi nhiều người khác không bao giờ xếp hàng mà cứ thản nhiên chen vào, thậm chí họ còn chỉ trỏ, cười nhạo, khi thấy có người đứng xếp hàng.

Rồi cô dẫn chứng những hành vi “thiếu văn hóa” đó không chỉ xảy ra ở căng tin mà nhiều nơi khác như bến xe buýt, nhà vệ sinh công cộng hoặc tại các siêu thị. Sau nhiều lần xếp hàng nghiêm túc nhưng cứ thua thiệt, cuối cùng cô chọn giải pháp “nhập gia tùy tục” là cứ “lăn xả” và không cần phải xếp hàng! Nhưng cô cho biết sau những lần “phá lệ” như vậy thì cô có cảm giác khổ sở vì đã đánh mất một thói quen đẹp, bởi theo cô “ý thức trật tự xã hội là một điều kiện tiên quyết để tạo nên một quốc gia tiên tiến”!

*Một hình ảnh đẹp: Tình cờ gặp kẹt xe vì cây ngã chắn ngang đường, 2 thanh niên áo xanh đã dừng lại giúp những người phụ nữ vượt qua trước.

Ngay sau đó báo Tuổi Trẻ đăng nhiều ý kiến của độc giả “hưởng ứng” một cách bức xúc, vì theo họ thì chuyện không chịu xếp hàng là không thể chấp nhận được trong văn hóa ứng xử nơi công cộng, trong khi hàng chục năm qua ở xứ ta chuyện không bình thường đó đã trở thành chuyện... bình thường. Thật là mắc cỡ!

Nhớ lần đầu ra nước ngoài, tôi rất ngạc nhiên vì dòng xe cộ dày đặc nhưng không hề nghe có tiếng kèn. Hỏi thì một người bạn nói: “Ở đây, khi nghe tiếng kèn thì hoặc là có người quen chào, hoặc là họ... chửi anh đó!” Không có tiếng kèn bởi vì người dân luôn tuân thủ luật pháp. Anh muốn chạy nhanh thì xin mời ra làn xe dành cho tốc độ cao. Không có chuyện xe đang chạy thì bất ngờ dừng lại... giữa đường để... nghe điện thoại. Và ở ngã ba, cho dù quẹo phải thì cũng phải dừng xe chờ. Không thể chen ngang vào làn xe của người khác rồi buộc người ta phải “né” mình.

*Chuyện thường ngày: mỗi khi gặp kẹt xe thì mạnh ai nấy chen lên trước.

Khi vào bưu điện và ngân hàng, tôi cũng rất ngạc nhiên vì cho dù chỉ vài người nhưng cũng phải xếp hàng. Lúc đầu, thậm chí tôi thấy hơi khó chịu vì “ấn tượng” một thời xếp hàng ở xứ mình trong thời bao cấp. Hồi đó mua gạo cũng xếp hàng, mua xăng cũng xếp hàng, mua bánh mì cũng xếp hàng, vì người mua thì đông mà hàng hóa thì ít. Kinh khủng nhất là cảnh hàng trăm người xếp hàng rồng rắn phơi nắng, đội mưa suốt cả ngày để chờ mua vé xe đò, nhưng tới lượt mình thì cô nhân viên nói... hết vé!

Nhưng rồi sau đó tôi phải thừa nhận xếp hàng là... văn minh, lịch sự. Ví dụ tại Australia, cứ 10 phút là một chiếc xe bus rời bến, rất đúng giờ, nhưng hành khách vẫn phải xếp hàng. Khi khách lên xe, tài xế thu tiền và bấm máy lấy vé. Khi gần tới trạm dừng, nếu muốn xuống xe thì bấm nút chuông ở mỗi băng ghế. Xe dừng và cửa tự động mở. Không có “lơ xe” hoặc tiếp viên nhưng đi xe bus rất thoải mái và trật tự.

*Chen nhau xuống phà...

Còn ở xứ mình, trong dòng xe dày đặc như tại Sài Gòn mà xe của bạn bị hư kèn, không thể tưởng tượng bạn sẽ xoay xở ra sao khi mà lúc nào cũng có xe khác bất ngờ rẽ ngang qua đầu xe của bạn! Tại các giao lộ có những vạch sơn trắng dành cho người đi bộ, nhưng xe cứ phóng ào ào nên người đi bộ phải nhường cho xe. Gặp đèn đỏ ở các ngã tư, người ta cứ vô tư vượt lên khỏi vạch trắng và đậu xe giữa đường. Khi đèn xanh vừa bật lên thì họ cúp qua bên phải và chặn ngang đường những người đi thẳng.

Còn rất nhiều những thói quen phạm luật mà mọi người cứ xem là chuyện bình thường, cảnh sát giao thông thì cứ làm ngơ. Khi đi trên quốc lộ, người ta thường gặp những người đi xe gắn máy ngược chiều nhưng lại phóng ào ào và bóp kèn inh ỏi, yêu cầu người đi thuận chiều phải... tránh họ. Lần đầu đến thị xã Sóc Trăng tôi đã rất ngạc nhiên khi nhìn thấy 2 bên đường có hàng trăm tấm biển nhỏ, ghi: “Lưu ý, xe ra vào thường xuyên”, trong khi luật quy định xe trong nhà, trong ngõ hẻm ra phải ưu tiên và nhường đường cho xe bên ngoài!