Đối thoại

Phàm ở đời cái gì cũng có mâu thuẫn. Trình độ vận động càng cao thì mâu thuẫn càng phức tạp. Điều này ai cũng biết. Entrry này chỉ nói đến vấn đề đối thoại trong giao tiếp khi có phát sinh mâu thuẫn.

“đối thoại” trong tiếng Việt được hiểu là “nói chuyện qua lại trực tiếp giữa hai người hoặc nhiều người”. Hồng Nhật muốn lưu ý: đối thoại còn là cách để các bên phát đi thông điệp thu tín hiệu ngược từ đối phương.

Ai cũng có cái TÔI của mình và một khi đã có cái tôi thì luôn có sự tự ái. Ai cũng muốn mình được đối phương tôn trọng. Nhưng không phải ai cũng ý thức (và thực hiện) được rằng mình cũng cần phải tôn trọng đối phương.

Một khi mâu thuẫn phát sinh, nếu các bên không kiểm soát được tính tự ái của mình thì dẫn đến sự thiếu kiềm chế, dẫn đến quan hệ bị đổ vỡ cũng là điều dễ hiểu.

Vấn đề là phải biết cách đối thoại với nhau. Mà điều đầu tiên trong đối thoại có lẽ là các bên phải biết cách nói cho đối phương biết MÌNH CẦN GÌ, MÌNH MUỐN GÌ.

Nếu biết kiểm soát thái độ hoặc gặt thái độ sang được một bên để lọc đi những hiểu lầm về nhau thì có lẽ sẽ dễ dàng nhận được thông điệp của nhau. Đạt được điều này thì cuộc đối thoại sẽ tiếp tục. Còn không thì chỉ có mỗi cách là chửi nhau, cắn xé nhau, nói tóm lại là ứng xử vô văn hóa với nhau.

Sau khi nhận được thông điệp của nhau, nếu tỉnh táo thì các bên sẽ tiếp tục đối thoại để phân tích được – mất, hơn – thiệt… mà mỗi bên sẽ đạt được hoặc không đạt được. Đạt được: đối thoại tiếp tục; không đạt được: sỉ vả nhau.

Trên toàn cục của vấn đề đã được phân tích cùng nhau, nếu các bên biết tiến thoái, nhu cương trên tinh thần có thiện chí với nhau thì đối thoại sẽ đi đến thống nhất. Được: đối thoại thành công; không được: đối thoại thất bại.

Quá trình của đối thoại thì đa dạng và có nhiều cách khái quát khác nhau. Đây chỉ là một đồ hình. Có thể hình dung theo ngôn ngữ lập trình hay ngôn ngữ ISO như sau:

Để đối thoại thành công, bên cạnh cái TÔI, tính tự ái thì các yếu tố khác cũng góp phần chi phối rất mạnh: định kiến, cá tính, trình độ nhận thức, trình độ văn hóa, bản lĩnh … của từng bên. Chẳng hạn nếu trình độ văn hóa hơi bị lùn thì người ta sẽ chẳng thể lắng nghe được thông điệp của nhau; trình độ nhận thức kém thì người ta sẽ chẳng thể phân tích được – mất, hơn – thiệt…; thiếu bản lĩnh thì sẽ chẳng thể biết tiến thoái, nhu cương trên tinh thần có thiện chí với nhau…

Nếu các bên biết đối thoại với nhau thì chẳng phải băn khoăn chuyện “Lành làm gáo, vỡ làm môi, lôi thôi làm thìa”.

Nói những điều trên mà không nói một điều có tính chất tiên quyết của đối thoại thì sẽ là thiếu sót: Mục đích của đối thoại. Đó có thể chỉ là để giải toả những uẩn ức, có thể là để giải quyết bất đồng hoặc có thể bao gồm cả hai. Nếu không xác định được mục đích của đối thoại thì người ta có thể chỉ cù nhằng với nhau, làm khổ nhau chứ chả đi đến đâu cả.

Cuối cùng, phải múa một phát cho nó đúng cái bài của chính nhân quân tử: người không biết cách đối thoại là người kém. Người biết cách đối thoại, đối thoại với người không biết cách đối thoại mà không thành công lại là người kém hơn.