Thư mục: Chung |
Nhiều bạn nhắc nhở tôi rằng: sao
chú/anh/bạn có nhầm lẫn không khi viết “chia xẻ” mà không là “chia
sẻ”?
Vâng, từ “chia sẻ” được đại chúng hóa từ trong các Từ Điển cho đến Báo Chí và cả sách Nghiên Cứu; thậm chí trong mọi sách Giáo Khoa. Ngay trong “Pháp Việt Từ Điển” của Đào Duy Anh: Partager = (1):chia, chia cắt, phân phối, phân cát – (2): chia, sẻ với, dự vào: Partager la joie et les peines d’un ami = chia vui, sẻ cực với bạn – Partager les périles = chia nguy hiểm với ai. [ tr.1232-Minh Tân xb. Lần thứ hai-1950]. Tuy nhiên cũng xin dừng lại ở đây để “chia xẻ” một chút!
Khi đặt ra vấn đề cho mẫu tự “s” hay “x” ở đây, có lẽ ta nên lấn sân sang phạm trù ngữ học một chút…hay nói cách khác là xét đến cách phát âm. Trong ngữ học, khi nói đến cách phát âm là ta đề cập đến một trong các mặt của phương ngữ tức cách phát âm tùy vào mỗi địa phương. Chính Đào Duy Anh cũng dùng cái phương ngữ của mình khi viết: “ Passer la nuit, une nuit = thức xuốt đêm”[sd.tr.1154]. Ở đây âm “s” đã di chuyển sang âm “x” và ngược lại,cũng như miền khác âm “l’ thành “n” và ngược lại vậy.
Trong Tiếng Việt, khi giải nghĩa một từ chúng ta không nên quên cách thành lập từ của nó; cho nên khi ta đặt câu hỏi: [“sẻ” nghĩa là gì trong “chia sẻ”] thật tình là gây khó dễ cho người trả lời!
Cách thành lập “từ láy” hay còn gọi là “tiếng đệm”, nói như Phan Khôi: “Số là, tiếng ta là thứ tiếng đơn âm, chữ nào chết nghĩa ấy, không chắp đầu hay chắp đuôi để biến thành chữ khác nghĩa khác như các thứ tiếng Âu châu được, cho nên rất cần có tiếng đệm. Có thể nói: nhờ tiếng đệm làm cho tiếng nói của ta nẩy nở thêm nhiều ra, và có những cái đại đồng tiểu dị giữa từ ngữ này với từ ngữ khác, là cái làm cho một thứ ngôn ngữ văn tự lên đến bậc minh xác và tinh tế”[Việt Ngữ Nghiên Cứu-tr.63-nxb.Đà nẵng-1997-]
Chúng ta thử lược qua một ít âm “e” trong tiếng láy của tiếng nước ta:
- Mát mẻ…mới mẻ…đẹp đẻ…gọn gẻ…bắt bẻ…sạch sẻ…san sẻ… mà bảo giãi nghĩa các từ “mẻ…đẻ…gẻ…sẻ…” trong các từ đó…quả là bó tay!
- Và từ “sẻ” trong “chia sẻ” nghĩa là gì?
- Trong “chia xẻ” , từ “xẻ”có nghĩa là = chẻ ra, bổ ra, cắt ra, phân ra…để chia!
* Từ “sẻ” trong “chia sẻ” không phải là tiếng láy, tiếng đệm; vì tiếng láy/đệm nó có nguyên tắc cấu tạo của nó. Ở đây “sẻ” không đi cùng “đồng phụ âm” (ch) với “chia”, nó cũng không “đồng vận”[ví dụ: hấp tấp – hoang toàng – chơi vơi – tiu nghỉu…], nó cũng không “điệp âm”[như: lâng lâng – khăng khăng – bời bời…] vv…và vv…Và “chia sẻ” cũng không phải là từ ghép vì từ “sẻ” không có nghĩa. Vì thế, “chia sẻ ” đơn giản chỉ là cách phát âm theo địa phương mà thôi, như Đào Duy Anh tuy là nhà ngôn ngữ học đôi lúc cũng theo thói quen của mình mà viết: “Passer la nuit = thức xuốt đêm”
* Từ “xẻ” trong “chia xẻ” tự nó đã có nghĩa và nó đi cùng với một từ khác cũng có nghĩa nữa (“chia”); cho nên từ “chia xẻ” là từ ghép.
Thử đi tìm từ “chia sẻ” và “chia xẻ”:
(1)- Đồng Âm Dẫn Giải và Mẹo Luật Chính Tả – Trần Văn Thanh – Việt Nam Tu Thư xb – Soạn giả đã kê cứu:
- Việt Nam Từ Diển (Hội Khai Trí Tiến Đức)-1931
- Hán Việt Từ Điển (Đào Duy Anh)-1932
- Những lỗi thường lầm trong sự học Quốc văn (Đông Hồ và Trúc Hà) – Saigon -1936
- Đồng âm vận tuyển (Trần Văn Khải)-1949
- Những ký chú trích ở Danh từ Khoa học (Hoàng Xuân Hãn)
- Đại Nam Quốc Âm tự vị (HT. Paulus Của)
*-“xẻ”: bổ dọc ra, xẽ gỗ, mổ xẻ, chia xẻ.
[Không có “chia sẻ]
(2)- Tự Điển Việt – Hoa –Pháp (Eugène Gouin)
*-“Chia xẻ: partager, couper, fendre”
[Không có chia sẻ]
(3)- Pháp Việt từ điển (Đào Đăng Vỹ)-1961
*- “Chia xẻ: partager // division.
[Không có “chia sẻ”]
(4)- Vietnamese English student’s Dictionary (Nguyễn Đình Hòa)-1967
*- “Chia xẻ: to share (with)
[Không có “chia sẻ”]
(5)- Từ điển Việt Anh (Bà Võ Lăng) [Nhà xb Tổng Hợp Tiền Giang – 1991-]
*- “Chia xẻ”: to divide up, dismember, to share (trouble, griefs, pleasures etc…)
[Không có “chia sẻ”]
(6)- Từ Điển Anh Việt (Nguyễn Văn Khôn) Nhà xb tp. HCM.
*- to share someone’s opinion: đồng ý với người nào.
- toshare (in) someone’s grief: chia buồn với người nào.
- He shares (in) my troubles as well as my pleasures: nó chia vui xẻ cực với tôi.
[Không có “chia sẻ”]
%%%%%%%%%%%%%%%%%
Nhân có các bạn tôi đặt vấn đề ấy ra cho nên tôi cũng viết ít dòng trên để nêu ý kiến riêng của mình như một sự cảm ơn hơn là làm thinh như một sự cố chấp trước nhiệt tình của các bạn.
Tuy nhiên những gì tôi nói, có gì bắt buộc tôi phải nói đúng đâu!
Chỉ là nêu vấn đề ra thôi.
Vì thế, mong nhận được ý kiến của các bạn như một cuộc thảo luận hơn là nhằm khẳng định.
Và rất mong được trò chuyện với các bạn.
hongphuongvien
Van Dung 12:39 01-11-2009
Hoc Tieng Anh CLUB 04:10 29-10-2009
Nguyễn Nhiên 10:14 28-09-2009
Air Blade 11:18 26-09-2009
Little Daisy 00:30 09-08-2009
1. San sẻ => chia sẻ; 2. Ngôn ngữ có tính võ đoán; 3. Trong từ phức có những yếu tố không có hoặc không thể xác định nghĩa 1 cách rõ ràng; 4. Nếu mỗi từ ngữ chỉ có nghĩa đen và phải xác định chính tả theo nghĩa đen thì ngôn ngữ không còn sự phong phú vốn có của nó nữa.
Đẹp Traj Pro 12:54 22-06-2009
chao moi nguoi rat mong duoc lam wen voi cac ban gan xa.CHAO CHAO BAC hồng phương !
Đẹp Traj Pro 11:59 22-06-2009
Đẹp Traj Pro 11:58 22-06-2009
Trong “chia xẻ” , từ “xẻ”có nghĩa là = chẻ ra, bổ ra, cắt ra, phân ra…để chia!
* Từ “sẻ” trong “chia sẻ” không phải là tiếng láy, tiếng đệm; vì tiếng láy/đệm nó có nguyên tắc cấu tạo của nó. Ở đây “sẻ” không đi cùng “đồng phụ âm” (ch) với “chia”, nó cũng không “đồng vận”[ví dụ: hấp tấp – hoang toàng – chơi vơi – tiu nghỉu…], nó cũng không “điệp âm”[như: lâng lâng – khăng khăng – bời bời…] vv…và vv…Và “chia sẻ” cũng không phải là từ ghép vì từ “sẻ” không có nghĩa. Vì thế, “chia sẻ ” đơn giản chỉ là cách phát âm theo địa phương mà thôi, như Đào Duy Anh tuy là nhà ngôn ngữ học đôi lúc cũng theo thói quen của mình mà viết: “Passer la nuit = thức xuốt đêm”
CHI OI HAY VAO GIUP EM VOI ! GHE QUA NHA EM NHA CHI 2
Hoài Nguyên 14:40 10-05-2009
Hongphuongvien ui ! Lâu quá hỏng gặp Anh vẫn khỏe chứ !?
thuy_nguyen 17:19 12-02-2009
Thưa bác hongphuong, cháu là sinh viên ngữ văn, hiện đang làm khóa luận tốt nghiệp về nhà văn Trúc Hà. Công việc tìm lại trước tác của Trúc Hà thật quá khó khăn. Cháu không biết bác có quyển Những lỗi thường lầm trong sự học quốc văn của Đông Hồ và Trúc Hà viết chung mà bác đã kể trên kia không. Cháu đã tìm quyển này khắp các thư viện mà không có. Nếu bác có, bác có thể cho cháu biết bác hiện ở đâu không ạ? Nếu bác ở TPHCM thì cháu có thể đến mượn để chụp ảnh lại các trang sách không? Cháu rất hy vọng bác sẽ hồi âm cho cháu qua email phuongthuy243@gmail.com. Cháu cảm ơn bác nhiều.
Phương Thúy
A Nguyet 13:46 05-02-2009
nguyentpdn 19:03 30-01-2009
hongphuong la mot cu già? nam moi chuc cu khoe manh, song lau nhe.
HOA CÚC 107 11:25 06-01-2009
phuongvien 04:00 06-01-2009
- Cảm ơn -.
phuongvien 03:27 06-01-2009
king_conifer
["chia sẻ" là nhường bớt, dùng chung, thí dụ: tôi chia sẻ một phần lương thực cho em tôi.]@Các bạn khác lại không đồng ý "chia sẻ" mang cái nghĩa vật chất như bạn, họ bảo là nó mang nghĩa tinh thần như: chia vui sẻ cực, chia sẻ trách nhiệm Còn "chia xẻ" thì mang nghĩa vật chất như xẻ dọc trường sơn, nhừng cơm xẻ áo.
@Ở đầu bài mình dẫn chứng từ "chia sẻ" có trong các tự điển, các sách biên khảo, trong báo chí và cả trong sách giáo khoa các cấp...mình không phủ nhận nó không có.
@Trong số tự điển bây giờ từ "sẻ" được định nghĩa là: bổ ra, chẻ ra, phân ra...thì nó cũng cùng một nghĩa với từ "xẻ". Mình bảo như thế thì tranh cải chi cho mệt!
***Cảm ơn bạn đã đóng góp cho entry nào thêm hào hứng.
Phượng 09:43 26-12-2008
king_conifer 22:11 04-12-2008
king_conifer 22:09 04-12-2008
Lý do gì một từ được dùng rộng rãi trên báo chí và sách giáo khoa mà bạn HPV lại nghĩ là không có?
Chữ "sẻ" đứng riêng một mình đã có nghĩa là san sớt, nhường bớt (thí dụ: sẻ cơm ra chén). Ngay trong tự điển Việt Anh của Nguyễn Văn Khôn (in năm 1966), mặc dù không có chữ "chia sẻ" nhưng lại có chữ "sẻ = to share, to divide", trong khi "xẻ = saw up, cut up".
Hai chữ "chia xẻ" và "chia sẻ" đều hiện diện trong tiếng Việt với nghĩa khác nhau:
"chia xẻ" là phân ra, cắt ra, thí dụ: đất nước Việt Nam bị chia xẻ thành hai miền.
"chia sẻ" là nhường bớt, dùng chung, thí dụ: tôi chia sẻ một phần lương thực cho em tôi.
Thiết tưởng nghĩa hai chữ như vậy là đã phân biệt rạch ròi lắm, không thể dùng lẫn lộn được.
Chỉ xin góp vài dòng suy nghĩ.
Chúc các bạn vui!
king_conifer 22:08 04-12-2008
Lý do gì một từ được dùng rộng rãi trên báo chí và sách giáo khoa mà bạn HPV lại nghĩ là không có?
Chữ "sẻ" đứng riêng một mình đã có nghĩa là san sớt, nhường bớt (thí dụ: sẻ cơm ra chén). Ngay trong tự điển Việt Anh của Nguyễn Văn Khôn (in năm 1966), mặc dù không có chữ "chia sẻ" nhưng lại có chữ "sẻ = to share, to divide", trong khi "xẻ = saw up, cut up".
Hai chữ "chia xẻ" và "chia sẻ" đều hiện diện trong tiếng Việt với nghĩa khác nhau:
"chia xẻ" là phân ra, cắt ra, thí dụ: đất nước Việt Nam bị chia xẻ thành hai miền.
"chia sẻ" là nhường bớt, dùng chung, thí dụ: tôi chia sẻ một phần lương thực cho em tôi.
Thiết tưởng nghĩa hai chữ như vậy là đã phân biệt rạch ròi lắm, không thể dùng lẫn lộn được.
Chỉ xin góp vài dòng suy nghĩ.
Chúc các bạn vui!
Hoài Nguyên 01:14 16-09-2008
Hoài Nguyên 01:28 02-09-2008
Người bỏ đi rồi trang Blog vắng.
Lẵng lặng người xem một nổi buồn.
Trách người trang chủ không nhẩn nại.
Bỏ nhà bê bết mạng nhện giăng...
mydung7461 09:13 26-08-2008
Hoài Nguyên 00:49 19-08-2008
Chia sẽ hay chia xẽ gì thì tui hỏng rành lắm bởi vì tui là sư tổ viết sai chính tả rùi . Thành thử chuyện này đối với tui là : Chuyện thường ngày ở huyện. hehehe..
Lâu quá hỏng thấy anh ở plus 360 ha.
Chúc anh xem Olympics thật vui nhé !
Hoài Nguyên.
phuongvien 23:57 10-08-2008
Trước hết xin cảm ơn NGHIDUNG và các bạn đã cho ý kiến rất tích cực về vấn đề này cho entry thêm lửa. Và sau đây HPV xin trả lời tổng quát về các đóng góp hết sức nhiệt tình ấy của các bạn.
Cụ thể là sách Ngữ Văn lớp 7-nhà xb Giáo Dục 2006-"Từ ghép" tr.13 và "Từ láy" tr.41.
Chứng minh khoa học về Ngôn Ngữ phải được đặt trên nền tảng Ngữ Pháp, phải không bạn?[ý kiến của bạn 3d...bên Opera]
Vậy từ "sẻ" trong "chia sẻ" là loại từ gì?
*-Có 2 đáp án:
-1."sẻ" = cắt,bổ,chia ra, phân ra như "VN Tân tự điển" và "Đại tự điển Tiếng Việt"(bạn Kim N cung cấp cho bên 360beta)
-2."sẻ" như trong "son sẻ" - "suông sẻ" - "sạch sẻ"...chắc là không có nghĩa như (1) trên.
@(1)- Với nghĩa này, thì "sẻ"="xẻ" [cùng một nghĩa]- Vậy nó là loại từ "ghép": hai từ cùng có nghĩa ghép lại thành một nghĩa mới. Nó thuộc loại "TỪ GHÉP". Như thế cả hai đều cùng một nghĩa. Tranh cải chi cho mệt vậy!
@(2)- "sẻ":có nghĩa là: cắt, phân, chia ra..(1)..thì không ổn. Vậy nó thuộc loại "TỪ LÁY"; tức từ không có nghĩa đi với một từ có nghĩa để tạo thành một từ mới=nghĩa mới.
***Từ ngữ nghĩa bóng luôn luôn phát xuất từ nghĩa đen; tức lấy từ hình ảnh cụ thể để ám chỉ điều mình muốn nói. Thậm chí nếu bạn design một Symbol, chắc chắn bạn phải mượn một hình ảnh cụ thể để gán cho nó cái ý nghĩa. Cách đó trong văn học gọi là "hoán dụ" = lấy cái này thay thế cái kia.
Ví dụ: Một gánh nặng quá bạn san ra làm nhiều phần để người khác gánh vác giúp cho nó nhẹ bớt. Và đưa ra thành nghĩa bóng việc chia sẻ/xẻ (1) một trách nhiệm, công việc...Niềm vui, nổi buồn...
Xin cảm ơn tất cả các bạn. HPV.
nghidung29 13:21 10-08-2008
Nếu chú xài theo cách của thời trước, thì chúng cháu sẽ chẳng hiểu và nói chú sai
Chú phân tích chúng cháu hiểu và biết là điều đáng qúy và trân trọng chú ạh. Nhưng chúng cháu vẫn giữ quan điểm mà chúng cháu được học sao thì viết thế chú ạh
Rùa con 16:06 01-08-2008
hongphuong17:33 01-08-2008
Chúc những ngày cuối tuần vui tươi và tươi vui...!!!
Thanh Trung 19:35 31-07-2008
Anh àh! em ko giỏi về vấn đề này lắm, khi viết bài em cũng thường mắc một số lỗi chính tả, nhưng cũng xin nêu ra đây quan điểm của em.
Thông thường thì người ta hay viết "chia sẻ" nhưng theo quan điểm của em thì "chia xẻ" có vẻ đúng hơn.Ví như "xẻ nó ra", "cắt xẻ", "xẻ đôi"...
"Xẻ" ở đây có nghĩa là chia ra, như vậy "Chia xẻ" sẻ đúng hơn là "chia sẻ".
"Chia sẻ" được số đông sử dụng (do thói quen) nên ta đành chấp nhận nó thôi.
hongphuong22:49 31-07-2008
Anh nói đúng: - "chia xẻ" gồm 2 từ "chia" và "xẻ"...tức thuộc loại từ ghép để diễn cái ý; - "xẻ" ra để "chia". Ví dụ: xẻ cái bánh, quả bưởi ra làm nhiều phần để chia. Muốn chia cái gì một khối thì phải bổ ra, phân ra, cắt ra, xẻ ra...thành từng phần nhỏ để chia.
-"Vầng trăng ví xẻ làm đôi...Nữa in gối chiếc, nữa soi dặm trường. (Kiều)
Cảm ơn bạn đã cho ý kiến để vấn đề thêm đường dư luận.
Phượng 18:13 31-07-2008
" sẻ " và " xẻ " là hai từ đồng âm nhưng khác nghĩa :
sẻ: chia sẻ ,san sẻ ..v.v. ( nó diễn tả một trạng thái ..)
xẻ: cắt xẻ, xẻ dọc .v.v..( mô phỏng một hành động nhiều hơn .)
Tuy nhiên khi nói ra ta có thể hiểu được hàm ý của nó ...
Nếu ! bắt bẻ người Việt mà viết tiếng việt không chuẩn thì cũng không được . Bởi VN có 64 tỉnh thành dều mang chất giọng cũng như ngôn ngữ khác nhau nên khó có thể viết chuẩn được ..Bởi khi ta phát âm sai là ta đã ghi sai chính tả và sai cả khi nói ..
Qua bài entry này em rút ra cho mình bài học từ "s " và " x" đó Anh HPV ạ
Đầu tuần chúc anh vui bên những chậu kiểng nha !
Lâu quá mời anh ly cafe nhé !
hongphuong23:11 31-07-2008
Thật lâu hôm nay mới gặp lại.
Thật ra từ "sẻ" và "xẻ" không đồng âm.
- "sẻ" >> âm ống máng (cong lưỡi lên màng cúa và đẩy hơi ra)>> phát âm "s" như "sh(e)" trong tiếng Anh
- "xẻ" >>âm môi răng (lưỡi đưa ra gần đụng răng trên và đẩy hơi ra giữa môi và răng)>> "x" phát âm như "see" trong tiếng Anh.
Rất đồng ý với Phượng: " Bởi khi ta phát âm sai là ta đã ghi sai chính tả và sai cả khi nói."
Chính vì cách phát âm sai đó nên Đào Duy Anh viết trong Tự điển "Passer la nuit = thức xuốt đêm" và "chia vui sẻ cực với bạn"
Cảm ơn Phượng góp lửa cho entry này của HPV. Và cũng mong Phượng tiếp thêm lửa bằng những ý kiến bổ sung tiếp nữa cho vấn đề thêm hào hứng.
Xin nhận ly cafê đêm và mời Phượng ly rượu bổ cho ấm bụng nhé.
thuynobita2002 11:23 31-07-2008
Chủ đề này đúng là khó bàn luận quá vì em vốn dở ngữ pháp và từ vựng Việt Nam . Theo em, tuỳ vào thói quen và cảm nhận của mỗi người mà dùng cách nào cũng thấy ổn. Sau đây là câu ví dụ vui mà đọc lên có lẽ ai cũng hiểu nghĩa:
Sẽ chia xẻ nỗi lòng con chim sẻ
Đẻ cột đình chia sẻ gánh giang san.
Chúc anh một ngày vui vẻ nhé!
hongphuong23:23 31-07-2008
Hãy se sẻ lại gần nơi nó đẻ
Hốt gọn ổ đem về mà chia xẻ
Cùng nhâm nhi vui vẻ một vài chum.
Mong Thúy luôn vui tươi và thành đạt trong công việc.
emmuonyeuanhdailau_85 09:13 31-07-2008
hongphuong23:36 31-07-2008
Thật ra ở đây anh chỉ nêu ra như một suy nghĩ hơn là một khẳng định cho nên nó chỉ là một vấn đề nêu lên để bạn bè thảo luận cho vui thôi.
Vì VN ta chưa có Viện Hàn Lâm cho nên ai muốn viết kiểu gì thì viết. Có khi nó thành đa số người ta tưởng hể nhiều người dùng là đúng. Còn cái đúng sai không phải vì đám đông mà là nguyên tắc.
Những ngày cuối tuần vui nhiều em nhé.
khoangtroirieng 08:23 31-07-2008
Dân gian ta có câu nói: Chia ngọt sẻ bùi
Chính tả Tiếng Việt cũng phân biệt cách viết: sẻ và sẽ
Theo đó :sẻ (dấu hỏi) hàm ý : chia sẻ, san sẻ, sẻ cơm nhường áo.
Vậy thì trong tiếng Việt có từ chia sẻ với đầy đủ ý nghĩa cùa nó chứ anh.
Vài lời lạm bàn . Chúc Hongphuongvien vui, khòe.
hongphuong12:03 31-07-2008
Như ở đầu bài, HPV có dẫn chứng: từ "chia sẻ" được viết hầu như hoàn toàn trên các bản văn...tự điển, sách, báo...biên khảo, nghiên cứu...thậm chí đến cả sách giáo khoa các cấp. Do đó thế hệ tiếp thu từ đấy cho nên từ "chia sẻ" đã thông dụng hóa rồi...nếu ai nói khác họ thì lập tức họ bảo viết sai chính tả hoặc dùng từ không đúng...là lẽ đương nhiên!
Ở đây HPV chỉ nêu ra là từ "sẻ" trong "chia sẻ" nghĩa là gì và tại sao nó có mặt trong từ vựng "chia sẻ"?
Hy vọng được nhiều bạn bè góp ý kiến.
hongphuong 12:08 27-07-2008
hanhphuc 04:31 27-07-2008