Hãy thức dậy trước lúc bình minh

(Kính tặng thầy và các anh chị huấn luyện viên Nghĩa Dũng đường)

Thế là đã hơn hai năm rồi tôi vẫn thức dậy trước bình minh, và có lẽ cũng từ ngày đó, tôi trở nên yêu cái không gian lành lạnh có khi đầy sương và bóng tối đang vỡ nhẹ, từ từ chuyển mình và cảm thấy thật hạnh phúc khi chờ đón những tia nắng đầu tiên. Không biết khi mình đã thức giấc rồi thì những ai vẫn còn đang say ngủ và có ai trong số những người đã thức giấc rồi cũng có cùng cảm giác như mình khi chào đón ánh bình minh.

Thật bất hạnh cho những ai trong cuộc đời không một lần xúc động trước cảnh bình minh. Tôi đã từng là một người như vậy, hai mươi năm lặng lẽ đi qua trong cuộc đời mình, tôi không một lần biết đến vẻ đẹp của một tia nắng mai, thậm chí tôi ghét cay ghét đắng những buổi sáng mà chỉ yêu cảm giác buồn khi chiều muộn hay khi hoàng hôn buông xuống. Người ta vẫn thường hay bảo rằng tình yêu hay sở thích của mỗi người phần lớn là do môi trường giáo dục, môi trường xã hội, theo tôi có lẽ nó cũng đúng nhưng chưa đủ, với tôi hay với một số ai đó khác nữa thì điều này xuất phát từ chính bản thân người đó, từ chính cơ địa của mỗi người tức là cái thể xác mà họ được cha mẹ cho mang từ thủa lọt lòng cho đến khi qua đời, chẳng hạn một người mù bẩm sinh thì họ sẽ không bao giờ biết đến sự chuyển đổi tinh tế của màu sắc, một người điếc thì sẽ chẳng bao giờ biết xúc động trước bất cứ một kiệt tác âm nhạc nào.

Mặc dầu không đến nỗi phải bất lực trước vẻ đẹp của cuộc sống nhưng cũng chính thể xác của tôi và những căn bệnh mà tôi phải đeo mang đã làm cho cuộc sống của tôi trở thành một "cuộc tồn tại đầy đau khổ" trong suốt hơn hai mươi năm. Vốn là một cô bé yếu ớt ngay từ lúc mới lọt lòng, sinh thiếu tháng lại vào đúng lúc gia cảnh khó khăn, hàng xóm và bà con thì cũng chẳng ai khá hơn mình... Hàng trăm thứ khổ chất chồng lên nhau, bố mẹ khổ, đói thì con lấy gì mà sung sướng được. Đến tận bây giờ mẹ tôi vẫn thường xuýt xoa "chị Trang là khổ nhất nhà, hồi ấy sinh ra bé tí, đến nỗi bồng cũng chẳng được nữa, áo quần thì chẳng có mà mặc, mẹ phải dùng túi đựng bột mì để may quần áo cho chị, khi sinh ra chẳng có than củi gì cả, trời mưa tầm tả, nước lụt thì cứ dâng mà nhà thì dột, được một mảnh nilon ba che cho hai mẹ con...". Tôi vẫn thường hay khóc, khóc vì nhiều thứ lắm nên lắm lúc tôi cứ nghĩ rằng phải chăng do mình sinh ra vào mùa mưa nên cuộc đời mình nhiều nước mắt. Hai tuổi rưỡi đã phải vào viện vì bệnh lao, sau đó thì đủ thứ bệnh, thấp tim thấp khớp, hen suyễn, gan ...và nhiều thứ bệnh khác nữa luân phiên hành hạ tôi. Tuổi thơ của tôi trải qua trong bệnh viện, những kỷ niệm ấu thời của tôi không phải là hoa hay bướm hay những buổi chiều hè trên đồi với những trò chơi thú vị của trẻ thơ mà là những buổi chiều dài dằng dặc đợi mẹ ở trong bệnh viện. Những cảm xúc đầu tiên trong cuộc đời mà tôi có được là cảm xúc về sự đau đớn về thể xác và cái chết hàng ngày cứ rình rập mình. Nhiều đêm tôi không dám ngủ, trong suy nghĩ ngây ngô của trẻ con, tôi chỉ sợ rằng nếu mình mà nhắm mắt lại thì mãi mãi không bao giờ tỉnh dậy được nữa. Khi lớn lên, đi học đại học, ở ký túc xá, những âm thanh ở hành lang trong đêm khuya cứ gợi cho tôi cảm giác ở bệnh viện, tiếng bước chân người đi lại, tiếng xe đẩy, tiếng chuông gọi cấp cứu, nhiều lúc tỉnh dậy trong ký túc mà tôi cứ tưởng như mình đang ở trong bệnh viện. Thế rồi, có lẽ hình như ông trời ông vẫn còn thương mình, bệnh tật không ảnh hưởng lắm đến trí não, tôi cũng đi học như mọi người và cũng may mắn học xong đại học, nhưng ra trường được hơn sáu tháng thì tôi lại phải vào viện trở lại. Thực sự đến bây giờ tôi cũng không hiểu là tôi bị bệnh gì, bởi có quá nhiều ý kiến khác nhau về căn bệnh của mình, tôi cũng chỉ biết mình bị đau nhiều lắm và khi vào viện thì đã bắt đầu mất cảm giác một nữa người bên phải, nghĩa là bắt đầu chuyển qua tê liệt. Hơn hai mươi tuổi, vừa tốt nghiệp đại học chưa làm được gì cho cuộc đời, cho cha mẹ hay ít nhất cũng là cho mình thế mà...Lại bắt đầu khóc, bắt đầu những đêm vật vã vì bệnh tật, vì lượng thuốc kháng sinh liều mạnh làm cơ thể nhiều lúc tưởng chừng không kham nổi. Tôi vẫn thường hay nghe nhạc Trịnh, lúc ấy buồn quá bác sĩ bảo đừng nghe nữa mà suy nghĩ lung tung, nhưng khổ thay nhà lại gần sát một quán cafe đêm khuya người ta cứ bật nhạc Trịnh. Rồi cùng với cái buồn của những đêm mưa Huế, nhìn lại cuộc đời mình, suy tư về cái chết và thế là lại khóc. Vào cái tuổi sung sức nhất của thời con gái tôi được hơn ba mươi cân (cao 1.58m) và, với sự "tàn phá" của đủ thứ thuốc kháng sinh, tôi gầy còm như một con mèo hen và xấu xí như một chú vịt. Tôi cũng không biết hy vọng hay trông chờ gì vào tương lai của mình, nhìn lại quá khứ cũng một màu xám xịt. Tôi nhớ có lần đọc trong một bài viết về phong trào Thơ Mới thấy có ai đó nhận xét là "luyến tiếc quá khứ, bi quan hiện tại, nghi ngờ tương lai" nhưng cảm giác của mình còn tệ hơn. Cha mẹ thương tôi lắm, cả bà con và bạn bè cũng vậy nhưng tình thương của mọi người càng làm tôi thấy tủi thân và mặc cảm thêm, vì tôi biết mình chỉ là gánh nặng của mọi người và càng làm tăng thêm ý nghĩ về sự vô tích sự của mình. Nhiều đêm không ngủ được tôi cứ nghĩ tại sao mình không chết đi từ khi còn bé nhỉ, trong một lần nào đó mình bị lên cơn đau tim hay lên cơn hen suyễn chẳng hạn, có lẽ mình sẽ làm cho ba mẹ và mọi người đỡ khổ hơn. Và rồi tôi ngày càng mất dần ý thức phải phấn đấu, cố gắng để trở thành một người có ích, ám ảnh về bệnh tật ngày một đẩy tôi vào trạng thái vô cảm, thậm chí trầm cảm, tôi cứ nghĩ nếu mình mà có cố gắng lắm thì rốt cục cũng chỉ có đến thế, một ngày nào đó đột nhiên bỗng lăn ra chết, mà với tình trạng sức khoẻ như mình thì giỏi lắm thì cũng hơn ba mươi tuổi mà thôi. Sau này tôi mới nhận ra rằng, con người ta bình thường nếu không bị tai nạn đột xuất hay bệnh tật hiểm nghèo thì họ có sống được lâu hay không là một phần rất quan trọng ở chỗ bản thân họ có muốn sống nữa hay không? Với một người mà ngày nào cũng nghĩ là mình sắp chết thì chắc cũng có lúc họ lăn ra chết thật sự đấy!

Thế rồi với sự cố gắng của gia đình và các bác sĩ tôi cũng được xuất viện, nhưng tôi vẫn không hoàn toàn khỏi hẳn được, bác sĩ có căn dặn tôi khi xuất viện rằng, bệnh này nó như vậy, mười phần bớt mà được sáu bảy phần là tốt lắm rồi, cháu phải luyện tập để chấp nhận nó, quen với nó bác nghĩ là cháu làm được". Tôi không xin được việc làm khi đã tốt nghiệp đại học, cũng đúng thôi, làm sao có thể chấp nhận được một người như tôi vào làm việc, nay đau mai ốm, thỉnh thoảng lại đi cấp cứu, mặt mày thì xấu xí, ủ dột. Để cứu vớt cho "cái tương lai mờ mịt của tôi" cả nhà động viên tôi đi học cao học, các bác sĩ cũng bảo là "để cháu nó học có khi nó cũng quên đi bệnh tật của mình". Cùng lúc đó tôi nhận thêm một giấy gọi vào học thêm một đại học nữa ở trường đại học Khoa học, nhưng chỉ được gia đình cho đi học với điều kiện là phải có sức khoẻ! Học tập vất vả, nhưng vui bởi vì trong môi trường mới có rất nhiều điều để khám phá. Thế nhưng tôi vẫn không thoát khỏi sự tra tấn của bệnh tật mặc dầu có bớt nhưng những lúc trở trời mình mẩy lại đau ê ẩm, lại uống thuốc và vật vã. Tất cả những công việc trong ngày đó lại phải trông chờ vào đứa em trai mà nó cũng không thể chịu đuợc khi chứng kiến chị đau đớn. Nó yêu chị lắm, luôn luôn động viên chị bằng những cuốn sách kiểu như "tâm hồn cao thượng", "cửa sổ tâm hồn"...để chị được thanh thản hơn. Tôi cũng học được trong đó rất nhiều cũng như trong hàng loạt sách vở mà từ lâu đã trở thành một phần cuộc sống của mình. Thế nhưng từ việc biết đến việc thực hiện là cả một con đường dài dằng dặc có khi không bao giờ thực hiện được. Tôi cũng đã cố gắng thật nhiều để luyện tập, nhưng việc đi bộ buổi sáng chẳng những không làm cho sức khoẻ tôi tốt hơn mà ngược lại nó còn làm cho tôi bị cảm lạnh, tôi cũng đã đi ghi danh để tập thể dục thẩm mỹ hay nhịp điệu gì đấy nhưng chẳng những không có kết quả mà tôi còn bị tra tấn bởi không khí ngột ngạt trong các phòng tập, tôi cũng cảm thấy khó chịu khi nhìn những bà mập ú những mỡ thở phì phò một cách dễ sợ. Thế nên, tôi ngày càng căm ghét những buổi sáng và phải thức dậy quá sớm. Thế rồi lại cũng em trai tôi, hôm đó cũng là một ngày trời chuyển mùa, tôi lại bị đau và bi kịch cũ lại tái diễn, không giống như mọi lần, lần này nó không động viên nữa mà lại trở giọng la tôi là không chịu cố gắng và nói là chẳng ai thương chị bằng chính chị đâu mà cũng chẳng ai có thể cứu được bản thân chị ngoài chị. Tôi giận nó lắm vào lúc đó và nghĩ rằng nó không thương mình, về sau càng nghĩ tôi càng thấy nó nói đúng, nhưng tôi vẫn băn khoăn không biết là tự cứu mình bằng cách nào. Một hôm nó chợt hỏi tôi "à, răng mà chị không đi tập Karate đi nhỉ, em thấy môn ấy hay lắm, chị thử đi, có khi chị thích cũng nên đấy". Em tôi đã theo học môn này từ khi nó mới sáu bảy tuổi, khi chúng tôi còn ở quê nhà, nó thích môn học này lắm, sau này vào Huế nó lại đi tập tiếp. Một hôm tình cờ dọn sách cho nó tôi tình cờ bắt gặp một cuốn sách nói về quyền trong Karatedo, cũng do tò mò tôi đọc từ đầu đến cuối sau này tôi mới biết rằng đó là cuốn sách do chính thầy giáo dạy võ của nó (sau này cũng là thầy của tôi) viết. Qua cuốn sách này, tôi mới biết rằng, trong cuộc sống có thật nhiều điều thú vị chẳng qua là do mình chẳng quan tâm để ý và lại có định kiến về nó mà thôi. Lâu nay tôi vốn không ưa bạo lực đánh nhau mà đặc biệt là đánh người, đã thế tôi còn nghĩ rằng những người tập võ thuờng là những người vai u thịt bắp, hữu dũng mà vô mưu... Mặc dầu tôi cũng có đọc Kim Dung, cũng biết sơ sơ về văn hoá võ thuật nhưng tôi nghĩ rằng những người văn võ toàn tài như vậy trong xã hội bây giờ còn được mấy người. Qua cuốn sách đó, tôi hiểu hơn về bộ môn Karatedo, về quyền và đặc biệt là sự tinh tế, sâu sắc và tính nhân văn trong những bài quyền của Karate. Theo tôi được biết thì bộ môn Karate là môn võ ra đời từ Nhật Bản, mặc dầu là một môn võ nhưng nó lại thể hiện một cách đầy đủ nền văn hoá cũng như tính cách của con người Nhật Bản. đó là một nền văn hoá rất đẹp và sâu sắc nhưng lại rất thực tiễn, tất cả đều thể hiện trong Karatedo. Nhưng biết là vậy chứ mình làm sao mà tập được bởi theo tôi nghĩ rằng, học môn gì thì cũng phải có tư chất, mà tôi vốn là một đứa vùa yếu đuối về cả thể xác lẫn tinh thần lại không được khéo léo gì cho lắm nên làm sao mà tôi có thể theo học được. Môn thể dục là môn học kinh khủng nhất đối với tôi từ thời tiểu học cho đến khi xong đại học, đó là môn học duy nhất tôi thường xuyên thi lại. Thế rồi em tôi cứ động viên, ngày nào cũng khen là môn học này thú vị lắm, và điều quan trọng là chị sẽ khám phá được chính mình cho mà xem bởi vì mình không thử thì biết là mình có làm được hay không. Thế rồi sau bao nhiêu suy tính đắn đo, phải đến hơn hai tháng cân nhắc tôi mới rủ thêm một đứa em họ nữa và đi xin học.

Tháng tập luyện đầu tiên quả thật là kinh hoàng, cuộc sống của tôi gần như bị xáo trộn, tôi phải thức dậy thật sớm và phải bước ra đường vào lúc trời còn tối, lúc mọi người vẫn còn đang say ngủ. Những hôm trời nắng ấm thì không sao nhưng những hôm trời lạnh thì đúng là cực hình, mình mẩy chân tay đã đau sẳn bây giờ lại càng đau hơn, không biết là bên nào đau hơn bên nào do bệnh hay đau do luyện tập. Tôi cứ tự động viên mình rằng thôi cứ cố gắng thêm một buổi nữa, rồi thêm một buổi nữa, rồi tất cả sẽ ổn thôi mà cố gắng lên. Em tôi vẫn ở bên tôi để động viên chị không được bỏ tập, "nếu chị bỏ được một buổi là chị sẽ nghỉ thêm một buổi khác cho mà xem, rồi sẽ thành thói quen đấy" nên mặc dầu học không tốt lắm nhưng tôi vẫn không ngừng cố gắng. Và điều thật bất ngờ là không những tôi không bị ốm mà sức khoẻ tôi có dấu hiệu khởi sắc. Tập luyện, vận động nhiều tôi khoẻ ra. Tôi ăn được hơn mặc dù không nhiều lắm nhưng đã mất dần cảm giác chán ăn, buổi tối tôi ngủ được hơn và những đêm mất ngủ cũng mất dần.

Thế là đã hơn hai năm trôi qua tôi vẫn thức giấc trước mặt trời, ngày qua ngày tôi càng trở nên thích và có lẽ là yêu những buổi bình minh. Dù đó là một ngày mùa đông hay một ngày mùa hè thì những buổi bình minh đều là khoảnh khắc chuyển giao giữa đêm và ngày là khoảnh khắc thật thiêng liêng. Đó là lúc mà bóng tối và màn đêm đang lui dần và nhường chỗ cho ánh sáng. Với mọi người thì đó chỉ là sự vận động của thiên nhiên, của vũ trụ nhưng với tôi đó là một sự chuyển giao vĩ đại của đất trời. Trong cuộc đời của mỗi con người cũng vậy, cũng có những lúc đêm và những lúc ngày, cũng có những lúc buồn đau và những ngày hạnh phúc, cũng có khi bóng đêm ngập tràn nhưng cũng có những ngày tràn đầy ánh nắng, điều quan trọng hơn là phải biết được là có sự thay đổi và cố gắng để hướng về ánh sáng.

Trong cái khoảnh khắc thiêng liêng của phút chuyển giao ấy, tôi cũng đang cố gắng trong hy vọng để thực hiện cuộc chuyển giao trong cuộc đời mình bằng cách cố gắng tập luyện. Và kết quả là tôi đã tăng được 7 lý lô trong vòng hai năm, khoẻ mạnh và tươi tỉnh hơn ngày xưa rất nhiều. Cho đến bây giờ tôi vẫn nghĩ rằng về võ công thì mình cũng chẳng học được gì nhiều nhưng điều quan trọng hơn với tôi tôi nghĩ không phải võ công, mà tôi chỉ muốn mình được tập luyện Karatedo mà thôi, tôi cảm thấy thật thanh thản khi mình luyện tập, và mỗi khi đi quyền để khỏi quên tôi phải tập trung tâm trí mình vào từng động tác và trong chốc lát mọi buồn vui nhọc nhằn của cuộc sống phút chốc được gạt bỏ một bên. Cuối buổi tập mặc dầu mệt nhưng cảm thấy thật thư thái và tự tin hơn để bước vào một ngày mới.

Thế đấy, cuộc đời nhìn lại tôi thấy cũng thật nhiều điều bất ngờ, và có những cuộc gặp gỡ đã làm nên những đổi thay trong cuộc đời, đó là lần gặp gỡ của tôi với môn Karatedo, với các huấn luyện viên và thầy. Mặc dầu không phải là người thành đạt nhưng những cố gắng của một cô bé yếu đuối và bệnh tật, của một con vịt con xấu xí và nhút nhát đã được đền đáp. Tôi chọn nghề dạy học và rồi tôi cũng sẽ bảo với các học trò tôi rằng sẽ cố gắng và không ngừng cô gắng, cuộc đời ai cũng có những lỗi lầm, vì bản thân con người là bất toàn mà, nhưng khi mắc lỗi thì phải cố đi tiếp mà sữa chữa chứ không bao giờ được dừng lại và càng không được quay lại điểm xuất phát ban đầu. Tôi đã từng rất cảm động khi nghe thầy căn dặn điều này trong lần thi lên đai, đúng vậy, với một võ sinh Karatedo thì khi thi quyền thì không được dừng lại khi mình đi sai quyền, còn chúng ta thì sẽ mãi mãi cố gắng vì hết đêm bao giờ cũng chuyển sang ngày bởi hạnh phúc bao giờ cũng chỉ đến với những người biết kiên nhẫn, chờ đợi hy vọng và cố gắng không ngừng. 

Nhưng cuộc đời không phải bao giờ cũng dễ dàng, tôi lại phải đi làm và lại phải đối mặt với những khó khăn mới đầy cam go và thử thách. Có lần tôi đã từng than với một cô giáo rằng: "Tại sao con không không bao giờ hoàn toàn có được sự bình an trong tâm hồn, con chỉ muốn thiếp ngủ đi thôi cô ạ" cô bảo tôi rằng : "khoảng bốn mươi năm nữa thì con sẽ được bình yên đấy, lúc đó con tha hồ mà ngủ, chẳng ai có thể gọi con dậy được nữa đâu", chúng ta phải tỉnh thức, cuộc sống là phải biết tỉnh thức, phải đối mặt. Nếu như Mars nói rằng "hạnh phúc là đấu tranh", thì Karatedo dạy cho tôi phải biết đối mặt, phải biết dũng cảm chiến đấu và chiến thắng chính mình một cách không mệt mỏi. Với một võ sĩ Karatedo khi ra đấu trường dù có mệt mỏi cũng phải chiến đấu một cách anh dũng, bao giờ cũng phải là chính mình. Có lẽ trong cuộc đời đây là yếu tố người nhất của con người vì để giữ cho được mình, trong hoàn cảnh bình thường đã là khó chứ chưa nói là trong những hoàn cảnh khó khăn, phải sống sao cho ra con người.

Không phải ngẫu nhiên mà khi viết bài này tôi lại lấy tiêu đề là "hãy thức dậy trước lúc bình minh", Karatedo đã làm tôi yêu những buổi bình minh, và cũng may mắn cho tôi là được tập luyện vào buổi sáng. Thức dậy trước lúc bình minh, tôi sẽ được chào đón những tia nắng đầu tiên trong ngày, sẽ chứng kiến sự đổi thay của trời đất. Bởi đây cũng là thời khắc mà theo tôi là đẹp nhất, tinh khiết nhất và tươi tắn nhất trong ngày. Cả không gian, bầu trời, cây cỏ ...như bừng sáng lấp lánh....đẹp và tươi như một nụ cười.

Như tôi đã nói từ trước là Karatedo có quan hệ mật thiết với văn hoá Nhật Bản một nền văn hoá đẹp và tinh tế. Người Nhật Bản cổ xưa thờ thần mặt trời, theo thần đạo Sinto thì họ thờ sự tinh khiết và sạch sẽ đó cũng chính là tinh thần của Karatedo, người võ sĩ bao giờ cũng phải giữ cho thể xác của mình được sạch sẽ và tinh khiết, và đặc biệt là phải có một cái tâm sáng như mặt trăng. Còn với tôi Karatedo là những buổi bình minh tươi sáng và trong lành, nó cho tôi cảm giác bình an và một niềm tin vào cuộc đời. Bình minh bao giờ cũng sẽ là bắt đầu của một ngày mới, dù đó là một ngày mưa hay một ngày nắng, một ngày bão tố hay một ngày bình yên thì bình minh bao giờ cũng là sự bắt đầu của ánh sáng. Có lẽ vì thế mà mặc dầu là ngẫu nhiên nhưng tôi lại nghĩ đến thần mặt trời thần đạo Sinto và hoa anh đào...