Phát hiện sớm bệnh tay chân miệng

Bệnh do siêu vi trùng đường ruột (Enterovirus) gây nên. Từ tháng 3-5 và tháng 9-12 là thời gian đỉnh của mùa dịch tay chân miệng. Tại BV Nhi Đồng 1, bệnh hay gặp nhiều nhất là ở trẻ dưới 3 tuổi.

Mùa bệnh, lây lan nhanh

Virus gây bệnh có khả năng lây lan rất nhanh. Bệnh có thể lây từ trẻ này qua trẻ khác từ các chất tiết mũi miệng, nước bọt lúc ho, hắt hơi, hoặc từ phân của trẻ bệnh. Siêu vi trùng cũng bám vào bàn tay, thức ăn, thức uống, dụng cụ ăn uống, đồ chơi và lây sang trẻ khác qua đường miệng.

Bóng nước nổi trên đầu gối

Trong mùa bệnh, nếu phụ huynh thấy trẻ có những biểu hiện quấy khóc, bỏ ăn, miệng nhiều nước miếng (có tiếp xúc với trẻ mắc tay chân miệng), bóng nước nổi trong miệng, lòng bàn tay, bàn chân, mông, gối… thì nên nghi ngờ ngay đến bệnh tay chân miệng, BS Khanh lưu ý.

Bóng nước xuất hiện trong bệnh tay chân miệng có kích thước từ 2-10 mm, trên nền hồng ban. Bóng nước ở lòng bàn tay, bàn chân có thể lồi lên trên da, sờ có cảm giác cộm hay ẩn dưới da và không gây ngứa, không đau. Thế nhưng bóng nước trong miệng thường vỡ nhanh thành vết loét gây lở miệng, loét miệng, đó là lý do khiến trẻ rất đau khi ăn uống.

Ngoài ra, trẻ còn một số biểu hiện khác như: sốt nhẹ (có khi không sốt), mệt mỏi (do biếng ăn), nôn ói, tiêu chảy.

Bệnh thường tự khỏi sau 7-10 ngày. Tuy nhiên, trẻ có thể sẽ bị lại nên cần theo dõi sát biến chứng.

Giật mình, hoảng hốt: dấu hiệu nặng

BS Khanh cho biết những trường hợp đưa trẻ đến nhập viện trễ là vì những lý do sau: bé có các biểu hiện biến chứng nhưng phụ huynh không chú ý đến bệnh tay chân miệng, ngược lại phụ huynh biết bé có bệnh tay chân miệng đã có biểu hiện biến chứng nhưng lại không chú ý.

Biến chứng rất nguy hiểm, có thể dẫn đến trẻ bị viêm màng não, liệt mềm cấp, viêm cơ tim hay phù phổi cấp… và thường gây tử vong cao.

Để phát hiện sớm những dấu hiệu biến chứng, cha mẹ cần theo dõi sát trẻ, nếu trẻ có biểu hiện: khó ngủ, giật mình, quấy khóc, lừ đừ, sốt cao, yếu chi, da nổi bông, nôn ói nhiều, thở bất thường thì nên nhanh chóng đưa trẻ nhập viện cấp cứu ngay.

Đặc biệt, cha mẹ phải lưu ý nhất khi thấy trẻ giật mình, BS Khanh khuyên. Ở cấp độ nhẹ, trẻ rất dễ giật mình khi ngủ. Cấp độ nặng hơn, trẻ giật mình khi mới bắt đầu thiu thiu ngủ. Cấp độ nặng hơn nữa, ban ngày vừa đặt trẻ nằm xuống là giật mình, thậm chí lúc đang bế trẻ trên tay hay trẻ đang đi, đang ngồi chơi cũng giật mình. Đây là biểu hiện rất nặng, nếu để đến 6 tiếng đồng hồ sau, khả năng cứu chữa vô cùng mong manh.

Hiện nay, chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cũng như thuốc chủng ngừa bệnh tay chân miệng, chỉ có thể điều trị triệu chứng bằng cách hạ sốt, giảm đau, cho trẻ ăn thức ăn lỏng, mát (thông thường pha sữa ấm cho trẻ uống, nhưng với trẻ bị tay chân miệng nên để sữa nguội mát rồi mới cho uống) và theo dõi các triệu chứng diễn tiến nặng.

Để phòng ngừa bệnh, nên rửa tay thường xuyên, đúng cách bằng xà phòng diệt khuẩn, xối dưới vòi nước; lau chùi, dọn dẹp, vệ sinh môi trường; tránh tiếp xúc gần trẻ bệnh. Nếu trẻ bị bệnh cần được cho cách ly tại nhà để tránh lây lan cho trẻ khác.