Bánh tẻ Phú Nhi, món quà quê dân dã

Bánh tẻ là thức ăn sáng, là món quà quê dân dã của người dân thôn Phú Nhi, phường Phú Thịnh (Sơn Tây - Hà Nội). Nhưng giờ đây, chiếc bánh bình dị này đã theo chân những người sành ăn, kẽo kẹt trên những gánh hàng và rong ruổi khắp các nẻo đường...

Tôi đã nhiều lần được ăn bánh làm từ gạo tẻ nhưng không có loại nào thơm ngon và hấp dẫn như bánh tẻ Phú Nhi. Bánh có vị ngầy ngậy nhưng không hề béo, nhiều người có thể ăn được cả chục chiếc bánh mà vẫn không thấy ngấy bởi thịt bánh giòn, thơm mát. Cũng làm từ những nguyên liệu đơn giản, quen thuộc với nhiều người như gạo tẻ, hành khô, hành tươi, mộc nhĩ, thịt ba chỉ, lá dong... nhưng nhờ có bí quyết riêng nên bánh tẻ Phú Nhi có hương vị độc đáo.

Theo ông Phan Hữu Đằng, Phó chủ tịch Hội Nông dân phường Phú Thịnh, gạo làm bánh tẻ ở đây không phải là thứ gạo tẻ thường mà phải là gạo tám thơm. Sau khi ngâm nước cho hạt gạo nở ra, đem xay thành bột rồi ngâm vào nước 3 - 4 ngày (mùa hè) hoặc 4 - 5 ngày (mùa đông). Trong quá trình ngâm phải thường xuyên thay bỏ nước cũ để bột không bị chua, nhão. Sau khi ngâm, đem thứ bột nước này đun lên, vừa đun vừa phải liên tục khuấy đều bằng cả 2 tay để cho bột mềm, mịn, không bị vón cục. Nhiều nơi gọi công đoạn này là giáo bột, đòi hỏi người làm phải tỉ mỉ, khéo léo. Khâu này đặc biệt quan trọng trong quá trình làm bánh tẻ, bởi nếu để bột chín hoặc bị khê thì coi như mẻ bánh bị hỏng.

Nhân bánh tuy đơn giản nhưng cũng không thể làm qua quýt. Thịt ba chỉ ngon băm nhỏ, hành khô và hành tươi băm nhỏ, mộc nhĩ ngâm nở rồi thái chỉ. Tất cả đem ướp với hạt tiêu, gia vị cho ngấm rồi cho lên bếp xào chín. ở một số nơi, tôi thấy người ta thường cho thêm lạc vào nhân bánh, tuy ăn rất bùi nhưng lại có nhược điểm là chóng ngán. Sau khi nguyên liệu đã chuẩn bị xong, người ta đem gói với 1 - 2 tầu lá dong rồi dùng lá chuối bọc bên ngoài, buộc lại bằng lạt hoặc dây chuối khô, sau đó đem hấp khoảng 30 phút là bánh chín. Bánh tẻ Phú Nhi ăn ngon nhất lúc vừa vớt ở nồi ra. Bóc chiếc bánh vẫn còn nóng hổi, chấm với nước mắm pha dấm ớt, hạt tiêu thì ngon không gì bằng. Đặc biệt, nếu ăn bánh tẻ nóng vào mùa đông thì thật ấm bụng, ăn một chiếc lại muốn bóc thêm chiếc thứ hai, thứ ba...

Bánh tẻ Phú Nhi ngon là vậy nhưng vài năm trước, bánh làm ra chỉ để bán cho bà con quanh khu phố hoặc mang bán ở chợ Nghệ. Phải đến khi thương hiệu Bánh tẻ Phú Nhi được Sở Công Thương thành phố phối hợp với bà con làng nghề khôi phục và xây dựng thì danh tiếng loại bánh hấp dẫn này mới được nhiều người biết đến. Hiện, ở Phú Nhi có khoảng 100 hộ làm bánh tẻ, trong đó có hơn 20 hộ phát triển mạnh và thường xuyên mang bánh tới các khu du lịch lớn trên địa bàn để tiêu thụ. Thậm chí, bánh còn theo chân du khách nước ngoài đến muôn phương...