Thư mục: Chung |
Bạn thường chỉ nghe tới dòng tranh dân gian Đông Hồ và tranh dân gian Hàng Trống ,còn một dòng tranh dân gian nữa có thể bạn chưa biết tới đó là dòng tranh dân gian Kim Hoàng. Qua bao lâu quan tâm và tìm kiếm ,tôi cũng chỉ thấy còn lại vài bức mà bạn thấy ở đây.Quan sát và nhận thấy dòng tranh này hoàn toàn thuần Việt,hồn nhiên và tình cảm ,nó không có chút nào ảnh hưởng hoặc nhái lại tranh dân gian Trung Quốc như một vài dòng tranh dân gian khác của ta.Có cảm giác bức vẽ con lợn đã có sự gặp gỡ tình cờ với phong cách của danh họa Nguyễn Sáng.
Vân Canh đã không hổ tiếng là một trong bốn vùng đất cận kề đế đô với lượng các ông nghè đã có, và trong những thập kỷ của thế kỷ 20, cũng là mảnh đất sinh thành ra những nhân vật nổi tiếng như nhà sử học Văn Tân, danh hoạ Bùi Xuân Phái. Bùi Xuân Phái là con của Bùi Xuân Hộ, đỗ khoa ất Mão 1915, khoa thi hương cuối cùng của miền Bắc. Được sinh ra từ một làng ven đô, nhưng suốt đời Bùi Xuân Phái lại chỉ gắn bó và là linh hồn của các phố cổ Hà Nội. Giáo sư thầy thuốc Nguyễn Tài Thu cũng là người Vân Canh. Văn Tân, Bùi Xuân Phái, Nguyễn Tài Thu,bộ trưởng Xuân Thủy,họa sĩ Văn Đa,Giáo sư bác sĩ Bùi Xuân Tám (em ruột BXP) đều là người cùng một xóm ở Kim Hoàng,cách Hà Nội 20 km về phía Tây, xưa kia từng có một dòng tranh dân gian trù phú, đông đúc. Sáng sáng, khi những người đàn bà quảy gánh đi chợ cũng là lúc người già, trẻ em bắt đầu in vẽ tranh. Trong làng, đâu đâu cũng gặp tranh. Tranh phơi khắp nơi, mái hiên, sân nhà, bờ rào, bờ dậu... Đỏ rực cả một vùng. Vào dịp lễ tết, cả làng trở nên nhộn nhịp, tấp nập bởi đám khách buôn từ xa đến mua tranh. Đó là khung cảnh của làng tranh dân gian Kim Hoàng, xã Vân Canh, huyện Hoài Đức, tỉnh Hà Tây thế kỷ thứ 19.
Làng Canh còn là quê sinh của dòng tranh Đỏ Kim Hoàng, một trong ba dòng tranh dân gian tiêu biểu của cả nước. Đặc điểm của dòng tranh này là vẽ trên giấy đỏ, giấy hồng điều để phân biệt với tranh trắng của dòng tranh Hàng Trống, và dòng tranh điệp của Đông Hồ. Thợ tranh là những người làm ruộng, nhiều người còn làm nghề thêu gien, họ chỉ làm tranh vào dịp cuối năm để bán cho nhân dân treo vào dịp cuối năm, vì vậy còn được gọi là tranh Tết Kim Hoàng. Tổ phường tranh đỏ Kim Hoàng là ai, ngay cả các cụ thọ nhất ở Kim Hoàng cũng không biết. Trong ngày giỗ tổ, người trưởng phường chia ván khắc cho các gia đình in tranh. Điều không may là trận lụt năm ất Mão 1915 cả một vùng rộng lớn từ Phùng đến Cầu Giấy bị ngập nước, nhiều nhà cửa bị trôi, ván in tranh Kim Hoàng cũng chịu chung số phận, nên đã thất thoát rất nhiều. Phường tranh tan dần. Cũng còn sự may mắn, số ván đó được gia đình bà Hai Vân (là mẹ đẻ của hoạ sĩ Bùi Xuân Phái) giữ lại được, sau này đã gửi tặng cho bảo tàng mỹ thuật VN lưu trữ (trong bảo tàng mỹ thuật, cũng có hai bức tranh thuộc dòng tranh Kim Hoàng).
Trong cuốn sách làng nghề thủ công truyền thống VN, ( nhà XB văn hoá) thạc sĩ Bùi Văn Vượng viết :
"Di sản của dòng tranh này tuy còn lại đến nay rất ít ỏi, nhưng cũng đủ để cho ta thấy, người dân Kim Hoàng đã làm nghệ thuật dân gian một cách rất thoải mái, đa dạng và phong phú. Chính điều này đã tạo nên một dòng tranh xuất sắc, độc đáo, rất riêng của người Kim Hoàng." Ngày nay Vân Canh cũng không tránh khỏi cơn lốc của đô thị hoá tràn tới. Những thước đường lát gạch nghiêng rêu phong, đã chuyển sang màu bê tông trắng. Những mái nhà bằng và các tầng lầu, bờ tre gốc mít chỉ còn lại trong trí nhớ, trừng nào đã làm giảm đi sự cổ kính dung dị, khi ngôi đình Kim Hoàng đã có trên ba trăm năm tuổi.
