Phật tính phi thực? (Nhân đọc “Tứ vô lượng tâm” và “Cái vô hạn trong lòng bàn tay”- Matthieu Riacar và Nguyễn Văn Thuận- Phạm Văn Thiều dịch)
Hầu
hết mọi giáo lý nhà Phật đều thu phục nhân tâm do phù hợp với thiện
tính con người, nhưng tại sao xã hội loài người không thể theo (một
cách triệt để), để trở thành một xã hội mà người người đều có Phật
tính? Chẳng hạn như hãy nói cụ thể về một trong những bước phát tâm
hướng Phật tính là thiền tập “Tứ vô lượng tâm”, nghĩa là dần dần thấu
triệt và thực hành “Từ, Bi, Hỉ, Xả”?
Trong “Tứ vô lượng tâm”,
quan trọng nhất là “Xả” (loại bỏ): đầu tiên là xả cái tôi (tướng ngã),
vì cái tôi là nguồn cội của “tham, sân, si”. Mà cái tôi là hư ảo, không
có thật. Vì một cái không có thật mà phát sinh ra mọi tội lỗi, phiền
não, khổ ải... thì thật là “vô minh”! Một khi đã xả được cái tôi, thì
cũng xả bỏ được “tướng nhân” (gồm “ta” và “người khác”). Cũng từ đó mà
xả bỏ được “chúng sinh” (gồm “ta”, “người khác” và “muôn loài”). Trong
những điều cần xả, còn có xả “thọ giả tướng”, là gạt bỏ ảo tưởng về khả
năng trường sinh bất lão, mãi mãi trường tồn, nguồn gốc của mọi tham
vọng. Và cuối cùng là xả bỏ cả Phật pháp, tức là “vô chấp” Phật pháp.
Nghĩa là hành Phật pháp mà không chấp (nghĩ) đến đắc đạo thành Phật
(tức là không bao hàm một tư lợi).
Tiếp đến mới là “Từ, Bi”: yêu
người, mang cho người niềm vui; chia sẻ với người nỗi buồn khổ. Cũng
gọi là “ban vui, cứu khổ” và cuối cùng là “Hỉ”: chia sẻ niềm vui với
người. Vô lượng tứ coi “Hỉ” là tâm khó thực hiện nhất vì bản tính con
người có thể muốn làm cho người khác vui (“Từ”, ban vui) hay muốn sẻ
chia nỗi buồn của người khác (“Bi”, cứu khổ) nhưng hay ganh ghét, rất
khó chia sẻ khi thấy kẻ khác thành đạt, vui vẻ. Có lẽ điều đó cảnh báo
những nhóm cộng sự thường gắn bó đoàn kết khi gặp khó khăn hoạn nạn
nhưng lại dễ tan rã phân hóa khi bắt đầu gặt hái thành công??? Trở
lên là tóm tắt một trong những (tạm gọi là) giáo lý nhà Phật mà hết
thảy chúng ta, những người có thiện tâm - hay thậm chí là kẻ ác tâm(?)-
đều thấy đúng, thấy hợp lẽ. Nhưng tại sao tôi lại nói là “phi thực”? Vì
kể từ khi Phật Đà ra đời đến nay, đã gần 3000 năm, Phật pháp đã truyền
đi khắp thế giới, hầu như không ai chỉ trích giáo lý nhà Phật, thậm chí
nhiều quốc gia ở nhiều giai đoạn phát triển đã coi Phật giáo là quốc
giáo, mà chưa từng đâu có một xã hội đã được... “Bồ tát hóa”, nghĩa là
người người có triệt để Phật tính như Bồ tát?
Có nhiều nguyên do
trong đó có nguyên do căn bản là quy luật phát triển của xã hội song
hành với những cuộc đấu tranh, thậm chí là cạnh tranh khốc liệt. Trong
phạm vi thế giới thì nước lớn lấn át, thôn tính nước nhỏ; trong phạm vi
quốc gia thì các nhóm lợi ích thôn tính nhau, trong phạm vi một nhóm
người thì ganh ghét, triệt hạ nhau... Ngay thế giới tự nhiên cũng phải
đấu tranh sinh tồn, bất chấp tư duy: Cây cối phải vươn cao để đón ánh
sáng mặt trời; loài thú nào không đủ mạnh ắt phải tuyệt chủng (có câu
“cá lớn nuốt các bé”)...
Xã hội bao gồm những tế bào là gia
đình, trong đó ông bà cha mẹ bươn chải để nuôi con cháu khôn lớn và
chung tay xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ cuộc sống cộng đồng. Những
hoạt động đó bao hàm cạnh tranh theo những cấp độ khác nhau, (với những
mục đích dường như bản năng): để có nhiều tiền hơn cho nhu cầu của gia
đình, cần đua tranh vào những vị trí có nhiều thu nhập; để tăng thu
nhập từ hàng hóa nông sản cần cạnh tranh về chất lượng sản phẩm với
nhau... Kết quả là một xã hội phát triển, cho dù kèm theo đó là những
tiêu cực không tránh khỏi như kẻ này thế chỗ kẻ khác một vị trí làm
việc; hàng hóa người này khiến người khác ế ẩm thua lỗ, phá sản...
Trở
lại việc thực hành “Tứ vô lượng tâm” như trên, nếu ai ai cũng trở nên
toàn thiện theo đúng như vậy, thử hỏi động cơ nào cho xã hội phát
triển, của cải đâu cho người khất thực vì lúc đó ai ai cũng đã... trở
thành kẻ khất thực rồi. May thay là không thế, nếu không còn đâu người
ngồi thuyết giảng về (chẳng hạn như) “Tứ vô lượng tâm” (?). Vả chăng,
con người cần ăn uống để tồn tại, không sát sinh (theo nghĩa “chúng
sinh” của nhà Phật thì từ hoa quả, cây cối làm thực phẩm đến động vật
cung cấp dinh dưỡng, nghĩa là bao hàm cả “chay” và “mặn”) thì làm sao
sống, nói chi đến hành Phật pháp? Thế mới nói “Phật tính phi thực” vậy.
Tuy
nhiên, như ta dễ thấy, Phật giáo vẫn phát triển, giáo lý nhà Phật vẫn
được đón nhận và thực tế đạo Phật có tính xã hội hóa cao nhất, gần gũi
với con người nhất so với đa số tôn giáo hiện hành. Trong khi các tôn
giáo khác thường đòi hỏi người ta phải từ bỏ (cải đạo) để gia nhập,
thậm chí là phải “tử vì đạo” thì Phật giáo luôn đón nhận “thập loại
chúng sinh”, cho dù họ đang tồn tại ở môi trường xã hội nào. Ngoài ra,
có lẽ một phần do sự không hoàn hảo (phi thực) của Phật tính ở đa số
con người, mà xã hội không ngại hướng về Phật tính? Vả chăng, cứ cho là
mười phần, nếu con người đạt được 5 phần những gì kinh Phật răn dạy, há
đã chẳng là quá tốt cho xã hội rồi ư?
Công nhựn sức viết của bác thật đáng khâm phục! Sao mà lũ..."hơi" trẻ bọn e lại "lười nhác" đến thế chứ... (Tuy bài này e đọc mà đau hết cả đầu để tư duy mà cũng chẳng biết có hiểu được hết ý tứ của bác không nữa..híc..)
À e hỏi thêm là trường của a thì học khoa nào dễ xin việc ạ? A đang dạy bộ môn gì thế? A dạy ở tất cả các khoa hay 1 khoa thôi? hì...vì e chẳng biết gì về HVKTQS cả mà!
Đọc sách xong, thấy có hứng thì viết đại ra ý mà, em H ạ. HVKTQS tách từ Bách khoa ra từ ngày 28/10/1966 nên cấu trúc khoa ngành... hệt như thế, nghĩa là một trường kỹ thuật với đủ ngành nghề như BK, chỉ khác là có thêm một số ngành về khí tài quân sự.
Anh ở khoa Cơ khí, dạy cho các lớp ngành cơ (xe, chế tạo máy...) nhưng vì dạy thêm một môn toán cơ nên dạy cả cho các lớp Xây dựng, Cầu đường. Ngành mà SV ưa thích là CNTT, vô tuyến, hữu tuyến... Nhưng dễ xin việc thì lại nhờ ở tài năng và may mắn nữa, em ạ.
Mother hen ship 23:28 06-09-2009
Công nhựn sức viết của bác thật đáng khâm phục! Sao mà lũ..."hơi" trẻ bọn e lại "lười nhác" đến thế chứ... (Tuy bài này e đọc mà đau hết cả đầu để tư duy mà cũng chẳng biết có hiểu được hết ý tứ của bác không nữa..híc..)
À e hỏi thêm là trường của a thì học khoa nào dễ xin việc ạ? A đang dạy bộ môn gì thế? A dạy ở tất cả các khoa hay 1 khoa thôi? hì...vì e chẳng biết gì về HVKTQS cả mà!
ngochungqs200209:57 07-09-2009
HVKTQS tách từ Bách khoa ra từ ngày 28/10/1966 nên cấu trúc khoa ngành... hệt như thế, nghĩa là một trường kỹ thuật với đủ ngành nghề như BK, chỉ khác là có thêm một số ngành về khí tài quân sự.
Anh ở khoa Cơ khí, dạy cho các lớp ngành cơ (xe, chế tạo máy...) nhưng vì dạy thêm một môn toán cơ nên dạy cả cho các lớp Xây dựng, Cầu đường. Ngành mà SV ưa thích là CNTT, vô tuyến, hữu tuyến... Nhưng dễ xin việc thì lại nhờ ở tài năng và may mắn nữa, em ạ.