UK - Chuyện lạ nước Anh

Tòa án tối cao (http://www.supremecourt.gov.uk) của Vương quốc Anh cổ kính lại rất mới, vì vừa hoạt động chính thức kể từ ngày 01.10.2009. Và biểu trưng của Tòa gồm 4 bông hoa đặc trưng cho 4 vùng England, Scotland, Wales, Northern Ireland - UK. Trước đó, Nghị viện (Appellate Committee of The House of Lords) đảm nhiệm chức năng TATC này.

Nghe cách đây vài ngày, bạn người Anh (Jonathan) cùng lớp mình cho hay nhân lúc có Presentation của lớp. Mình hỏi về mối quan hệ giữa hệ thống tòa án, cảnh sát của UK (gồm 4 nước và chủ thể England, Scotland, Wales, Northern Ireland) thì hay là Tòa tối cao có thẩm quyền với 4 chủ thể của UK nói trên, trừ lĩnh vực hình sự của Scotland do tòa án cấp cao của họ tự giải quyết- họ cũng đặc thù về hệ thống luật pha trộn civil law và common law (luật thành văn và thông luật - án lệ).

UK cũng không có 01 bản Hiến pháp thành văn, nghĩa là không có đạo luật mà hiệu lực của nó là tối cao, các đạo luật ban hành sau lấy đó làm căn cứ. Mình hỏi chủ đề này, Jonathan nói, người Anh không quan ngại vì điều này. Thậm chí nếu có Hiến pháp, đây có thể là sự cứng nhắc (rigid-từ nguyên văn) gây trở ngại cho phát triển, ví dụ Điều 9 Hiến pháp Nhật không cho phép lập quân đội, chỉ là lực lượng phòng vệ, nay Nhật dù có nỗ lực cũng không dễ sửa đổi.

Người Anh-English bị người Scotland-scots ghét, dù họ ùng là dân UK (United Kingdom) nếu bạn nói are you English? Trước mặt người Scotland thì coi chừng bạn bị ghét ngay. Jonathan nói, có lần 1 anh ở kí túc trường ĐH Edinburgh của bạn ấy, hét lên định đánh cậu, vì tưởng là English, nhưng bạn nói đúng giọng, ngữ điệu Scots nên mới thoát được (Jonathan sinh ra ở Manchester-sống ở London).

4 nước – countries trên tạo ra Vương quốc Anh và Bắc Ailen – UK, tuy nhiên 3 nước Scotland, Wales, Northern Ireland có đủ 3 nhánh quyền lực Nghị viện, chính phủ, tòa án riêng. Riêng England không có cho riêng mình các cơ quan này, đôi khi dân England nghĩ là họ thiệt thòi... Nghị viện, Chính phủ Anh đóng ở London England là cơ quan quyền lực của chung cho UK.

Sự độc đáo và mô hình liên kết hay liên minh của 4 quốc gia, chủ thể làm nên liên hiệp vương quốc UK cho mỗi bang có sự tự do nhất để chọn hướng phát triển; nên dễ hiểu công dân mỗi nước nhỏ-bang có xu hướng tự tôn về cá thể của mình, họ không hài lòng nếu bạn tưởng họ đều là English dù họ thuộc nước UK.

So sánh thấy rõ USA cũng có các bang, Canada có các tỉnh – bang, Úc cũng có các bang…Cũng mô hình này, nước Nhật lập ra 47 Prefecture, có Governor đứng đầu. Hiến Pháp Nhật gọi chính quyền địa phương là the local government và với quyền tự trị - autonomy là đặc trưng nổi bật nhất. Mỗi bang - địa phương như là nhà nước nhỏ đã tỏ rõ ưu điểm, phát huy tự do, tự định ra chính sách, luật pháp phù hợp văn hóa, phong tục và khả năng bản thân của dân cư mỗi miền, vùng. Họ hiểu mình cần gì, và xác định cơ chế hoạt động cho chính mình hơn là chính phủ ở trên cao.

NHL

Tham khảo:

 http://en.wikipedia.org/wiki/Supreme_Court_of_the_United_Kingdom

http://www.supremecourt.gov.uk/news/index.html

Note:

The constitutional reform Act of 2005: On 12 June 2003 the Government announced that the office of Lord Chancellor would be abolished and the Appellate Committee of the House of Lords would be replaced by a new Supreme Court of the United Kingdom.