Diễn viên HOÀI AN: “Duyên GIÀ” trên phim ảnh

* TRẦN TÂN thực hiện

(Bài đăng trên Báo BDCT – ngày 11/5/2008).

“À, cô diễn viên Hoài An nè, cổ còn trẻ ghê mà chuyên đóng những vai bà già không hà. Nhìn cái má lún đồng tiền của cổ là tui nhận ra ngay…”. Đây là mẩu đối thoại mà diễn viên điện ảnh Hoài An được nghe đi nghe lại rất nhiều lần mỗi khi ra ngoài đường. Có lẽ vì Hoài An ngoài đời khác xa với trong phim: trẻ trung, sôi động, không giống tí nào so với các vai diễn trong những bộ phim truyền hình mà khán giả đã từng xem qua…

      Ba là người Bình Định, mẹ là người Thái Bình, Hoài An được sinh ra tại nông trường An Khánh - Hà Tây. Năm Hoài An lên 5 tuổi, cả gia đình dời vào sinh sống tại Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang. Có lẽ chính “quê hương thứ hai” này đã thấm đậm và hình thành nên tính cách của một Hoài An mặn mòi và mộc mạc chính gốc của dân miền Tây, không có nét gì của một cô gái Bình Định hay Hà Tây, mà chỉ còn chút “dư âm” là Hoài An có thể nói được tiếng quê mẹ và quê cha khá chuẩn. “Đó cũng chính là lý do vì sao tôi rất giỏi môn Chính tả và môn Văn khi còn ngồi học trên ghế nhà trường”, Hoài An bộc bạch.

Vạch kế hoạch cho mình là sẽ đi học may để làm bà chủ của một tiệm may nho nhỏ, rồi học thêm nghề thêu máy để có khách hàng nhiều hơn, chính Hoài An cũng không ngờ có ngày mình “bén duyên” với điện ảnh (mặc dù đây là sở thích của chị từ lâu lắm rồi). Khi nhắc đến “ngày nhập môn”, Hoài An vẫn còn những xúc cảm lạ lẫm và thú vị như ngày nào: “Lúc đó, tôi nhút nhác lắm, không dám đi đâu xa nhà; một mình lên Sài Gòn, vừa dò bản đồ vừa đi tìm địa chỉ văn phòng Hội Điện ảnh TP.HCM - nơi đang diễn ra cuộc thi “Những gương mặt triển vọng” vào năm 1994. Nhìn thấy ai ai cũng diện đẹp và chuẩn bị chu đáo các “đạo cụ” cho tiết mục diễn tiểu phẩm của mình, trong khi đó, tôi thì không có sự chuẩn bị nào ngoại trừ bài thơ “Tuổi mười lăm” mà tôi vừa học thuộc vào buổi tối hôm trước. Thế nên tôi cứ trốn mãi, không dám bước vào thi khi Ban tổ chức đọc đúng tên của mình. Đến khi mọi người thi xong hết, tên tôi được gọi lần cuối cùng giống như một “ân huệ” trước khi kết sổ, tôi mới rụt rè bước vào phòng thi. Kết quả thật bất ngờ: tôi đã trúng tuyển, với vai diễn cô giáo dạy học trò, mà “học trò” trong tiểu phẩm tôi dự thi lại chính là những người trong ban giám khảo hôm ấy… Sau đó, trong thời gian theo học, tôi có nhiều cơ hội để thực tập và diễn trong các tiểu phẩm, tham gia đóng các vai quần chúng trong nhiều bộ phim do bạn bè giới thiệu và những buổi đi quay hoạt cảnh cho các video clip ca nhạc, karaoke. Hầu như trong những hoạt cảnh đó, tôi đều được giao vào vai… gái quê. Tôi cũng không nghĩ đó là “định mệnh”, cho tới khi tôi được mời vào một vai thật sự có “đất diễn” và có số phận hẳn hoi: nhân vật Sen, trong bộ phim truyền hình dài tập đầu tiên của Hãng phim TFS “Người đẹp Tây Đô”. Và sau đó là hàng loạt vai diễn trong các phim: “Đất phương Nam”, “Tổ quốc tiếng gà trưa”, “Hai cô gái và cục bướu”, “Hải Nguyệt”, v.v… toàn mặc áo bà ba với những vai nông dân nghèo khổ”.

Hoài An (phải) vai Hai Thắm lúc còn trẻ và Kim Ngân (vai Chín Hoa) trong phim “Hai mảnh đời”

Hoài An vai Hai Thắm (lúc về già) trong bộ phim “Hai mảnh đời”

Năm 1998, vì muốn có một cuộc sống ổn định, Hoài An lập gia đình. Và để làm tròn bổn phận của một người vợ, người mẹ, Hoài An đã chấp nhận gián đoạn sự nghiệp đóng phim của mình trong một thời gian dài. Vốn là nghiệp dĩ, một khi đã theo thì khó lòng thoát được, thế là Hoài An đã quay trở lại với nghề sau cuộc hôn nhân không hạnh phúc kéo dài suốt 4 năm. Trong khoảng thời gian ấy, Hoài An buộc phải “đi đường vòng” khi làm thêm khá nhiều việc - vừa làm phóng viên cho báo Điện Ảnh TPHCM vừa làm trợ lý đạo diễn cho các chương trình ca nhạc, vừa làm trợ giảng cho lớp diễn viên của Hội Điện ảnh TP -  trước khi được khán giả nhớ đến và được mời vào những vai diễn trong các bộ phim truyền hình sau này.

Vai diễn bà Hơ Lem của Hoài An trong bộ phim “Lửa đáy hồ”

“Tái xuất” trở lại với vai Loan trong bộ phim “Xóm cũ”, rồi Chị Bé trong phim “Phố Hoài”… là những vai diễn bà mẹ có con nhỏ, Hoài An đã lấy nhiều nước mắt của khán giả đồng thời lấy luôn được cảm tình của họ, kể cả của những người trong giới điện ảnh. Những vai diễn đến với Hoài An ngày một nhiều hơn, tiền cát-sê cũng khá hơn, làm cho những khó khăn của cuộc sống “gà mái nuôi con” của chị dần nhẹ gánh hơn. Hoài An đã có thể yên tâm, tạm quên đi chuyện cơm áo gạo tiền để sống hết mình cho các vai diễn trong phim đòi hỏi càng lúc càng khó hơn, lớn tuổi hơn và bi kịch hơn. Thay thế cho những vai diễn thiếu nữ duyên quê năm xưa là những vai diễn bà mẹ - hiền lành và đau khổ có, dữ dằn và lẳng lơ cũng có - lối diễn xuất của Hoài An ngày càng chững chạc và sâu sắc hơn. Người xem có thể nhìn thấy Hoài An đang “sang” trong bộ phim này, chuyển kênh truyền hình thì lại thấy Hoài An tảo tần, xác xơ trong bộ phim khác. Phải chăng, chính cuộc hôn nhân bất hạnh kia đã giúp Hoài An có nhiều vốn sống hơn trong những vai diễn đồng cảm với mình? Hoài An nhẹ gật đầu, thổ lộ: “Có lẽ đúng vậy, tôi thấy mình bây giờ lấy tâm lý để đóng những cảnh khóc nhanh hơn so với hồi trước nhiều. Có khi do hoàn cảnh của nhân vật thật sự xúc động, nhưng cũng có khi là do những hồi tưởng trong ký ức quá khứ đau buồn của tôi”.

Hoài An trong bộ phim “Chuyện tình công ty quảng cáo”

Tham gia đóng rất nhiều phim, nhưng Hoài An lại được khán giả “nhận diện - kêu tên” kể từ vai diễn Bà Diệp trong bộ phim truyền hình nhiều tập “Ngã rẽ cuộc đời”. Đó là một người mẹ hiền lành, giỏi giang, nhưng vì bất mãn sau lần hôn nhân bị tan vỡ do gia đình ép buộc mà bà phảu rút lui khỏi việc kinh doanh, suốt ngày ngồi trong phòng thêu thùa, an phận và chỉ đồng ý quay lại chốn thương trường khi thấy gia đình có nguy cơ bị phá sản. Bà hiểu ra rằng, chính cách thương con, chìu con mù quáng của bà đã vô tình đẩy đứa con gái đi lầm đường, lạc lối… Chính sự thể hiện xuất sắc của vai diễn bà Diệp trong bộ phim này lớn hơn tuổi thật của Hoài An ngoài đời khá nhiều đã “đóng khung” Hoài An trong những vai-diễn-bà-mẹ kể từ dạo ấy.

Hoài An (vai bà Kim) và nghệ sĩ Tấn Thi (vai ông Việt) trong bộ phim “Gọi giấc mơ về”

Tuổi đời còn trẻ mà tại sao phải hóa thân vào nhiều vai già như thế, liệu chị có gặp khó khăn và trở ngai nào không? Đem thắc mắc này hỏi Hoài An, chị tâm sự: “Dĩ nhiên là có rồi. Nhưng già như thế nào - già khổ hay già sướng, già bình dân hay già bệnh tật - thì hoàn toàn khác nhau. Đâu phải hễ là già thì diễn viên cần phải đi đứng chậm chạp thôi là đủ. Tôi vốn không được học khóa hình thể nào trong trường chính quy nên tôi phải luôn để ý những người xung quanh mình và tự học hỏi qua những gì tôi đã được chứng kiến. Trong một vai diễn mới nhất - bà Hậu trong bộ phim truyền hình nhiều tập “Câu chuyện pháp đình” (đang quay trên phim trường) - một người mẹ của hai cậu con trai đang trong độ tuổi trưởng thành. Mặc dù đang mang trong mình căn bệnh viêm túi mật và đau khớp gối, nhưng hàng ngày bà vẫn quảy gánh ve chai xuôi ngược khắp hang cùng ngõ hẻm với hy vọng cố gắng dành dụm tiền cho cậu con trai út đang học đại học. Đổi đời nghèo khó, nhưng giấc mơ bình thường ấy đã sụp đổ tan tành… Tôi quá thương cho nhân vật này, nghĩ tới mẹ mình và thương mẹ nhiều hơn. Cho nên, khi HTV phát sóng bộ phim này trong thời gian tới, khán giả nhìn thấy dáng dấp của bà Hậu như thế nào thì đó chính là dáng dấp của mẹ tôi ngoài đời”.

Chuyên viên hóa trang Thanh Bình (trái) đang hóa trang cho vai diễn bà mẹ của Hoài An trong bộ phim “ Câu chuyện pháp đình” (phim mới đang quay)

Càng về sau này, Hoài An càng được nhiều đạo diễn “ngắm” vào những vai diễn có số phận éo le, đau khổ và bi đát, khiến cho Hoài An phải… vừa mừng, vừa lo. Mừng vì được đạo diễn tin tưởng giao phó trách nhiệm nặng nề và lo vì e ngại không biết vai diễn có quá sức đối với mình và có hoàn thành được hay không. Khóc nhiều và lớn tuổi hơn nhiều khi hóa thân vào những nhân vật khác nhau trên phim ảnh, đó là sự “thăng tiến” thấy rõ nhất kể từ khi Hoài An quay trở lại với nghiệp diễn. Có thể kể sơ qua các vai “lão” mà Hoài An đã hóa thân trong nhiều bộ phim đã phát sóng thời gian qua như: bà Hai Thắm - nhân vật trải dài từ 26 đến 58 tuổi trong phim “Hai mảnh đời”, mẹ Ba Dương - nhân vật từ lúc mang thai, chồng chết cho đến lúc người con trưởng thành - trong phim “Dưới cờ đại nghĩa”, bà Hơ Lem - vợ của già làng - trong phim “Lửa đáy hồ”, v.v… Còn lại đa số đều là những vai bà mẹ tuổi trung niên với nhiều tính cách khác nhau như: bà Diệp trong “Ngã rẽ cuộc đời”, bà Kim trong “Gọi giấc mơ về”, bà Lành trong “Tường Vi mong manh”, bà Ba Thời trong “Cay đắng mùi đời”, v.v… Với Hoài An, vai diễn nào cũng thích hợp, cũng “ra vai”, đơn giản vì Hoài An không diễn mà đã cùng sống và cùng đau với những nhân vật của chị. Hoài An tâm sự: “Đóng riết những vai hiền, sợ khán giả thấy mình đóng vai nào thì biết chắc vai đó sẽ khổ, sẽ khóc nữa, nên đôi lần tôi muốn thay đổi hình tượng để cho vai diễn của mình được lạ hơn. Điển hình là lúc đóng vai bà Kim trong bộ phim truyền hình nhiều tập “Gọi giấc mơ về”, tôi có khoe với mọi người là tôi được đóng vai phản diện. Ai ai cũng đều e ngai tôi sẽ không đóng ÁC được, mà nếu có đóng được thì người xem cũng không thể GHÉT được vì… mặt tôi hiền quá. Nhưng kể từ tập thứ 10 trở đi thì tôi liên tục nhận được những lời khen từ bạn bè, đồng nghiệp và khán giả cho vai diễn phản diện này trong phim”.

      Có thể thấy Hoài An đã có thêm được một niềm vui nho nhỏ, rằng: từ đây trở về sau, khán giả sẽ phải theo dõi từ đầu đến cuối bộ phim mới đoán được tích cách trong vai diễn của Hoài An, đồng nghĩa với kết thúc của những bộ phim có Hoài An tham gia sẽ luôn là một bất ngờ thú vị dành cho những khán giả hướng lòng về phim Việt.

(Ảnh minh họa kèm bài do Diễn viên HOÀI AN cung cấp)