TRUYỀN THUYẾT TRẠNG LƯỜNG

             Bức vẽ chân dung Lương Thế Vinh (từ xưa để lại)                     

                                    CHÓ ĐÁ VẪY ĐUÔI

     Truyện kể rằng: Xưa ở một làng nọ thuộc đất Nam Xang (nay là Lý Nhân ,Hà Nam) có một cậu bé học hành thông minh.

     Một hôm, trên đường đi học, cậu thấy con chó đá bên đường vẫy đuôi mừng.về thưa với cha, cha dặn:"Nó biết vẫy đuôi, tất biết nói.Con thử hỏi nó xem tại sao mừng".Cậu bé làm theo lời cha. Quả nhiên chó đá trả lời: "Tôi mừng vì cậu sẽ đỗ trạng nguyên".Cậu về thưa lại với cha. Từ đấy người cha huyênh hoang khoe với láng giềng và hống hách với mọi người.

     Cậu bé lấy làm buồn rầu, tâm sự với mẹ và quyết thay đổi hoàn cảnh bằng cách thác sinh vào một gia đình khác.Mẹ cậu can ngăn không được.Cậu nói với mẹ là sẽ thác sinh vào làng Cao Hương, huyện Thiên Bản. Mẹ cất giữ sách vở cho con và đến làng Cao Hương tìm đến nhà nào có bé mới sinh mà khóc hoài không nin, đó chính là con.

           Về thăm quê Trạng

                                 HÒN ĐÁ NHẬP THẾ

      Ở làng Cao Hương, huyện Thiên Bản có một hòn đá nằm lăn lóc bên đường đã từ lâu.Một hôm có một người khách (người Tầu) đến hỏi mua với giá rất cao, nhưng người làng không bán. Một bà nông dân tên là Triệu, con dâu họ Lương đi làm về  qua, thấy chuyện lạ bèn đạp chân vào hòn đá mà nói rằng: "Hòn đá người ta trả đến tám, chín mươi quan không bán thì để làm gi?"

      Từ đó bà có thai và sinh được một cậu bé khôi ngô tuấn tú, nhưng ngày đêm khóc hoài. Một cụ đồ trong làng đến thăm thấy lạ, nói rằng:" Thằng bé này có lẽ sẽ làm nên sự nghiệp, nên đặt tên cho cháu là Thế Vinh'. Ít lâu sau người khách lại đến xem hòn đá và nói bây giờ thì một trinh tôi cũng không mua.Thì ra, trước đây ông xem thiên văn thấy hồn trạng nhập vào hòn đá, bây giờ hồn trạng đã thăng còn mua làm gì nữa.

      Lại nói về bà mẹ Nam Xang, theo lời dặn của con, bà đến làng Cao Hương, quả nhiên có một đứa bé sinh ra cứ khóc hoài. Bà vào xin bế ẵm thì đứa bé nín ngay lập tức.Từ đó bà ở lại làm mẹ nuôi. Khi Thế Vinh lớn lên, học hành rất thông minh. Theo lời dặn của con, bà mẹ Nam Xang về đào hũ tiền trước kia con cất dấu và sách vở mang đến để con tiếp tục học tập. Một người cha nhân đức và hai người mẹ thương yêu chăm sóc một đứa con thông minh trở thành Trạng Nguyên Lương Thế Vinh sau này.

                                 VĂN TINH TIÊN ĐÒNG GIÁNG THẾ

       Tục truyền rằng khi Quang Thục Hoàng Thái Hậu (Ngô Thị Ngọc Giao) khi còn là Tiệp dư vua Lê Thái Tông, đi cầu tự, chiêm bao lên gặp Thượng Đế. Thượng Đế sai một tiên đồng xuống làm con Thái Hậu. Tiên đồng ngần ngại không chịu đi, Thương Đế giận, lấy cái hốt ngọc đánh vào trán chảy máu (sau này vua Lê Thánh Tông có vết ở trán). Tiên đồng chịu đi nhưng xin cho một tiên đồng khác xuống làm bầy tôi. Thượng Đế liền cử Văn Tinh xuống theo.Văn Tinh từ chối liền bị Thượng Đế lấy tay ấn manh vào vai và ép phải nhận chiếu chỉ. Sau này , Lê Thánh Tông lên ngôi vua, Thái Hậu kể lại chuyện chiêm bao. Vua bèn cho sứ đi tìm, nhưng không thầy. Khi Lương Thế Vinh đậu trạng nguyên, vào bái yết, Thái Hậu thấy Trạng vai lệch, bèn nói :"Đúng là người mà Thượng đế phái xuống phò Vua". Nhà vua vui mừng khôn xiết khi thấy tài năng của Trạng và trọng dụng. Từ đó hai người gắn bó vua tôi cùng xây dựng một triều đại thịnh trị, vững nước yên dân, triều đại Hồng Đức!

                                                                                                 (Còn tiếp)

                                 Đền thờ Lương Thế Vinh tại làng Cao Phương

                                                                                                 (Còn tiếp)