Không tên 02

Sao

Mây cao

Mưa ào ào

Rừng lá lao xao

Biển sóng vỗ rì rào

Xuân về tươi thắm mai đào

Chim ca bướm lượn quanh vườn ao

Nhà cao đường rộng , cổng nay đón chào

Người công sửa lối , từng đoàn Tầu tiến vào

Thập phương tứ xứ , dân nhốn nháo chào hội Hoa

Trích đoạn ....Qua được ải Nam Quan, Mạc Đĩnh Chi cùng sứ bộ lên đường. Đến Bắc Kinh gặp đám triều thần nhà Nguyên, chúng thấy ông nhỏ bé, xấu xí nên tỏ vẻ khinh thị. Viên tể tướng nước ấy mời ông vào phủ nói chuyện. Trên bức tường phía cửa sổ có thêu một con chim sẻ sắc vàng trông rất giống con chim thực đậu trên cành trúc. Mạc Đĩnh Chi bèn tiến lại gần đưa tay định bắt chơi, khiến các quan nhà Nguyên cả cười, chê là ngớ ngẩn, Mạc Đĩnh Chi biết là mình lầm nhưng không thèm nói nửa lời, kéo luôn tấm trướng xé toạc ra. Tất cả mọi người đều kinh ngạc nhìn ông, bấy giờ Mạc Đĩnh Chi mới ung dung nói :

- Trúc là bản sắc của người quân tử mà tước ( chim sẻ ) là hình dáng kẻ tiểu nhân. Thế mà xem bức tranh này lại thấy tiểu nhân đè lên quân tử! Tôi e rằng ở quý quốc đạo của tiểu nhân lớn làm mất đạo quân tử đi, nên tôi phải vì thánh đế nà hủy bức tranh này.

Câu giải thích của Trạng khiến cho ai nấy phải khiếp phục vì tài hùng biện hơn đời.

Vua quan nhà Nguyên còn tổ chức nhiều cuộc thi thơ, đối để thử tài Mạc Đĩnh Chi và lần nào ông cũng tỏ ra xuất sắc, giữ được danh dự cho nước mình.

Thời gian đi sứ, có lần Mạc Đĩnh Chi cười lừa dạo phố, chẳng may con lừa của ông xô phải con ngựa của một viên quan địa phương. Viên quan này bèn nắm lấy cương lừa đọc :

Xúc ngu kỵ mã, đông di chi nhân dã? Tây di chi nhân dã? ( nghĩa là: Xô vào ngựa của ta? Người là rợ ở Đông hay ở Tây đó? )

Mạc Đĩnh Chi đáp liền:

Áp dư thừa lư, Nam phương chi cường dư? Bắc phương chi cường dư?

  ( nghĩa là: Ngáng đầu lừa của ta à? Đã chắc gì phương Bắc mạnh hay phương Nam mạnh ).

Viên quan nhà Nguyên thấy thái độ cứng cỏi của ông cũng không dám làm quá hơn nữa.

Biết rằng dùng câu đối không áp đảo nổi ông, đám quan quân nhà Nguyên lại xoay sang môn khác. Vừa khi ấy trong cung có bà hậu phi mất, họ liền tâu vua Nguyên cử ông vào đọc văn tế.Khi ông vào quỳ trước linh vị người ta  mới đưa tờ chúc văn cho ông. Mở ra Mạc Đĩnh Chi chỉ thấy ghi bốn chữ ''nhất''! Biết họ lại thử mình lần nữa , nhưng ông vẫn trịnh trọng đọc ngay lên rằng:

               Thanh thiên nhất đóa vân

                Hồng lô nhất điểm tuyết

                Thượng lô nhất chi hoa

                 Quảng hàn nhất phiếm nguyệt

       Y! Vân tán, tuyết tiêu, hoa tàn, nguyệt khuyết!

( nghĩa là: Trời xanh một đám mây, lò hồng một điểm tuyết, thượng uyển một cành hoa, cung Quảng một vùng nguyệt. Ôi! Mây tản, tuyết tiêu, hoa tàn, trăng khuyết! ).

Bài văn thật tài tình, có mỗi bốn chữ nhất mà nói trọn được cuộc đời người phụ nữ đẹp khiến cho tất cả vua quan nhà Nguyên đều phục là bậc thiên tài. Vua Nguyên liền phê cho Mạc Đĩnh Chi là ''Lưỡng quốc trạng nguyên''( Trạng nguyên hai nước ).

Đời làm quan của Mạc Đĩnh Chi rất trong sạch. Cách cư xử, ăn uống của ông cũng giữ gìn mực thước, nên được bạn bè và vua chúa tin yêu. Đã có lần vua Trần Minh Tông thử tính tình ông, sai một người bỏ trước nhà Mạc Đĩnh Chi mười bó tiền vào lúc đêm hôm khuya khoắt không ai biết. Mạc Đĩnh Chi dậy sớm không biết tiền của ai vội vàng vào tâu vua. Vua phán rằng:

Tiền không có chủ thì khanh cứ việc lấy, chớ có hề chi.

Song Mạc Đĩnh Chi vẫn khăng khăng không nhận, xin nhà vua cho sung vào công quỹ. Câu chuyện truyền ra , triều thần và dân chúng đều ca ngợi.......

Thật ra thì học vấn của Mạc Đĩnh Chi còn thua xa với các Xếp ngày nay(Tiến sĩ,Thạc sĩ,Giáo sư), chỉ có điều là ông ăn uống giữ gìn mực thước còn các Xếp thời nay chỉ thích ăn sống uống tươi thôi ( gỏi cá, gỏi tôm, máu ba ba, máu rắn tươi hòa rượu thế nó mới hăng.....)