Chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm    Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà                                 (Cụ Đồ Chiểu)

*

Tiếng nói phê bình nóng bỏng: Bauxit Tây Nguyên đôi lời thưa lại…

Vũ Ngọc Tiến

Thưa ông TBT báo Văn nghệ và tác giả Lã Thanh Tùng! Lâu rồi, tôi ít đọc báo Văn nghệ, dù trong danh mục báo đặt hàng tháng có đủ cả Văn nghệ (VN) lẫn Văn nghệ trẻ (VNT) chỉ như một nếp quen nghề nghiệp mà thôi. Có chăng, tôi chỉ lướt qua tờ VNT may ra còn có bài đáng đọc. Lý do vì sao thì tự ông TBT và Ban thư ký báo VN quá rõ, khỏi cần nhắc lại cho mất lòng nhau.

NV Vũ Ngọc Tiến (Ảnh VNN)

Lần này, sau chuyến đi thị sát ông bạn láng giềng Trung Hoa bằng ô tô, tàu lửa, ăn quán cơm bụi, ngủ nhà trọ bình dân hơn nửa tháng trời, tôi muốn viết một cái gì đó về mô hình cải cách mà những kẻ sô vanh đại Hán đang vỗ ngực rằng hết Việt Nam đến Nga đang phải học mót!

Song thật bất ngờ, nhạc mẫu tôi, một cụ già 90 tuổi cầm tờ VN số 44 (31/10/2009) đến đặt lên bàn viết thở dài bảo tôi: “Con đọc đi! Thật lố bịch và đáng xấu hổ cho văn giới các con có một tờ báo và một tác giả như thế…”. Cụ còn nói thêm những lời nặng nề khác mà tôi không tiện viết ra về cái chuyến đi được TKV bao lót vé máy bay, cơm gà cá gỡ và chắc hẳn có cả chút lộc rơi lộc vãi mà tác giả LTT rề rà kể lại trong “chuyến bay dông bão”, vô cảm trước cơn bão số 9 vừa qua, chỉ toàn lời xu nịnh ông chủ TKV đặt hàng cho bài viết “Bauxit… và những điều khác”!…

Vâng, thưa quý báo và tác giả! Tôi đã đọc kỹ bài viết đó, đăng kín trang 3 và trang 14. Cây bút bi 2 màu của tôi gạch nát cả 2 trang, dưới những lời trơ trẽn, dối trá và cả sự ngu dốt nữa. Cầm lòng không đặng, tôi viết mấy lời ngắn gọn dưới đây, sẵn sàng tranh luận đến cùng với tác giả LTT, ông TBT và Ban thư ký báo VN, kể cả những chuyên gia trong tập đoàn TKV, được tác giả tâng bốc là giỏi nhất, có nhiều năm kinh nghiệm trong nghề địa chất và khai khoáng, chế biến quặng nhôm.

Xúc phạm bạn văn và các nhà khoa học

Mở đầu bài viết, ông LTT lớn giọng chia ra 2 nhóm đối tượng xung quanh vấn đề bauxit Tây Nguyên. Với nhóm ra chủ trương và ủng hộ, tôi miễn bàn bởi dư luận đã nói nhiều, nói kỹ. Với nhóm phản biện, tác giả dùng những lời mỉa mai, xem thường những ý kiến tâm huyết của họ là không thể chấp nhận.

Những quan ngại về môi trường, an ninh quốc phòng, hiệu quả kinh tế và văn hóa bản địa là hoàn toàn có cơ sở, được Võ Đại tướng đồng tình ủng hộ. Trong bài “Tây Nguyên du ký” (6/2009), tôi cũng đã phát biểu tường minh một số điểm. Ông LTT hiểu được bao nhiêu về bauxit mà dám nhận xét nhóm phản biện bằng những lời “những người tự nhận là tỉnh táo, độc lập tư duy, chống tham nhũng, chống độc quyền…” hay “họ nói như bỏ túi một chân lý”…? Ông ta còn nói giễu rằng chúng tôi cảnh báo về bài học môi trường do chính TKV đã từng gây ra ở vùng mỏ than Quảng Ninh như là sự hù dọa dư luận?! Sao ông không biết hay cố tình lờ đi vụ bục nước lò than làm chết 7 người chỉ mới xảy ra cách đây chừng hơn 1 tháng?

Từ năm 1998, cũng chính trên báo VN, trong bài “Lời cảnh báo của tự nhiên”, tôi đã kể ra: vụ bục túi bùn ở mỏ Mạo Khê năm 1995 vùi chết nhiều người; nạn khai thác than thổ phỉ hủy hoại nguồn nước sinh họat duy nhất ở sông Diễn Vọng tại Bắc Mông Dương; bệnh bụi phổi phổ biến trong 70% công nhân và cư dân quanh mỏ khai thác; nguy cơ phá vỡ cân bằng sinh thái khi mỏ lộ thiên Cọc Sáu xuống sâu mới chỉ đạt 150 m dưới mực nước biển, còn bây giờ đã là hơn 300 m…!? Tất cả là sự hù dọa hay bài học nhãn tiền về lề thói làm việc của TKV?…

Sự lố bịch và trơ trẽn của tác giả LTT đạt tới cao trào khi ông thích thú mô tả “Chuyến đi dông bão” của mình trong cơn bão số 9, rồi liền sau đó xu nịnh ông chủ TKV đặt bài: “Phải chăng TKV đang rất an nhiên, tự tại?” Chao ôi cái nhân cách của người cầm bút viết văn!… Ông LTT làm sao che giấu nổi sự thật, khi trong bài viết ông khẳng định rằng khu vực khai thác không chiếm đất thổ cư của đồng bào dân tộc, nhưng ở bức ảnh minh họa số 4 ông lại khoe ra khu tái định cư “bauxit” của người Châu Mạ. Ơ hay, không chiếm đất thổ cư sao phải làm nhà tái định cư cho họ?!…

Sao chép luận chứng KTKT vì dốt hay vì…?

Để tỏ ra mình hiểu biết và khách quan, ông LTT bê nguyên những thông số cơ bản trong luận chứng KTKT của TKV lên báo VN hòng lòe bạn đọc. Xin thưa, chúng tôi – những người phản biện có trong tay đầy đủ bản luận chứng KTKT ấy và nhiều tài liệu liên quan khác. Nhiều nhà khoa học, nhà văn, nhà xã hội học… trong và ngoài nước đã từng phản bác những thông số ông vừa sao chép, nếu không phải là lừa dối thì cũng là ảo tưởng của TKV, đăng tải trên Bauxit VN và nhiều trang Web khác, tôi không muốn nhắc lai thêm phiền lòng bạn đọc. Với tư cách một người viết văn, tác giả bài “Tây Nguyên du ký”, đồng thời nguyên là Kỹ sư Địa vật lý, Chủ nhiệm nhiều đề tài nghiên cứu khoa học, từng có cơ hội khảo sát các mỏ bauxit ở Tây nguyên, Cao Bằng, Lạng Sơn từ những năm 70 của thế kỷ trước, tôi xin nêu vắn tắt vài câu hỏi:

Công nghệ tuyển quặng bauxit của TQ do ông LTT vừa sao chép sơ sài trong bài so với công nghệ của Mỹ, Úc, Hung-ga-ri, cái nào tiên tiến, an toàn môi trường hơn?

Không phải ngẫu nhiên Võ Đại tướng nhắc lại lời khuyên của khối SEV rằng ta không nên khai thác bauxit Tây Nguyên vì lợi bất cập hại. Trong khối SEV, ngoài Liên Xô cũ, Hung-ga-ri là nước có nền công nghiệp luyện nhôm khá phát triển. Năm 1971, tôi cùng anh Lương Bội Lưu chủ trì phương án nghiên cứu thân quặng bauxit ở Tam Lung – Lạng Sơn đã có dịp trao đổi với chuyên gia Hung-ga-ri về công nghệ tuyển quặng, được biết ở Lạng Sơn, Cao Bằng quặng bauxit có nguồn gốc trầm tích, hàm lượng rất cao so với quặng ở Tây Nguyên có nguồn gốc phong hóa trên mặt nên công nghệ chế biến cũng đơn giản, thuận lợi và an toàn môi sinh hơn rất nhiều. Vậy tại sao ta không tiếp tục hơp tác với Hung-ga-ra thí nghiệm khai thác, chế biến ở Lạng Sơn, Cao Bằng mà lại cùng ông bạn “răng cắn đứt môi” TQ dắt nhau vào Tây Nguyên thí nghiệm?

Ông LTT dựa trên tài liệu nào mà dám khẳng định quặng bauxit ở Tây Nguyên tốt hơn ở mỏ Quảng Tây vừa bị đóng cửa? Tôi đã trực tiếp trao đổi với chuyên gia TQ ở Nhân Cơ và thống nhất bauxit Tây nguyên là quặng nghèo, chỉ đạt 9-10% ở Tân Rai, còn ở Nhân Cơ khá hơn tí chút là 10-11%, vậy ông LTT cho dẫn chứng hàm lượng quặng ở Quảng Tây – TQ?

Cái quy trình trong mơ của ông LTT được người ta mớm cho rằng “phải 1 vạn năm nữa, dung dịch chứa bùn đỏ mới thẩm thấu chất độc hại ra khỏi hồ chứa 3 cm đất” đáng tin cậy đến đâu khi bài học môi trường ở TQ còn đang phơi bày ra trên đất nước họ? Mặt khác, diện tích hồ chứa 52 ha đủ đảm bảo nước và bùn đỏ không tràn ra ngoài khi gặp mưa lớn, được lý giải bằng công nghệ hoàn lưu nước khi tuyển là rất nực cười, ngu dốt, ông có dám cùng tôi tranh luận tới cùng?

Về cái gọi là 10 năm hoàn vốn đầu tư, những người phản biện chúng tôi cho là ảo tưởng, thậm chí lỗ nặng, ông LTT khoe đã nghiên cứu nhiều tài liệu trước khi đi, vậy có dám cùng tôi đưa ra dẫn chứng? Tôi chỉ xin mách nhỏ, giá thành quặng thương phẩm trong luận chứng đang cao hơn giá thị trường thế giới. Mặt khác, hàm lượng quặng thương phẩm trên thế giới phải đạt 99%, nhưng TKV ký với nhà chuyển giao công nghệ TQ chỉ đạt 83,6%, thì bán cho ai ngoài TQ? Nếu họ trở mặt thì ta cho đắp chiếu dây chuyền và sản phẩm chăng?

Cuối cùng, xin hỏi trong bài viết ông khoe mình biết quặng bauxit ở Nhân Cơ còn phát triển sang tận Căm-pu-chia sẽ “mở ra triển vọng hợp tác quốc tế” là có ý gì? Riêng tôi cho rằng con đường sắt từ Lâm Đồng xuống Bình Thuận vừa khó làm, tốn kém, còn lâu mới xong, nhưng chương trình thí nghiệm khai thác, chế biến dự kiến năm 2010 hoặc 2011 đã có sản phẩm. Phải chăng TQ đang lừa ta sản xuất hàm lượng 83,6%, chỉ có thể bán rẻ cho họ chở sang Căm-pu-chia, nơi họ đã mua đứt vùng có mỏ quặng 99 năm để rồi nâng tiếp hàm lượng lên 99% bán ra thị trường thế giới qua con đường sắt họ sẽ làm dẫn ra cảng Xi-ha-núc-vin vô cùng nhanh và thuận lợi?

Lời kết

Báo VN, tờ báo văn lớn nhất cả nước mà nửa năm qua im lặng trước một vấn đề hệ trọng của đời sống xã hội khiến tôi và mọi người thất vọng. Nay quý báo bất ngờ lên tiếng với bài của tác giả LTT càng khiến tôi không thể hiểu nổi cái Hội nhà văn của chúng ta là thứ Hội gì đây? Mong chờ hồi âm của ông TBT, BTK báo VN và tác giả LTT để dư luận rộng đường tranh luận. Mấy lời mạo muội khó nghe, xin các quý anh, quý chị bình tĩnh đọc qua thì tôi cám ơn lắm lắm!…

Hà Nội 29/10/2009

VNT

• Nguồn: BauxiteVN.info

-----------------

Ø Xem Thêm:

• Những điều khác (lạ) của họ Lã về Bô-xít  - BAUXIT… VÀ NHỮNG ĐIỀU KHÁC -Bút ký của LÃ THANH TÙNG: http://vn.myblog.yahoo.com/vanph_vanpham/article?mid=1546
• Trận Vọng Cảnh trên Cao Nguyên (Tây Nguyên du ký -Vũ Ngọc Tiến):

http://vn.myblog.yahoo.com/duyanhle76/article?mid=254

_________

Ø Theo dòng sự kiện

(Tham khảo thêm về thảm hoạ hồ chứa bùn khai thác quặng ở TQ)

128 người thiệt mạng do lũ bùn ở Trung Quốc

 - Thứ năm, 11/9/2008, 08:06 GMT+7

Trung tâm cứu hộ địa phương hôm qua cho biết, trận lũ bùn ở tỉnh Sơn Tây (phía bắc Trung Quốc) đã cướp đi sinh mạng 128 người và con số người chết được dự đoán sẽ còn tăng.

Cơ quan quản lý an toàn lao động Trung Quốc cho rằng hoạt động khai thác quặng sắt ở ngọn núi nằm bên trên thị trấn Lâm Phần chính là nguyên nhân gây ra thảm họa lũ bùn trên. Ảnh: Reuters.

 

Hiện còn có 35 nạn nhân bị thương và một số vẫn mất tích. Giới chức cho hay hàng trăm người đang cùng lực lượng cứu hộ tìm kiếm các nạn nhân sống sót, nhưng thừa nhận họ không mấy lạc quan về việc sẽ tìm được thêm người còn sống dưới những đống bùn đặc quánh.

Sự việc xảy ra vào sớm 8/9 tại một mỏ quặng sắt gần thành phố Lâm Phần thuộc tỉnh Sơn Tây. Trận mưa lớn kéo dài khiến một hồ chứa cặn quặng tại khu vực này bị vỡ bờ dẫn đến trận lũ bùn kèm theo đất đá quét qua các ngôi nhà, văn phòng và một khu chợ trong thung lũng phía dưới.

Điều tra ban đầu cho thấy mỏ quặng trên đang hoạt động trái phép và chứa cặn quặng sắt vượt quá trữ lượng quy định cũng như sức chứa của hồ. Chính quyền trung ương Trung Quốc cho biết sẽ tiến hành điều tra cụ thể nguyên nhân dẫn đến thảm họa này.

• Ngọc Quỳnh (theo BBC, Xinhua)

_______

Chùm ảnh: Lũ bùn kinh hoàng ở Trung Quốc, 128 người thiệt mạng...

Cả thung lũng biến thành "hồ bùn" (Ảnh:Tân Hoa Xã )

  Ảnh: Tân Hoa Xã

• Nguồn : Vietnam.net

*

  - Thứ Năm, 11 Tháng Chín 2008 22:47 

128 người thiệt mạng và hàng chục người bị thương sau khi mưa to ở miền bắc Trung Quốc đã gây ra lũ bùn, làm vỡ một hồ chứa rác thải quặng sắt, vùi lấp nhiều căn nhà và gần như tất cả mọi thứ trên đường nó đi qua.

Trận lũ bù xảy ra vào hôm thứ hai vừa qua, tại khu khai thác quặng sắt ở Lâm Phần, tỉnh Sơn Tây, miền bắc Trung Quốc.

Cơ quan quản lý an toàn lao động Trung Quốc cho rằng hoạt động khai thác quặng sắt ở trên một ngọn núi nằm bên trên thị trấn Lâm Phần chính là nguyên nhân gây ra thảm họa lũ bùn trên.

Cho đến nay, cảnh sát đã bắt giam 9 nhân viên của cơ quan khai thác quặng sắt ở đây, trong đó có cả người chủ công ty.

Trận lũ bùn đã vùi lấp cả một làng dưới chân núi.

Hơn 1.100 lính cứu hỏa và cảnh sát, cùng người dân làng đã được huy động để tìm kiếm người sống sót trong đống đổ nát.

Dòng bùn đất đã nuốt chửng cả vùng rộng lớn nhiều km2.

Theo Cơ quan quản lý an toàn lao động, mỏ quặng sắt đã đào một chiếc hồ lớn chứa chất thải quặng ở trên núi. Mưa to kéo dài nhiều ngày khiến chiếc hồ chứa này bị vỡ bờ và tràn ồ ạt xuống thị trấn Lâm Phần bên dưới.

Số lượng người thiệt mạng ban đầu được dự đoán là hơn 30, nhưng cho đến hôm qua, Tân Hoa xã cho biết 128 người đã thiệt mạng. Và con số này còn tăng.

Giọt nước mắt của người sống sót mất người thân.

Một nhà máy điện bị phá hủy trong trận lũ bùn

Chính phủ Trung Quốc cho biết lực lượng cứu hộ ngày hôm qua vẫn đang khẩn trương tìm kiếm người sống sót.

____________

Vấn đề Bauxite: Tranh luận Vũ Ngọc Tiến – Lã Thanh Tùng

30/10/2009 | 5:52 chiều | phản hồi.

Tác giả: talawas blog

Chuyên mục: Thời sự / Spectrum

Báo Văn Nghệ số 44 ra ngày 31/10/2009 đăng bài viết của tác giả Lã Thanh Tùng nhan đề “Bauxite… và những điều khác” (xem toàn văn tại đây). Bauxite Việt Nam có bài phản biện của tác giả Vũ Ngọc Tiến, với lời kết luận: “Báo Văn nghệ, tờ báo văn lớn nhất cả nước mà nửa năm qua im lặng trước một vấn đề hệ trọng của đời sống xã hội khiến tôi và mọi người thất vọng. Nay quý báo bất ngờ lên tiếng với bài của tác giả Lã Thanh Tùng càng khiến tôi không thể hiểu nổi cái Hội Nhà văn của chúng ta là thứ Hội gì đây?”

• Links: http://www.talawas.org/?p=12447