DU LỊCH CHÀY LẬP

Một ngày giữa tháng 11/2009, anh bạn thời chăn trâu nay lấy vợ và định cư ở thôn Chày Lập, xã Phúc Trạch, huyện Bố Trạch (Quảng Bình) gọi điện: “Lúc nào rỗi lên Chày Lập du lịch”.

Lời mời đi du lịch bất chợt của một người bạn được xem là có cuộc sống kém may mắn và khó khăn nhất trong số bạn bè làm tôi không khỏi thắc mắc...

Du ngoạn bằng thuyền kayak trên sông Chày

Anh bạn “lâm tặc” này suốt ngày chúi mũi, chúi mặt trong rừng kiếm miếng ăn từng ngày chưa đủ, quê gốc cách Chày Lập chừng 30km, họa hoằn lắm mới về được một lần, nay lại nói chuyện đi du lịch. Mà có du lịch chăng nữa thì đến Phong Nha chứ sao lại mời đến Chày Lập? Câu nói chắc nịch “lên rồi sẽ biết” của bạn khiến tôi tò mò...

Nằm cạnh đường Hồ Chí Minh nhánh Tây, thôn Chày Lập thuộc vùng đệm của Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha-Kẻ Bàng, án ngữ ngay cửa ngõ phía bắc vào Vườn Quốc gia. Bao quanh là sông và núi, ruộng đồng thì nhỏ hẹp, cuộc sống của người dân nơi đây chủ yếu dựa vào rừng.

Đã bao đời nay, gần như cả làng không có nghề nghiệp gì khác ngoài làm nghề “lâm tặc”, chỉ trừ người già và trẻ nhỏ. Rừng đặc dụng PN-KB luôn là miếng mồi thơm hấp dẫn bao thế hệ người dân trong vùng.

Khi chưa có đường Hồ Chí Minh nhánh Tây, Chày Lập gần như biệt lập với thế giới bên ngoài. Đường đến Chày Lập chỉ duy có chèo thuyền vượt thác hoặc đi bộ cả chục cây số. Dân làng ở đây sống lầm lũi, nghèo đến xác xơ.

Từ khi đường Hồ Chí Minh thông tuyến, cộng với giá gỗ huê (sưa) đạt đỉnh, bộ mặt của Chày Lập đổi thay nhanh chóng nhưng lại tiềm ẩn quá nhiều nguy cơ. Có được chút tiền lấy từ rừng, thanh niên trong làng sinh bao nhiêu thói hư tật xấu.

Trừ những ngày thăm thẳm trong rừng già đốn gỗ còn lại là chuỗi ngày rượu chè be bét, tranh mua, tranh bán, gây hấn, đánh nhau... tình làng nghĩa xóm, an ninh trật tự  đứng trước nguy cơ bị phá vỡ. Ngày xưa, mỗi lần đi công tác ngang qua hay đến Chày Lập, những người lạ mặt như chúng tôi luôn luôn phải dè chừng...

Từ thành phố Đồng Hới ngược đường Hồ Chí Minh theo hướng bắc chừng 50km thì đến ngã ba, chia đường Hồ Chí Minh thành nhánh Tây và nhánh đông tại xã Xuân Trạch (Bố Trạch). Từ đây, rẽ nhánh tây theo hướng nam khoảng 7 km nữa thì đến thôn Chày Lập.

Điều đầu tiên làm tôi ngạc nhiên chỉ sau gần một năm chưa đến Chày Lập, đó là đường làng ngõ xóm sạch sẽ và phong quang, thi thoảng có một vài thùng rác để cạnh đường. Đặc biệt, không còn bóng dáng những thanh niên “lâm tặc” tụm năm, tụm bảy, mặt đỏ như gà chọi vì rượu, sẵn sàng gây hấn với người lạ.

Đứng đón chúng tôi dưới cái cổng chào được làm bằng gỗ, hướng ra đường Hồ Chí Minh nhánh Tây có cái tên rất Tây “Rustic Chay Lap”, với bộ đồ khá bảnh bao, anh bạn tôi chỉ lên tấm biển nói với dáng vẻ rất tự hào: “hiểu chưa nhà báo?”.

Thấy tôi có vẻ ra chiều suy nghĩ, cậu bạn liền giải thích: “Rustic Chay Lap có nghĩa là thôn quê mộc mạc, là thương hiệu của tour du lịch cộng đồng do người dân thôn Chày Lập xây dựng nên. Đến với Chày Lập, du khách sẽ được trải nghiệm bằng cách khám phá những bí mật của thiên nhiên, tham gia lao động cùng người dân bản địa, thưởng thức những món ăn dân dã, ngủ qua đêm trong những căn nhà gỗ bên bìa rừng...”.

Ngôi nhà gỗ nép mình dưới um tùm cây trái

Vừa giới thiệu về tour du lịch của mình, anh bạn vừa dẫn chúng tôi đi trên con đường nhỏ được lát đá dẫn vào một ngôi nhà gỗ um tùm cây trái. Ở đây đang có trên dưới chục người, đa số là nam nữ thanh niên ăn mặc tươm tất và thêm mấy ông Tây xilo xila tỏ ra rất hứng thú. Thấy tôi có vẻ ngạc nhiên, anh bạn giải thích: “Mấy ông Tây đó là người Hà Lan đang nghe giới thiệu về tour du lịch của Rustic Chay Lap đó”.

Ông Võ Xuân Thái - Trưởng thôn Chày Lập cũng có mặt ở đây và rất hồ hởi khi nói về tour du lịch cộng đồng của làng mình. Ông Thái cho biết: Vào cuối năm 2007, tổ chức Counterpart International VietNam (Hoa Kỳ) bắt đầu giai đoạn khảo sát, lên kế hoạch và thành lập mô hình du lịch homestay đầu tiên tại Quảng Bình ở thôn Chày Lập. Dự án đã đầu tư vào đây khoảng 800 triệu đồng dưới hình thức cho vay không lấy lãi để người dân xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ tour du lịch cộng đồng này.

Mục tiêu dự án nhằm giảm mức độ xâm hại đến tài nguyên qua tạo kế sinh nhai cho hơn 160 hộ gia đình đang sống nhờ vào các sản vật từ rừng ở đây.

Bây giờ, thôn Chày Lập đã xây dựng được 3 ngôi nhà gỗ. Một ngôi làm nơi đón tiếp du khách và giới thiệu về tour du lịch, còn lại hai ngôi làm nơi lưu trú cho khoảng 15 khách mỗi lượt. Ngoài ra, dự án còn trang bị cho mô hình hơn 10 chiếc xe đạp leo núi và thuyền kayak.

Từ khi khai trương vào tháng 2/2009 đến nay, Chày Lập đã đón hơn 200 khách, trong đó có 80 khách quốc tế và ngày càng có nhiều công ty du lịch trong nước đặt tour đến với Chày Lập. Hiện mô hình này đã thu hút hơn 20 lao động ở đây tham gia trực tiếp và hàng chục lao động gián tiếp khác.

Để có được như ngày hôm nay, nhân viên dự án đã mở các lớp tiếng Anh, phổ biến nghiệp vụ du lịch buồng, bàn, đón tiếp, cứu hộ du khách khi gặp tai nạn và cho các hộ dân đi tham quan, học hỏi ở các điểm du lịch dạng này trong nước.

Ông Thái tâm sự: “Với mô hình này, chúng tôi đang dựa vào thiên nhiên để mở tour thám hiểm Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng như: Du ngoạn bằng thuyền kayak, thuyền độc mộc trên suối nước Moọc, sông Chày, đi xe đạp, đi bộ xuyên rừng tìm hiểu đời sống chim muông, động vật hoang dã, tham quan động Tiên Sơn, hang Bi Ký, hang Tiên... Việc tham gia “3 cùng” - cùng ở, cùng ăn, cùng lao động với người dân bản địa, mang đậm nét chân quê cho kết quả tốt đến không ngờ”.

Chiếc xe đạp địa hình có thể đưa du khách đến bất kì đâu trong Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng

Chia tay ông Thái, chúng tôi đăng kí thuê mỗi người một chiếc xe đạp và lên đường đến những điểm du lịch đã được hướng dẫn viên ở đây giới thiệu. Trên con đường Hồ Chí Minh nhánh tây phẳng lì, hai bên là những vách núi đá vôi dựng đứng chúng tôi cứ thế tiến thẳng vào Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng.

Đi chừng 5km là đã nhìn thấy suối nước Moọc lấp ló sau những tán cây rừng xanh ngút mắt. Đây là một con suối dài và rộng, nước trong vắt được đổ xuống qua nhiều tầng đá chạy quanh co dưới tán cây rừng tạo nên một không gian huyền ảo, đẹp đến lạ lùng.

Đi khoảng gần 20 phút thì đến đầu nguồn của con suối. Bạn tôi giải thích: “Sở dĩ có tên suối nước Moọc là do nước ở đây mọc ra từ một hố trũng lớn, có thể xuất phát từ các mạch nước ngầm trong lòng núi đổ ra. Nước ở đây mùa hè thì mát lạnh, còn mùa đông thì ấm”.

Ngay tại đây, các cô thôn nữ trình diễn món gà nướng bùn. Gà để nguyên con, đắp bùn lên và chất củi đốt. Sau khoảng 20 phút, khi bùn cháy khô và bắt đầu có hiện tượng nứt là lúc gà chín. Những mảng bùn được bóc ra, lông gà dính theo bùn để lại thân gà vàng ươm, thơm phức. Dùng tay xé gà, chấm với muối tiêu bên tiếng suối róc rách ăn đến no, không biết chán.

Rời suối nước Moọc chúng tôi tiếp tục lên đường tiến sâu vào Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng. Đi chừng 2km anh bạn tôi ra hiệu dừng lại ở một đoạn cua tay áo, một bên là vực sâu, một bên là vách núi dựng đứng. Tại đây, người dân bản địa gọi là Eo Gió. Bởi ở đây gió thổi không lúc nào ngừng, với sức gió vừa phải và chỉ theo một hướng bất kể mùa nào.

Còn hàng chục điểm hấp dẫn khác, nhưng chúng tôi phải quay về vì trời đã gần tối. Trở lại Chày Lập, chúng tôi được dẫn vào nơi lưu trú để tắm rửa, nghỉ ngơi và ăn bữa cơm chiều. Hai ngôi nhà gỗ nằm sâu trong một khu vườn um tùm cây trái. Nhà có rất nhiều cột theo kiểu nhà truyền thống của nông thôn Việt Nam và được gắn thêm những tiện nghi hiện đại nhưng không phá vỡ kết cấu nguyên thủy và rất thân thiện với thiên nhiên.

Chủ nhà là ông Phạm Khai cho biết: Trước cả gia đình ông làm “lâm tặc”, được dự án cho vay 300 triệu đồng để làm khu nghỉ ngơi này. Nay gia đình ông 5 người thì cả 5 đều tham gia làm du lịch. Tiền phòng qua đêm 145.000 đồng và cơm nước cho du khách gia đình ông đều đảm trách cả.

Sau một ngày du ngoạn gần 60 cây số cả đi và về trên chiếc xe đạp địa hình, tiếng côn trùng kêu rả rích trong vườn nhà đưa chúng tôi vào giấc ngủ yên bình chờ một ngày mới với nhiều điều kì thú trên những chiếc thuyền Kayak.

Hoàng Nam

Nguồn : Tièn phong Online