Entry for June 23, 2009

Cuối những năm 80 của thế kỷ trước, mặc dầu chiến tranh đã đi qua hơn một thập kỷ, tình hình đất nước vẫn còn chịu khó khăn. Hậu quả của cuộc chiến tranh khá nặng nề, nhưng những sai lầm do bệnh chủ quan duy ý chí cùng với việc duy trì quá lâu cơ chế tập trung quan liêu bao cấp mới là nguyên nhân chính kìm hãm sự phát triển. Đất nước rơi vào cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội trầm trọng kéo dài. Tiếp đó, hậu quả của cuộc điều chỉnh giá - lương - tiền năm 1985 làm cho đời sống của đại bộ phận nhân dân vốn đã thiếu thốn ngày càng khó khăn gay gắt hơn. Trước tình hình đó, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (12-1986) với tinh thần ''nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật, nói rõ sự thật'' chủ trương đổi mới toàn diện; đưa đất nước ra khỏi khủng hoảng. Sau Đại hội Vl, một số chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước nhằm đổi mới cơ chế quản lý kinh tế được ban hành trong đó có Nghị quyết Trung ương lần thứ 10 (4-1988) về đổi mới cơ chế quản lý kinh tế nông nghiệp (gọi tắt là khoán 10), Nghị quyết 11 (5-1988) của Bộ Chính trị về các biện pháp cấp bách chống lạm phát. Cơ chế khoán 10 đã khắc phục được tình trạng tập trung quan liêu, xóa bỏ bao cấp phân phối theo lối bình quân, giải phóng năng lực sản xuất cho người nông dân. Việc cấm chợ ngăn sông bởi các trạm kiểm soát trên các trục giao thông được xóa bỏ, tình hình cung ứng lương thực, thực phẩm bớt gay gắt, thị trường hàng hóa sôi động hơn trước. Đặc biệt, từ ngày 25-5-1987 sau khi báo Nhân dân đăng một loạt bài báo của đồng chí Nguyễn Văn Linh - Tổng Bí thư Ban chấp hành Trung ương Đảng (với bút danh là NVL) về "...Những việc cần làm ngay'', một không khí dân chủ, phê phán công khai những vụ việc tiêu cực, đề cao trách nhiệm của công dân trong quản lý nhà nước, quản lý kinh tế, quản lý xã hội được đăng trên các phương tiện thông tin đại chúng, được nhân dân đồng tình hưởng ứng. Luồng gió đổi mới đang thổi vào tất cả các lĩnh vực đời sống xã hội.

Lúc này, trong dư luận của nhân dân, cán bộ, đảng viên không khỏi băn khoăn về quy mô tỉnh quá lớn. Việc quản lý nhà nước, quản lý kinh tế, quản lý xã hội có nhiều bất cập. Trong nhân dân đã từng có câu ca: ''Tỉnh dài, huyện rộng, xã to/Tỉnh lo việc tỉnh, mình lo việc mình". Trong điều kiện năng lực cán bộ còn nhiều hạn chế, việc chỉ đạo thiếu sâu sát cụ thể lại nặng tư tưởng bao cấp lại đã kìm hãm sự phát triển của phong trào cách mạng của quần chúng. Những bất cập trong quản lý điều hành làm cho mọi người mong đợi một sự đổi mới. Trước tình hình đó, ngày 07-4-1989, hội nghị Tỉnh ủy Bình -Trị - Thiên lần thứ 10 họp phiên bất thường đã nhìn thẳng vào sự thật, nhất trí kiến nghị Trung ương cho chia tỉnh thành ba tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế theo địa giới hành chính trước đây để lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát cụ thể hơn, phát huy tiềm năng thế mạnh và truyền thống của từng địa phương. Tiếp đó, ngày 8 và 9-4, Hội đồng nhân dân tỉnh Bình - Trị - Thiên kỳ họp thứ 16 (khóa III) thông qua tình hình thực hiện kế hoạch nhà nước quý I/1989, nghe báo cáo những kiến nghị của các địa phương, cơ sở và cử tri đề nghị lên Trung ương xem xét lại quy mô và xin phân định lại địa giới hành chính theo quy mô của từng tỉnh cũ. Tin chia tỉnh lan truyền, chưa biết thực hư thế nào nhưng xem ra mọi người đều trông đợi. Việc chia lại tỉnh xem ra không chỉ là trông đợi của cán bộ cơ quan cấp tỉnh mà còn là nguyện vọng của đông đảo nhân dân trong tỉnh.

Bên bờ Nhật Lệ hôm nay

Xét thấy, việc chia lại địa giới hành chính phù hợp với yêu cầu đổi mới cơ chế quản lý trong tình hình mới, ngày 07-5-1989, Bộ Chính trị có quyết định cho chia tỉnh Bình - Trị - Thiên thành ba tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế. Niềm vui lan tỏa trong nội bộ từng cơ quan, đơn vị, từng gia đình cán bộ công nhân viên và nhân dân trong toàn tỉnh. Công tác chuẩn bị cho việc chia tỉnh được tiến hành khẩn trương. Ngày 18-5 Tỉnh ủy Bình - Trị - Thiên Khóa IV họp phiên cuối cùng (lần thứ 12) đề ra những nguyên tắc cơ bản và thông qua đề án thực hiện việc chia tỉnh. Cũng trong ngày hôm ấy, các đồng chí Tỉnh ủy viên của Quảng Bình trong Tỉnh Bình - Trị - Thiên họp bàn thống nhất một số công việc cụ thể cần tiến hành trong quá trình chuẩn bị cho ngày tái lập tỉnh. Ngày 25 và 26-5-1989 các đồng chí Thái Bá Nhiệm - Phó Bí thư Tỉnh uỷ Bình - trị - Thiên, Trần Sự, Trần Đình Luyến - Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy Bình - Trị - Thiên ra Đồng Hới họp với các đồng chí cán bộ về hưu và sau đó có cuộc họp với các Thường vụ Huyện, Thị ủy, các ban ngành thị xã Đồng Hới chuẩn bị mọi mặt cho bộ máy của tỉnh đi vào hoạt động khi tỉnh tái lập và chuẩn bị cho việc triển khai các nhiệm vụ kinh tế - xã hội 6 tháng cuối năm, trong đó tập trung cho việc thu hoạch đông - xuân và chuẩn bị cho vụ hè - thu.

Sau khi Bộ Chính trị và Ban Bí thư có quyết định chỉ định các cương vị chủ chốt và Tỉnh ủy lâm thời, ngày 25-6 Tỉnh ủy Quảng Bình họp phiên đầu tiên chuẩn bị cơ cấu tổ chức bộ máy và bàn những công việc trước mắt cần tập trung chỉ đạo cho ngày tái lập tỉnh. Ở các cơ quan cấp tỉnh, lúc này các đồng chí triệu tập viên Quảng Bình cùng với các đồng chí triệu tập viên hai tỉnh bạn tiến hành việc phân chia bộ máy tổ chức và tài sản. 13 năm nhập tỉnh, phút chia tay đến gần, đây đó không phải không có những chuyện này, chuyện khác nhưng mọi người đều "chín bỏ làm mười" phấn khởi hướng tới tương lai.
Những ngày đó, các đồng chí trong Thường vụ Tỉnh ủy lâm thời Quảng Bình hội ý liên tục để giải quyết các công việc cấp bách nảy sinh. Tinh thần của Thường vụ là ngay sau khi tái lập tỉnh các cơ quan cấp tỉnh phải nhanh chóng đi vào hoạt động đặc biệt là các cơ quan thông tin đại chúng như Đài phát thanh và Báo Quảng Bình. Tôi còn nhớ, sau một phiên họp Thường vụ Tỉnh ủy Bình - Trị - Thiên, đã quá trưa, đồng chí Thái Bá Nhiệm - Bí thư Tỉnh ủy và đồng chí Trần Sự - Chủ tịch UBND tỉnh cùng số cán bộ tham mưu giúp việc qua Đài phát thanh BTT ở Nam sông Hương bên cầu Trường Tiền xem xét việc chuẩn bị cho buổi phát sóng đầu tiên của Đài phát thanh Quảng Bình. Tại đây, chúng tôi gặp anh Phạm Xuân Lục, triệu tập viên Quảng Bình, nhà báo Nguyễn Thế Tường và một số anh em phóng viên khác. Việc đầu tiên là chọn nhạc hiệu cho chương trình Đài phát thanh Quảng Bình và cũng là nhạc hiệu cho chương trình truyền hình Quảng Bình sau này (lúc này trạm truyền hình ở Đồng Hới đang thuộc Đài truyền hình Huế). Các anh ở đài đã chuẩn bị một đoạn nhạc trong bài Quảng Bình quê ta ơi của nhạc sĩ Hoàng Vân đề nghị xin được làm nhạc hiệu. Mặc dầu hầu hết chúng tôi đã nhiều lần nghe khúc nhạc thân quen của bài ca nhưng sao lúc đó mọi người đều thấy rạo rực, như được trở lại không khí sục sôi của quê hương trong những ngày đánh Mỹ. Khi tiếng nhạc vừa dứt, anh Thái Bá Nhiệm, anh Trần Sự và chúng tôi cùng đứng dậy. Không biết Thế Tường hay ai đó bắt nhịp mọi người hát tiếp lời ca: ''Rằng có đắng cay nay chừ mới có ngọt bùi... Quảng Bình... khoan khoan hò khoan...". Thế là sau đó, đúng ngày 01-7-1989 khúc nhạc mở đầu bài ca Quảng Bình quê ta ơi đã chính thức trở thành nhạc hiệu của Đài phát thanh Quảng Bình (sau này là Đài phát thanh truyền hình Quảng Bình).

Huế, một mùa hè trông đợi đã trôi qua. Ngày tái lập tỉnh đã đến. Tạm biệt dòng Hương êm ả, tạm biệt đường phố rợp trời hoa phượng đỏ, chúng tôi trở lại với Quảng Bình quê hương trăm thương ngàn nhớ.