Thế là hết, chiều này Anh đi ... mãi!

TĐT tôi viết câu chuyện này không phải ghen ghét gì Bác Hà Dũng mà chỉ trách rằng mình thấy dễ ăn sao không đủ gan nhào vô kiếm chác mà thôi!

Khi đọc 2 mẩu thông tin trên báo điện tử "lề phải" về cái doanh nghiệp hàng không của Bác HD mà thấy mình thật là đáng ghét và hèn nhát nên cũng ngẫu hứng mà viết ra cái sự hiểu biết của mình mà thôi!

Đoạn tin 1: http://vnexpress.net/GL/Kinh-doanh/2009/11/3BA1605D/

Đoạn tin 2: http://www.tienphong.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=178482&ChannelID=3

Trước khi vào chuyện xin chân thành chia buồn với Bác HD tí vì đã không chèo lái nổi con thuyền của mình qua cơn khó khăn vì khủng hoảng kinh tế, hoặc có thể là vì một vài lý do khác nữa!

Sở dĩ tôi thấy mình thật hèn nhát và vô dụng bởi vì tôi cũng như những người khác đều thích ăn ngon, mặc đẹp, có nhiều vợ xinh và nhiều con cái ... và đặc biệt là thích có nhiều tiền, cái mà tôi tự trách mình đó là biết cách nhưng không dám làm vì nhiều lý do nào là sợ, nào là không đủ liều, nào là số phận, nào là muốn chắc ăn mới làm, nào là vợ ngăn cản, nào là .... vân vân và vân vân.

Không biết thì chẳng nói làm gì, nhưng biết mà không dám làm mới là chuyện đáng phải tự than khóc và đấm ngực la hét và trách mình là hèn nhát và ngu dốt mà thôi. Tất nhiên cái mà TĐT tôi gọi là hiểu biết ở đây về cách tạo lập doanh nghiệp, quản lý và điều hành nó. Người biết, nhưng không dám làm như TĐT tôi cũng không ít, nhiều người dám làm và đã làm thành công hoặc thất bại như Bác Dũng cũng không phải là nhiều. Biết đâu đấy bài viết này lại có ích cho ai đó muốn tạo lập doanh nghiệp mà chưa nắm được bí kíp chăng? nếu có ai đọc câu chuyện này mà trở thành một doanh nhân thành công thì cũng là may mắn lớn cho TĐT tôi, hoặc ít nhất cũng đủ tỉnh táo để không bị lừa góp vốn vào những dự án mà mình chưa chắn chắn ông chủ đầu tư có tài quản lý và trung thực hay không.

Ai cũng biết rằng trên đời này có chí làm quan, có gan làm giàu. Những người được thiên hạ cho là giàu có ở trên đời mà tôi từng được biết hoặc đọc tiểu sử của họ đều có cái gan rất to, to khác người thường chắc không ai phản đối TĐT tôi về điều này.

Hiện nay việc thành lập một doanh nghiệp ở Việt Nam là rất dễ, cái khó của các doanh nghiệp là làm sao vay được tiền từ ngân hàng. Theo những gì mà TĐT tôi biết được thì các nhà doanh nghiệp tài ba của chúng ta thường khởi nghiệp từ một doanh nghiệp thương mại, khi buôn bán phát đạt và nắm được một phần thị trường các bác nhà ta xin đất, lập dự án đầu tư. Nhiều dự án lên tới hàng nghìn tỷ đồng, vậy bằng cách nào các Bác í có nhiều tiền đến thế để đầu tư.

Đành rằng không có bột thì chẳng thể gột nên hồ, nhưng có tới vài trăm tỷ đồng để làm vốn đối ứng cho dự án có giá trị hàng nghìn tỷ đông theo quy định bắt buộc của ngân hàng thì không phải là chuyện dễ. Thông thường ngân hàng chỉ cho vay vào các dự án khi chủ đầu tư có ít nhất 30 – 40% vốn đối ứng. Ví dụ dự toán đầu tư được cấp có thẩm quyền phê duyệt là 1.000 tỷ đồng chẳng hạn, chủ đầu tư phải có ít nhất 300 tỷ đồng vốn đối ứng. Sau khi ngân hàng đồng ý cho vay, thông thường họ chuyển thẳng số tiền cho vay (khoảng 60 - 70 %) cho các nhà thầu theo hợp đồng đã ký kết giữa chủ đầu tư và nhà thầu. Ngân hàng nghĩ rằng họ làm như vậy thì chủ đầu tư và nhà thầu sẽ gặp khó khăn hơn trong việc lại quả, rút ruột. Cũng có trường hợp đặc biệt, ngân hàng chuyển tiền trực tiếp cho nhà đầu tư.

Quý vị đừng nghĩ rằng các ông chủ tư nhân không có bài rút ruột, lại quả nhé. Không rút ruột, không lại quả thì lấy đâu ra tiền để bôi trơn, đầu tư ban đầu, vốn đối ứng … hầu hết đều lấy từ nguồn tiền vay của ngân hàng. Số tiền riêng các ông chủ góp vào thường không đáng kể, có ai lập doanh nghiệp mà có trong tay vài trăm tỷ đồng đâu. Những người có vài chục tỷ, hoặc vài trăm tỷ tiền mặt, bất động sản hay vàng bạc ... (thường là các quan tham) họ rất ít khi và hầu như không bao giờ thành lập doanh nghiệp. Những người này thường đầu tư vào bất động sản, chứng khoán, mua nhà cho thuê, hoặc góp vốn vào các doanh nghiệp. Có nhiều tiền thật thì ai lại đi làm doanh nghiệp cho nó vất vả.

Vậy ông chủ rút tiền ra bằng cách nào? Ông chủ đầu tư rút tiền ra bằng cách thoả thuận nâng giá trị của máy móc, thiết bị, hàng hoá … lên. Tuỳ từng nhu cầu về vốn, khả năng hoàn vốn của dự án và máu liều của ông chủ mà giá trị của các loại máy móc, thiết bị, vật tư … được thoả thuận nâng lên bao nhiêu lần. Thông thường là nâng lên gấp đôi, nếu nâng lên cao quá thì chi phí khấu hao được tính vào giá thành sẽ cao làm cho sản phẩm, dịch vụ khó cạnh tranh được trên thị trường. Khi giá trị được nâng lên, đương nhiên nhà cung cấp sẽ phải trả lại cho ông chủ đầu tư số tiền chênh lệch sau khi đã trừ đi một chút thuế, lệ phí … ông chủ sẽ dùng số tiền này để làm vốn đối ứng, thanh toán tiền vay ngân hàng từ trước, để chi trả các khoản tiền bôi trơn, tiền lương cho cán bộ dự án … trong thời gian dự án chưa đi vào hoạt động. Ngân hàng nào cũng biết thừa là bị làm giá nhưng do mối quan hệ và có tiền bôi trơn, đã có phần trong đó nên đa số là ký duyệt chi tiền cho dự án. Nếu là ngân hàng tư nhân thì công việc thẩm định giá có thể được làm kỹ hơn để tránh việc cho vay quá giá trị thực của tài sản. Nhưng ngay cả đối với ngân hàng tư nhân việc thẩm định cũng chưa chắc đã khách quan nếu ngân hàng đó là ngân hàng cổ phần, ông chủ có thể vẫn cố tình làm thế để tư lợi, làm thiệt hại vốn góp của những cổ đông.

Nhiều cổ đông góp vốn cho dự án có thể không được biết chiêu này của ông chủ chính, họ góp vốn do tin tưởng vào ông chủ, tin tưởng vào khả năng sinh lợi dự án, số vốn họ góp thường là tiền mặt, là tiền thật của họ. Với chiêu rút ruột, lại quả như vậy nên ông chủ đầu tư bao giờ cũng là người có nhiều tiền để góp nhất vào dự án, đương nhiên ông í sẽ là chủ tịch Hội đồng quản trị (nếu là công ty cổ phần), hoặc Chủ tịch Hội đồng thành viên (nếu là Công ty TNHH). Với số vốn (cổ phần) áp đảo của mình, các ông chủ hoàn toàn thao túng được Công ty theo ý muốn và “tài năng” của mình. Khi các cổ đông phát hiện ra mình góp tiền thật, ông chủ góp tiền “hơi” thì đã muộn. Ông chủ có thể làm bay hơi số vốn góp của các cổ đông bằng cách liên tục làm cho Công ty thua lỗ, tuy Công ty thua lỗ nhưng ông chủ vẫn có lợi nhuận vì ông í đã rút tiền thông qua việc nâng giá, ký khống các hợp đồng, vật tư, dịch vụ đầu vào… Khi thua lỗ thì cổ đông phải góp thêm vốn, góp thêm vốn lại thu lỗ, cái vòng luẩn quẩn ấy cứ lặp đi, lặp lại cho đến khi những người không chịu được nhiệt thường phải bỏ của để chạy lấy người. Mọi người bỏ chạy hết, chỉ còn lại ông chủ khi đó là người toàn quyền quản lý, điều hành công ty. Đây là một trong những chiêu thức tạo lập doanh nghiệp của những người có máu làm doanh nhân.

Những nhà đầu tư dày dạn kinh nghiệm và có tiền thường liên kết lại thành nhóm và yêu cầu ông chủ đầu tư phân chia vốn đầu tư, vốn điều lệ ban đầu theo tỷ lệ 50/50 hoặc 49/51 với những điều khoản ràng buộc rất chặt chẽ trong điều lệ, cũng như trong việc quản lý, điều hành; đặc biệt là trong việc thương thảo giá mua bán, lắp đặt máy móc thiết bị với các đối tác để tránh bị làm giá. Rất tiếc rằng ở Việt Nam chưa có nhiều người biết rõ cách làm ăn của những ông chủ kiểu này nên nhiều người đã phải ăn quả đắng. Đó chính là lý do nhiều dự án, nhiều công ty bị đứt gánh giữa đường mọi người tham gia đều chết, chỉ có ông chủ vẫn ung dung tự tại vì đã ăn đủ.

Sau khi tạo lập được doanh nghiệp không phải ông chủ nào cũng có khả năng điều hành và quản lý tốt, người nào có tài năng thực sự thì doanh nghiệp sẽ phát triển, tuy rất khó khăn vì khấu hao thường bị cao do giá trị tài sản cố định bị khai khống; ngược lại thì doanh nghiệp sẽ thua lỗ triền miên vì khấu hao quá cao, các chi phí không hợp lý quá lớn. Nhiều ông chủ không kiểm soát được các chi phí như quảng cáo, tình phí, chi tiêu cho các khoản của cá nhân và gia đình quá nhiều … dẫn đến việc đánh mất lòng tin của nhân viên và của các cổ đông. Kết cục của những ông chủ này Quý vị đều biết rõ.

Cái khó nhất của một người muốn tạo lập doanh nghiệp đó là mối quan hệ và đương nhiên hai thứ quan trọng nữa kèm theo đó là phải có máu liều và phải có tích luỹ ít nhiều về mặt tài chính để làm vốn khởi động ban đầu. Tạo lập một doanh nghiệp đã khó, việc quản lý điều hành để nó phát triển lại càng khó hơn.

TĐT đã từng biết rất nhiều ông chủ quản lý, điều hành doanh nghiệp rất thành công khi nó còn ở quy mô vừa và nhỏ, nhưng khi doanh nghiệp lớn lên lại thất bại vì không thay đổi kịp vì quản lý một doanh nghiệp lớn đòi hỏi phải chuyên nghiệp và thực sự có tài năng. Hiện nay đa số các Tập đoàn, các Công ty lớn của Việt Nam đều rất thiếu nhân sự quản lý cấp cao là do chưa ý thức được tầm quan trọng của việc tuyển dụng, đào tạo và sử dụng người.

Việc Bác Hà Dũng nhà ta có tài mời gọi các nhà đầu tư bơm thêm vốn cho Bác í hoạt động nữa hay không hãy còn là một câu hỏi chưa có đáp án. Ngày hôm nay TĐT đọc tiếp được 1 bài báo là doanh nghiệp của Bác í lại tạm hoãn lịch bay đến 25/12/09 http://vnexpress.net/GL/Kinh-doanh/2009/12/3BA16AB1/

TĐT tôi trộm nghĩ với cách chi tiền, tiêu tiền và cách nói chuyện trên mặt báo của Bác Hà Dũng thì để hãng bay của Bác í thành công là việc khó khăn lắm, khó khăn lắm. Thật đáng tiếc, vì không phải ai cũng có thể thành lập được một hàng hàng không tư nhân.

Hà Nội, 15/12/2009

TĐT